Архивы

CIRTDAN

(xalq nağılı əsasında)

Biri var, biri yoxdu,

Yay isti, qış soyuqdu.

Bir kənddə qarı vardı,

Nəvəsiylə yaşardı.

Kiçikdi nəvə boydan,
Hamı deyirdi Cırtdan.

Cırtdan gördü bir səhər,
Uşaqlar tələsirlər.

Meşəyə yollanırlar,
Odun dalınca onlar.

Cırtdan deyir: “ay nənə,
İcazə ver sən mənə.

Gedim uşaqlar ilə,

Odun yığım bir şələ”.

Çağırıb uşaqları,

Verdi yağəppək qarı.

Dedi: “qalındır meşə,
Baxın, düşməyin işə.

Gedir sizinlə Cırtdan,
Muğayat olun ondan”.

Yağəppək gəvələdi,
Uşaqlar cana gəldi.

İti addım atdılar,
Meşəyə tez çatdılar.

Odunu yığırdlar,

Şələ bağlayırdılar.

Gördülər Cırtdan durub,
İşləmir, boyun burub.

Töküb qaşqabağını,
Sallayıb dodağını.

Cırtdana dedi hamı,
Bəs sənin şələn hanı?

Cırtdan dedi: “Yağəppək,
Nənəm verdi ki, gərək,

Yeyib, sonra hamınız,
Şələmi yığasınız”.

Bunu eşidən anda,
Uşaqlar dayanmadan,
Ona odun yığdılar,
Şələ də bağladılar.

Öz şələsini sonra,

Hərə atdı dalına.
Gördülər Cırtdan durub,
Yenə boynunu burub.

Dedilər: “Nə olubdur,
Şələn yerdə qalıbdır?”

Cırtdan dedi: “Yağəppək
Nənəm verdi ki, gərək,
Yeyib, gətirəsiniz,
Mənim də şələmi siz”.

(əvvəli)

06. 05. 2021, Samara

“GÖNDƏR DOLĞUN İZAH, ƏLAVƏ, TANRIM…”

“Təzə alınanlar” zalına tez-tez,

Baş çəkən səbirsiz oxucular tək,

Tanrım, gizli deyil, haçandır ki, biz,
Təzə kitabının həsrətindəyik.

Gözəldir əvvəllər göndərilən də,
Öpürük, gözümüz üstə qoyuruq.

Şəfa axtarırırq vərəqlərində,
Hər əhdə, hər vədə andımız odur.

Göz, qulaq öyrəşib neçə əsrdir,
Yaxşı anlasaq da, anlamasaq da.

Elə tək ahəngi möminə bəsdir,

Dolar oxunanda ruha, sarsıdar.

Qalsın qoy, əvvəldə nə göndərmisən,
Əzizdir, gözümüz üstdə yeri var.

Bəlkə göndərəsən bizə indi sən,

Ətraflı izahat, əlavə ya da?

Çoxdur şarlatanlar, özün bilirsən,
Sözünü cürbəcür yozur hər biri.

Haçana Qiyamət qalıb, bizə söylə sən,
De hansı günahın cəzası nədir.

Cənnətin təsviri, yaxşı olar ki,
Bir az genişlənə təfərrüatla.

Xumar ağacının kölgəsindəki,
Kef-damaq ödəmir tələbatları.

Bir az rəngarənglik əlavə elə,

Ordakı əbədi istirahətə.

Pis olmaz möminlər işləyə bilə,
Axı cəhənnəmdir işsiz həyatı…

Bəlkə də təsviri Cəhənnəmin də,
Gərək dolğun ola, tamamlana da.

Odda yandırılmaq hədəsi indi,
Saxlaya bilərmi  bizi günahdan?

Xərçəng ağrıları var bu dünyada,
İblis dühasından yaranıb yəqin.

Gərək lap birinci ola menyuda,
Sarsıla, əzilə ödü möminin.

Adəmin övladı  iki əsrdə,

O qədər işgəncə yaradıb, qoçaq,

Bəlkə də onlarla müqayisədə,
Qulaqburmasıdır oda qalanmaq…

Göndər dolğun izah, əlavə, Tanrım!

Söylə Qiyamətin vaxtı haçandır.

Kitabı göz üstə öpüb qoyuram,

Şərhinə ehtiyac var ancaq indi…

04. 05. 2021, Samara

ARUZDAN QILINC YARASI ALAN BEYRƏYİN DEDİYİ

İç Oğuza Daş Oğuz asi olub Beyrək öldüyü boy

Qalxıb yerinizdən durun, igidlər,
Kəsin quyruğunu ağ-boz atımın.

