Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

Aleksandr PUŞKİN. «ŞƏHƏR HƏNDƏVƏRİNDƏ FİKİRLİ DOLAŞARKƏN…»

Мар15

ПУШКИН

Şəhər həndəvərində  fikirli dolaşarkən,
Kütləvi məzarlığa nədənsə baş çəkirəm.

Barmaqlıqlar, sütunlar, dəbdəbəli qəbirlər,
Paytaxtın ölənləri altda çürüyüb gədər,

Yaş torpağa düzülüb sıx sıralarla onlar,

Sanki kasıb evində yığılab ac qonaqlar.

Məmurlar və tacirlər məqbərələrdə yatar,
Ucuz oyma naxışdan bəzək-düzəkləri var.

Şeirlə  ya nəsrlə ətraflı sadalanır,

Ölənin xidmətləri, əxlaqı, adı-sanı.

Kefcil arvadı anır sağkən aldanan əri;

Oğrular urnaları aparıb, qalıb yeri.

Burda təzə qazılmış neçə nəm qəbir də var,
Elə bil əsnəyirlər sakin intizarında –

Baxıram, qarışdırır fikirlərimi onlar,
Qəlbimdə indi kin var, həm də ağır hüzn var.

Tüpürəsən, qaçasan…

Necə sevirəm ancaq

Nəsil məzarlığına gedib kənddə baş çəkəm,
Təntənəli sükuta orda qərq olub aləm.

Orda genişdir yeri bəzəksiz qəbirlərin,

Qaranlıq gecələrdə ora oğru da girmir.

Sarı mamırlı qədim daşlara baxa-baxa,
Kəndli keçər fikirli, ağzı dua oxuyar.

Nə vəcsiz urnalar var,  piramidalar nə də,
Nə burunsuz dahilər, nə cındır ilahələr.

Üstündə məzarların qalxıb möhtəşəm palıd,
Əsir və şırıldayır…

 

14 avqust 1836

ruscadan tərcümə

25.03. 2020, Samara

 

Когда за городом, задумчив, я брожу
И на публичное кладбище захожу, Читать далее →

Uilyam BLEYK. ÖZGƏ DƏRDİ HAQQINDA

Мар14

B 1

Özgə görürəmsə kədərli baxır,
Mən necə sevinə bilərəm axı?

Özgə görürəmsə gəzir qüssəli,
Mən necə verməyim ona təsəlli?

 

 

Özgə yaş axıtsa yanımda əgər,
Necə ürəyimi sıxmasın kədər?
Ata uşağını görsə ağlayır,

Necə ürəyini almasın ağrı?

 

 

Körpə çığırarsa qorxudan əgər,
Sakitcə oturar anası məgər?

Belə şey mümkün deyil!

Heç zaman mümkün deyil!

 

 

Sevinə bilərmi O Kəs, gülərmi,
Duysa quşcuğazın səsində qəmi,

Görsə zavallını üzür qayğılar,

Görsə bir uşağın ağır dərdi var,

 

 

 

Gəlib oturmazmı yuva yanında,
Quşu ovutmazmı O Kəs bir anda?

Gəlib oturmazmı beşik önündə,

Layla da deməzmi körpə dinəndə?

 

 

O Kəs sevincini hər kəsə verər;
Məsum körpəyə də O Kəs çevrilər;

Dərd çəkən insana dönməyi də var,
Hər  kəsin qəlbində dərdi də duyar.

 

 
Düşünmə ahını yox bilən, duyan,

Düşünmə uzaqsan Yaradanından.

Demə ki, gözündə yaş gilələnməz.

Əgər Yaradanın yaxın deyilsə.

 

 

Ah, o, seincini bizə bağışlar,
Belə dərdimizi dağıtmağı var.

Qüssə qəlbimizdən gedənə qədər,
Yanımızda olar, bizimlə inlər.

 

1784-89-cu illər

İngiliscədən tərcümə

14.03. 2020, Samara

 

On Another’s Sorrow

 

Can I see another’s woe,

And not be in sorrow too?

Can I see another’s grief,

And not seek for kind relief? Читать далее →

UİLYAM BLEYK. DAYƏNİN NƏĞMƏSİ

Мар13

NPG 212; William Blake by Thomas Phillips

Çəməndə  səs-səsə  verir uşaqlar,
Gülüş eşidilir təpə başından.

Sinəmdə ürəyim arxayın vurar,
Sakit, qorxusuzdur, bilirəm, hər yan.

 

 

“Uşaqlar, gün gedir, qayıdın daha,
Bir azdan çəmənə soyuq şeh dəyər.

Bəsdir oynadınız,  dağılın ordan,

Səhər gün təzədən doğana qədər”.

 

 

“Qoy hələ oynayaq, hələ ertədir,

Gəlməz gözümüzə yuxu indidən.

