Andrey Belıy (1880-1934)
TƏK
Pəncərələr tərli, nəm,
Ay işıqladır göyü.
Pəncərə önündəyəm,
Bilmirəm niyə.
Külək. Əyilir başı,
Çal tozağaclarının.
Çox töküldü göz yaşı…
Sayı yox yaraların…
İllər yaslı sırayla,
Ötüşür göz önündən,
Ürəyimdə yara var…
Təkəm mən.
Dekabr 1900
Ruscadan tərcümə
23.08. 2019, Samara
Андрей Белый
ОДИН
Посвящается
Сергею Львовичу
Кобылинскому
Окна запотели.
На дворе луна.
И стоишь без цели
у окна. Читать далее
Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı,
Eh, dünyanın işləri fışqırıq olasıydı!
Bizə nə qədər şəhər əyəcəkdi başını
Mənim doğma, təbii və nəsilsiz qardaşım!
Körpünün üstündəki son fənər sönən andan,
Mən meyxana xanımı, sən meyxana çarısan.
Səcdə elə, xalq, and iç mənim çarıma indi,
Xanımına and için – hamını sevindirim!
Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı
Bizə bu çar zəngləri xidmətdə olasıydı.
Dinərdi Moskvaçayda yayılan zəng səsində,
Yalançı çariçayla aşnası barəsində.
Dünya ziyafətində boğazacan kef çəkib,
Biz gecə küləyində, qarındaş, yellənərdik.
Cığırın torğpağıyla hər yer ağ olasıydı,
Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı.
20 oktyabr 2016
Ruscadan tərcümə
21-23.08. 2019, Samara
Марина Цветаева
Кабы нас с тобой, да судьба свела
Кабы нас с тобой — да судьба свела —
Ох, веселые пошли бы по земле дела!
Не один бы нам поклонился град,
Ох мой родный, мой природный, мой безродный брат! Читать далее
O.E. Mandelştama
Hər yola salanda mən əzizləri,
Deyirəm yadigar onlara mahnı.
Beləcə alsınlar istərəm geri
Özləri haçansa bağışlayanı.
Göyərən cığırla gedib onları,
Yolayrııcınacan ötürürəm mən.
Əs külək, nəğməni oxu, yorulma,
Yumşal ayaqları altda, a yol, sən!
Aman, boz buludlar, yaş axıtmayın,
Bayram çəkmələri geyiblər axı!
Gizlə neştərini içində, ilan,
Quldur, tulla getsin sən də bıçağı.
Yolları üstünə çıxan gözəl, sən,
Gəlin ol onlara şən və mehriban.
İşlət dodağını sən əvəzimdən,
Gələr mükafatın Ulu Tanrıdan!
Ruscadan tərcümə
17-18. 08. 2019, Samara
О. Э. Мандельштаму
Собирая любимых в путь,
Я им песни пою на память —
Чтобы приняли как-нибудь,
Что когда-то дарили сами.
Зеленеющею тропой
Довожу их до перекрёстка.
Ты без устали, ветер, пой,
Ты, дорога, не будь им жёсткой!
Туча сизая, слёз не лей, —
Как на праздник они обуты!
Ущеми себе жало, змей,
Кинь, разбойничек, нож свой лютый.
Ты, прохожая красота,
Будь весёлою им невестой.
Потруди за меня уста, —
Наградит тебя Царь Небесный!
Разгорайтесь, костры, в лесах,
Разгоняйте зверей берложьих.
Богородица в небесах,
Вспомяни о моих прохожих!
17 февраля 1916
Niyə doğuluruq, niyə ölürük? –
Bilmirik mənası həyatın nədir.
Gah ilahi nemət, gah da ağır yük,
Sevinclə gün gəlir, ağrı tək gedir.
Mənası varsa da, o, sirdir ancaq,
Bilən yaradandır o sirri təkcə.
Tanrı tək əlçatmaz, Tantı tək uzaq,
Nə qədər düşünək, axtaraq necə.
Həyatda sevinc var, həyatda dərd var,
Sevir, sevilirik, aldanırıq da.
Sevən, qayğımıza qalan adamlar –
Gedəndə düşünək qalanları da.
Bilmirik mənası nədir həyatın,
Bizə açan deyil sirrini Tanrı.
Özün nə elədin, nəsə yaratdın –
Tək bunun mənası, qiyməti vardır.
Məna axtaraydın kaş bir əlli il,
Qolunun gücündən yer-göy əsərdi.
Faciə yaratdı fəqət əllərin,
Mənasız. Dərdinsə anana bəsdir.