Qalxın, Ala dağın belindən aşın

Axıntılı gözəl çay üstdən keçin,
Çapıb divanına Qazanın gedin,
Çıxarın ağ donu, qaranı geyin,
“Sən sağ ol, Beyrəksə ölübdür”, — deyin.

DAHA SONRA DEDİYİ

Ərlər, Aruz oğlu Basat gəlməmiş,
Elim-günüm hələ yağmalanmamış,
Qızıl dəvələrim bağırdılmamış,
Qoçaq Qazlıq atım kişnədilməmiş,
Ağüz qız-gəlinə əl dəyilməmiş,
Ağüz arvadımı Basat almamış,
Mənim yurdum, elim viran qalmamış,
Qazan xan yetirsin bura özünü,
Qoymasın Aruzda mənim qanəmı.

Gözəl arvadımı oğluna alsın,
Axirət haqqını halal eləsin.

Bəlli eləyin ki, Qazana, Beyrək,
Öldü, şahlar şahı Həqqə yetərək.

30.04. 2021, Samara

QILBAŞIN ARUZA DEDİYİ

İç Oğuza Daş oğuz asi olub Beyrək öldüyü boy

 

Qulaq as, yaramaz!

Qalxaraq yerindən gəldi Qazan xan,
Qurdu Ala dağda çadırı al ban.

Üç yüz altmış altı ərən yığıldı

Anıldın bəylərin qonaqlığında.

Demə üstümüzə gələn yağıdır.
Gəldim biləm dostsan, ya da ki, düşmən.

Öyrəndim Qazana düşmən imişsən.

 

27.04. 2021

ATASININ BAYINDIR YOX, QAZAN XAN OLDUĞUNU BİLƏNDƏ URUZUN ANASINA DEDİYİ

Salur Qazan dustaq olub oğlu Uruz çıxardığı boyu

Atam, zalım ana, Qazan xan imiş,

Bayındır xan mənim atam deyilmiş!
Niyə, rəzil qızı, mənə demirdin?

Haqqın Tanrı haqqı olmasaydı, bil,

Qara üz qılıncı çəkərdim qəfil,

Bu gözəl başını kəsib atardım,

Yerə al qanını şoruldadardım.

URUZ QAZAN XANI YARALAYIB BİR DƏ VURMAQ İSTƏYƏNDƏ ATASININ DEDİYİ:

Dumanlı dağımın zirvəsi oğul,
Gözlərimdə günəş zərrəsi oğul!

Ər igidim Uruz, aslanım Uruz!

Axıtma atanın qanını, Uruz!

27. 04 2021, Samara

YAĞI ƏLİNƏ KEÇƏN SALUR QAZANIN QOPUZ ALIB DEDİYİ:

Salur Qazan dustaq olub oğlu Uruz çıxardığı boyu

Min-min yağı gördüm, “oyundur” dedim,
Məni qorxutmadı iyirmi min də.

Ot saydım mən otuz min yağını da,

Qırx minə çıxanda zəhmli baxdım.

Əlli min ər gördüm əl də vermədim,

Altmış min gəldi, dindirilmədi.

Səksən min ər gördüm, qorxu bilmədim.
Doxsan mini gəldi, yalındı əlim.

Yüz mini gələndə üzüm dönmədi,
Çəkdim üzü dönməz qılıncı qından.

Dilimdə Məhəmməd adı, tələsdim,

Meydanda çox başı top kimi kəsdim.

Ancaq “ərəm!” deyib öyünmədim mən,
Öyünən ərləri bəyənmədim mən!

Öldür məni kafər, əsirinəmsə,
Qara qılıncınla başımı kəs sən.

Bil ki, qılıncından çəkinmirəm mən,
Kökümdən, nəslimdən, öləm, dönmərəm!

DAHA SONRA DEDİYİ:

Uca qara dağdan yuvarlansa daş,
Mən onu dizimlə gerilədərdim.

Torpaqda ehramlar qaldırarsa baş,
Basıb dabanımla pərçim elərdim.

Qovğa qaldıranda bəy oğulları,
Yığıb qamçılayan Qazan ər idim.

Dağı duman ala, dolu da yağa,

Görünməyə qara atın qulağı,
Bələdçisiz igid yolundan çıxa,
Özü yol bacaran Qazan ər idim

Yeddibaş əjdaha üstünə vardım,
Heybətdən gözümün biri yaşardı,

“Gözüm, bu ilandan nə qorxdun”, — dedim,
Yendim əjdahanı, heç öyünmədim,

Öyünən bəyləri mən bəyənmədim.
Öldür məni, kafər, əsirinəmsə,

Qara qılıncınla başımı kəs sən.

Bil ki, qılıncından çəkinmirəm mən,
Kökümdən, nəslimdən, öləm, dönmərəm!

Kafər, igidlər var Oğuz elində,
Onlar dura-dura səni öymərəm!