Hələ quşcuğazlar göy üzündədir,

Qoyunlar bürüyüb təpələri də”.

 

 

“Yaxşı, nə qədər ki, hələ işıq var,
Oynayın, sonrasa qayıdın dala”.

Qışqırır, gülüşür, qaçır uşaqlar,

Dinir təpələr də əks-sədayla.

 

1790-cu illər

İngiliscədən tərcümə

13.03. 2020, Samara

 

 

Nurse’s Song

When the voices of children are heard on the green
And laughing is heard on the hill,
My heart is at rest within my breast
And every thing else is still. Читать далее →

 UİLYAM BLEYK. PƏLƏNG

Мар12

NPG 212; William Blake by Thomas Phillips
Pələng, məşəl kimi parlayıb gedən,

Gecənin qaranlıq meşələrində;

Hansı ölməz gözlə, ölməz əllə ya,

Yarandı səndəki bu simmetriya?

 

 

Dərayalar dibinə, göylərə ya da,
Baş vurdu gözündə odu yaradan?

Hansı qanadlarla qalxdı, şığıdı,
Hansı əl bu odu ovcuna yığdı?

 

 

Tyger Tyger, burning bright,
In the forests of the night;
What immortal hand or eye,
Could frame thy fearful symmetry?

 

 

Hansı sənətkarın toxudu əli,

Sənin ürəyində əzələləri?

Sinəndə döyüntü başlayan anda,
Əsmə qopmadımı əl-ayağında?

 

 

O necə zəncirdi, necə çəkicdi,
Beynin bəs körükdə necə bərkidi?

O nə zindan idi? Hansı yumruğun,

Çatdı cəsarəti boğa qorxunu?

 

Ulduzlar nizəni yerə atanda,
Ağlayıb göyləri isladan anda:

Güldümü, işini gördüyü zaman?

Səni də yaratdı Quzu yaradan?

 

 

Pələng, məşəl kimi parlayıb gedən,

Gecənin qaranlıq meşələrində;

Hansı ölməz gözlə, ölməz əllə ya,

Yarandı səndəki bu simmetriya?

 

İngiliscədən tərcümə

12.03. 2020, Samara

 

The Tyger
In what distant deeps or skies.
Burnt the fire of thine eyes?
On what wings dare he aspire?
What the hand, dare sieze the fire? Читать далее →

UİLYAM BLEYK. ZƏHƏR AĞACI

Мар11

NPG 212; William Blake by Thomas Phillips                 

Uilyam Bleyk

Zəhər ağacı

                            (1757-1827)

 

Dost məni bir dəfə qəzəbə saldı,
Tökdüm acığımı – qəzəb dağıldı.

Bir gün qəzəbimə gəldi düşmənim,
Dinmədim, böyüdü qəzəbim mənim.

 

 

Həmişə qəlbimdə qorxu da vardı,

Gözlərimin  yaşı onu suvardı.

Bəzən isidirdim təbəssümümlə,
Gizlədirdim onu, gəlirdim hiylə.

 

 

Gecə də, gündüz də artdı beləcə,
Meyvə də gətirdi gözəl və incə.

Parladı, gözünə dəydi düşmənin,
Bildi ki, yetirən mənəm meyvəni.

 

 

Elə ki, dünyanı bürüdü zülmət,
Düşmənim bağıma soxuldu xəlvət.

Səhər görən kimi sevindim hətta:
Qalımışdı  ölüsü ağacın altda.

 

İngiliscədən tərcümə

11.03. 2020, Samara

 

 

A POISON TREE

I was angry with my friend:
I told my wrath, my wrath did end.
I was angry with my foe:
I told it not, my wrath did grow. Читать далее →

         BU NOVRUZ BAYRAMI ASAN İŞ DEYİL…

Мар10

18.11. 19

Bu Novruz bayramı asan iş deyil,

Min cür hoqqası var, çətinliyi var.

Haçansa bəlkə də bir qazan aşdı,
İndiki tələblər başı ağrıdar.

 

 

Eyni intizarla gözləyər hamı,
Bütün uşaqların gözləri yolda.

Ancaq bayram günü gəlib çatdımı –

Darıxan da olur, məyus olan da.

 

Dəbdəbə yarışı qızışır hökmən —

Əfələ, kasıba, təkə ağırdır.

Baxırlar, ağzında daş olur tikən,
Tənələr, eyhamlar qəlbi ağrıdır…

 

 

Anamın tək vaxtı kənddə qapıya,
Gəlib qurşaq atıb bir neçə uşaq.

Görəndə anamın qoyduğu payı,
Gediblər, qapını daşa basaraq…

 

 

Özün  keç onların  günahlarından,
Uşaq yaşlarına bağışla, Tanrı!
Bilirsən anamın ruhu hardadır,
Ovundur o bayram ağrılarını!