19. 08. 2019
Samara
Otuz beş il, qırx il geri dönəsən,
Qayıdıb dünyanı həmin görəsən.
Həmin Amerika, həmin SSRİ,
Brejnev də həmin, çənəsi əsir.
Xariclə arada dəmir pərdə var,
Nə yaxşı yemək var, nə yaxşı paltar.
Ayaqqabıların çıxır dabanı,
Dəyişək şalvarı yox hər adamın.
Maşını olanın hörməti də var,
Maşın da nə maşın – sürən ağlayar..
Telefon yüz evin birində vardı,
Telefonluların adı ağırdı…
Zəngi uzaq yerə vuranda isə,
Gedirdin danışıq məntəqəsinə.
Sifariş verirdin iki gün qabaq,
Qorxurdun bəlkə heç alınmayacaq…
Qayıda o günlər yenə, deyirəm,
Gedib bir danışıq sifariş verəm.
Vaxt gəlib yetişə, mən də tələsəm,
Yüyürəm danışıq məntəqəsinə.
Dəstəyi əlimə alanda əsəm,
Çaşam və az qalam sinəmə basam…
Əvvəlcə xışıltı gələ o başdan,
Sonra əziz o səs dinə yavaşdan…
“Xeyrulla!” deyərək ağlaya anam,
Gözümün yaşından dəstək islana…
Ah, beş-on il geri qayıda aləm,
Anamın səsini eşidə biləm…
17. 08. 2019, Samara
Sənin qələminə səhifəyəm mən,
Nə var – götürərəm. Səhifəyəm ağ.
Mən — sənin malına qarovul çəkən:
Çoxaldıb qaytarram yüz dəfə artıq.
Mən bir kənd yeriyəm, qara torpağam,
Sən mənə şöləsən, yağış nəmisən.
Sən mənim Tanrımsan, sən mənim Ağam,
Mən qara torpağam, ağ kağızam mən.
Ruscadan tərcümə
15-08. 2019
Samara
Я — страница твоему перу.
Всё приму. Я белая страница.
Я — хранитель твоему добру:
Возращу и возвращу сторицей. !
Я — деревня, черная земля.
Ты мне — луч и дождевая влага.
Ты — Господь и Господин, а я —
Чернозем — и белая бумага.
«Нет, легче жизнь отдать, чем час…»
Yox, bütün həyatdan mənə əzizdir.
Bircə saatı da bu xoş dumanın.
Mənə buyurursan – yeganə əmr! —
Həm yatım və həm də erkən oyanım.
Üstəlik gözlərim qapanan andan,
Gərək yuxular da görməyəm gecə.
Əgər gözlərimi özün qapasan,
Etibarlı olar qadağa məncə.
Qorxuram yatmaya gözlərim amma
Tabutda – gəlməyə ölüm yuxusu.
Bayquşu gecəyə burax, yatmayan —
Yuxusuz qalanın yanına uçsun.
Ruscadan tərcümə
14.08. 2019, Samara
Нет, легче жизнь отдать, чем час
Сего блаженного тумана! —
Ты мне велишь — единственный приказ! —
И засыпать, и просыпаться — рано.
Пожалуй, что и снов нельзя
Мне видеть, как глаза закрою, —
Не проще ли тогда — глаза
Закрыть мне собственной рукою?
Но я боюсь, что все ж не будут спать
Глаза в гробу — мертвецким сном законным.
Оставь меня. И отпусти опять:
Совенка — в ночь, бессонную — к бессонным.
14 мая 1920
Ah, bu nə yorğunluq axşama yaxın,
Dünyadan narazı, həm də özümdən.
Rastıma gələnə xoş üzlə baxdım,
Bilmirəm heç niyə gülümsədim mən.
Sual çox, ürəksə alışmır elə,
Yaş töküb cavabı ödəməyə də.
Danışdıq, fal açdıq, hərə özüylə
Qeyri-müəyyənlik apardı fəqət.
Sayı həddən artıq pərt baxışların,
Mərhəm söhbətlər də uzanıb gedir.
Muncuqdan tikilən bu naxışların,
Sayı ox. Və mələk…Nəyə gərəkdir?
Ah, bu nə yorğunluq! Asanmış demə,
Adiliyə gedən pilləni aşmaq!
Qapıla bilərdim axı özümə…
Tanrıdan yayındım bütün gün ancaq!
Ruscadan tərcümə
13. 08. 2019, Samara
Марина Цветаева — Итог дня
Ах, какая усталость под вечер!
Недовольство собою и миром и всем!
Слишком много я им улыбалась при встрече,
Улыбалась, не зная зачем.
Слишком много вопросов без жажды
За ответ заплатить возлиянием слез.