 

 

Bizə bu bayramı sən buyurmadın,

Ancaq qüdrətinlə o da yaranmış…

Zəngin süfrəsinə ver xeyir-dua,

Əfəlin, təkin də qolundan yapış…

 

10.03. 2020, Samara

BAYRAMLAR AYINDA DOĞULAN BACIM…

Мар7

26 SENT 2019. 2

     Ağənnənin xatirəsinə

 

Bayramlar ayında doğulan bacım,
Heç sənin toyun da bayram olmadı.

Tərk edib gedirdin zülm ocağını,
Eləydi getdiyin yerin də adı.

 

 

Xoş sözü ömründə  kimdən eşitdin? –

Atandan, anandan ya qardaşından?

Yıxıldın, hayına kimin yetişdi?

Ağladın, qoşulub kim yaş axıtdı?

 

 
Zəhmətin ağırdı, günün qaraydı,

Bayramlar ayında doğulan insan.

Demə, əziz bacı, təkcə bu ayda –

Həmişə qəlbimdə, yaddaşımdasan…

 

07. 03. 2020, Samara

Aleksandr PUŞKİN. ŞAİRƏ (ikinci tərcümə)

Мар5

ПУШКИН

Şair, əsiri olma kütlə məhəbbətinin,
Bu ani təriflərin hayı-küyü tez gedir.

Küt qınar, eşidərsən gülüşünu kütlənin

Sənsə halını pozma, sakit ol, həm də ciddi.

 

 

Sən sultansan: tək yaşa. Azadlıq yollarıyla,
Get, azad zəkan səni, hara gör aparacaq.

Vacib düşüncələrin meyvəsini cilala,

Nəcib şücaətinə əvəz istəmə ancaq.

 

 

Mükafat özündədir. Ali məhkəmən də sən,
Öz işinə hamıdan ciddi dəyər verənsən.

İşindən razısanmı, ey tələbkar sənətkar?

 
Razısan? Kütlə söysün, eləsə, onu kütlə,
Odun yanan mehraba tüpürsün də qoy hələ,

Qurbanlığı yıxmağa necə uşaq necə çalışar.

 

Ruscadan tərcümə

05.03. 2020, Samara

Поэту

 

Поэт! не дорожи любовию народной.
Восторженных похвал пройдет минутный шум;
Услышишь суд глупца и смех толпы холодной,
Но ты останься тверд, спокоен и угрюм.

Читать далее →

KƏNDLƏRDƏ, GÖZDƏN VƏ KÖNÜLDƏN UZAQ…

Мар3

U LENİ. KİNO

Kəndlərdə, gözdən və könüldən uzaq,

Kişilər dünyadan köçüb gedirlər.
Sakit, təvazölü ölür ata, ər,
Bir işə, qulluğa yollanan sayaq.

=

Fransız, deyəsən, bunu demişdi:

Kasıba təsəlli, ümiddir ölüm.

Elə ki tükənir sevinci ömrün,
Təsəlli sonuncu mənzil eşqidir.

+

Mal-qara dalında, qoyun dalında,
Səhəri açılır, günü qaralır.

Vaxtının qalanı torpağa qalır,
Bellə də əlləşir, əli yalın da.

+

Yadırğayar arvad nəvazişinə,
İstəyi içində soyuyar tamam.
Yanaşı yaşarlar, birgə yox amma,

Taleyə baş əyər, gedər işinə.

+

Əyni nimdaş olar əziz gündə də,
Şalvarı ütüsüz, köynəyi əzik.

Üzünü qırxmağa gəlməz həvəsi,

Yaxının, qonşunun toy günündə də.

+

Bilər ki, dünyanın kefi az deyil,
Bilər ki, ayrı cür həyatlar da var.

Ancaq qismətiylə barışıb yaşar,

Hərdən ağlasa da xəlvəti, gizli.

+

Ölür, ölümünə səbəb bəllidir,
Feldşerin yazdığı arayş da var.

Vaxtında dərdini soruşmadılar,

Ürək boşaldardı bəlkə, kim bilir…

03. 03. 2020, Samara

Aleksandr PUŞKİN. «ZAMAN YETİŞDİ, DOSTUM…»

Мар2

Zaman yetişdi, dostum, ürək əminlik istər — 
Günlər uçur dalbadal, ömrümüzdən bir hissə,
Gedir keçən saatla, hər ikimiz yaşamaq
Gümanındakən, ölüm bizi qəfil qarşılar.

Yox həyatda səadət, var iradə, əminlik,

Nə vaxtdır ki, qəlbimi ülvi bir istək çəkir.

Yorulmuş köləyəm mən,  istərəm qaçıb gedəm,
Zəhmətlər və saf həzzlər yurdunu məskən edəm.

1834

Ruscadan tərcümə

02.03. 2020

 

Пора, мой друг, пора! [покоя] сердце просит — Читать далее →