Говорили, гадали, и каждый
Неизвестность с собою унес.
Слишком много потупленных взоров,
Слишком много ненужных бесед в терему,
Вышивания бисером слишком ненужных узоров.
Вот гирлянда, вот ангел… К чему?
Ах, какая усталость! Как слабы
Наши лучшие сны! Как легка в обыденность ступень!
Я могла бы уйти, я замкнуться могла бы…
Я Христа предавала весь день!
Kimi daşdan yaranıb, kimi gildən yaranıb,
Mənsə gümüşlənir, parıldayıram!
Mənə iş – xəyanətdir, adımsa – Marinadır,
Dəniz köpüyüyəm, həyatım fəna.
+
Gildən yaranan da var, ətdən yaranan da var.
Onların qisməti məzar, başdaşı,
Dəniz suyunda xaça çəkilmişəm, vurublar
Məni, qanad açıb haçan uçmuşam.
+
Keçər hər bir ürəkdən, hər toru yarıb keçər,
Təbiətimdəki özbaşınalıq.
Görmürsənmi saçımda bu buruqlaraı məgər?
Necə hamı kimi mən olum axı?
+
Qranit dizinizə çırpılıb dağılaraq,
Hər təzə dalğayla dirilirəm mən!
Qoy yaşasın bu köpük – şən havalı və şaqraq –
Dənizin səthindən göyə yüksələn!
Ruscadan tərcümə
08. 08. 2019, Samara
Кто создан из камня, кто создан из глины,—
А я серебрюсь и сверкаю!
Мне дело — измена, мне имя — Марина,
Я — бренная пена морская.
Кто создан из глины, кто создан из плоти —
Тем гроб и надгробные плиты…
— В купели морской крещена — и в полете
Своем — непрестанно разбита!
Сквозь каждое сердце, сквозь каждые сети
Пробьется мое своеволье.
Меня — видишь кудри беспутные эти? —
Земною не сделаешь солью.
Дробясь о гранитные ваши колена,
Я с каждой волной — воскресаю!
Да здравствует пена — веселая пена —
Высокая пена морская!
I
Ah, o necə isti, necə xoş ocaq,
Həmişə körpəsən, beşikdir o da.
O ilk sığınacaq, son sığınacaq,
İnsan arxayın və arxalı onda.
Soyuqdan gələnin isinir canı
Odu cəhənnəmin həm də soyuyur.
Dadı başqa olur çörəyin, çayın,
Həm ürəyə yatır, həm qarın doyur.
Dərindir, şirindir yuxular onda,
Yuxuna girənlər – məzə və kefdir.
Ləzzəti ayrıdır ayılmağın da,
Səni sevənlərdir dörd tərəfində.
Sənə can deyirlər, can eşidirlər,
Başın sığallanır, əgər darıxsan.
Əgər ailən var – yerin behiştdir,
Həyatın cəhənnəm əzabı – yoxsa…
II
Ah, ikinci elə zülm ocağı,
Varmı bu dünyada ona bənzəyən?
Onda ürəklərdən qara qan axır,
Hamı bir-birinin ətini yeyən.
Ən ağır danlaqlar həmişə onda,
Tapdanan yeridir ləyaqətlərin,
Söyülüb, döyülüb qapazlananda,
Qarsıdır alovu qiyamətlərin.
Yaxınlar qarğıyır yaxınlarını,
Deyir “qan qusasan, ciyərin yana”,
Od düşür gecələr yuxularına,
Durursan – peşmansan ayılmağına.
Üzündə, gözündə, qıçında əgər,
Varsa bir qüsurun, çevrilir ada,
Çolaqsan, pəltəksən, kor ya da keçəl,
Üstəlik deyirlər “kül başına” da.
Bəzən haram olur onda çay-çörək,
Tökülür burnundan yediklərin də.
Söyür, burunlayır acizi zirək,
Başıaşağılar çəkir içində.
Ya ər müstəbiddir, ya arvad dəli,
Ya gəlun qaniçən, ya da qaynana.
Ya bacıya qalxır qardaşın əli,
Oğulun əlində ya ölür ana.
Hamı bir-birindən küsülü, incik,
Səhv düşüb hamının yeri elə bil.
Yox ürəyi yanan, dərdinə şərik,
Sevgi olubsa da, qeybə çəklib.
Kənardan, əlbəttə, göz oxşayandır,
Özünün olmayan həsədlə baxır.
Ah, onda hər nemət irin və qandır,
Ürəyi cəhənnəm istisi yaxır…
11-12. 08. 2019, Samara
xeyrulla xayal 