26. 04. 2021, Samara

BU DÜNYA FANİDİR DESƏ DƏ TANRI…

Toy-bayram geyimi əyinlərində,
Çıxıb bir ailə çay qırağna.

Al-əlvan kürələr var əllərində —

Qazla doldurulan, göyə dırmanan.

Bu şən gəzintiylə bu gün ailə,
Böyük təntənəni başa vuracaq,

Bir kürənin üstdə yazılıb əllə,

Təbriklər beş yaşı tamam uşağa.

Babalar, nənələr, ana və ata,
Yüz il yaşa deyir, şən və bəxtiyar.

Kimsə də hardasa  elə bu anda,

Bu uşaq ömrünü tərsinə sayır….

Babalar, nənələr ölüb gedərlər,

Qocalıb ölərlər ata, ana da.

Doğum günərini hər il qeyd elər,

Bir gün vaxtı çatar bu oğlanın da.

İlhahi, sən bütün kitablarında,
Fani tanıdırsan bizə dünyanı,
Fani olan yerə nə məna vardı,

Yaradıb ataydın axı insanı?

Fanisə bu dünya, nədir yaşadan,

Ya kimdir, insana faciə onda?

Nə göz yaşı fani, fanidir nə qan —
Axır ürək, beyin parçalananda.

Sürgünlər, həbsər, aclıq, əsirlik,

Saysız milyonları hərb tükəndirir.

Tanrım, yaradansan, bizsə kimik ki,
Ancaq anlat bilək fənalıq nədir…

Al-əlvan kürələr göyə millənir,
Qoşulub uşaq da ucalmaq istər.

Bilmir fənalıq nə, bilmir ölüm nə,
Sevinir – yaş gəlib yaşının üstə…

Qoşun nizamlayır Napoleonlar,

Üzür  Stalinlər qan dənizini.

Yapır yorulmadan Mikelancelo,
Yatmır, gecə-gündüz Şekspir yazır…

Sayımız yaxındır səkkiz milyarda,
Tərs hesabı gedir hər ömrün hər an,

Bu dünya fanidir desə Tanrı da,

Haqdır inanmayıb yaşayan insan…

 

25-26. 04. 2021, Samara

ƏGRƏGLƏ SƏGRƏGİN BİR-BİRİNİ TANIYIB DEDİKLƏRİ

Uşun qoca oğlu Səgərin boyu

 

Səhər çağı durdum qardaş üçün mnən,

Ağ-boz atlar yordum qardaş üçün mən,

Kafər, qalanızda, de, varmı dustaq,
Qurban qara başım sana, de ancaq!

BÖYÜK QARDAŞI ƏGRƏGİN DEDİYİ:

 

Ağzın qadasını alım, a qardaş!
Şirin dilin üçün ölüm, a qardaş!

Yurdunu soruşsam, haradı o yer?

Dövran azdırarsa, ümidin nədir?

Bayraqdar sayılan bəs hansı xandır?

Yağıyla qovğada kim vurur öndə?

İgid, atan kimdir? Bizdə eyibdir,
Ərdən ad gizləmək, de, adın nədir?

DAHA SONRA DEDİYİ:

Bəlkə sarvanısan dəvələrimin?

Bəlkə çobanısan qoyunlarımın?

Bəlkə atlarımın ilxıçısan sən?

Bəlkə qulluğumda həqir nökərsən?

Mən gedən gün körpə qardaşımmısan?

DeŞ igit,qurbandır bu başım sənə!

SƏGRƏGİN BÖYÜK QARDAŞINA DEDİYİ:


Qara bəxt azdırsa – ümid – Tanrıdır,
Bayraqdar xanınsa adı Bayındr.

Öndə Salur Qazan gedər qovğada,
Adı atamınsa Uşun qacadır.

Mənim öz adımı soryuşsan – Səgrək,

Bir qardaşım varmış, adısa Əgrəg.

DAHA SONRA DEDİYİ:


İlxıçın olaram ilxını güdəm,

Dəvəni tapşırsan, sarvanınam həm.

Körpəcə gördüyün qardaşınam mən.

BÖYÜK QARDAŞ ƏGRƏGİN DEDİYİ:

Ağzın qadasını alım, a qardaş!

Şirin dilin üçün ölüm, a qardaş!

Qardaş sər ər oldun, sən igid oldun!

Qərib qardaşının dalınca gəldin!

 

24-25. 04. 2021, Samara

ƏGRƏGİN SƏGRƏGİ YATAN YERDƏ GÖRÜB DEDİYİ

Uşun qoca oğlu Səgrəgin boyu

Yerindən əzmlə duran bəy igid!
Qarayallı Qazlıq atını minən,
Aşıb Ala dağın belindən, enən!

Gözəl axınların üstdən adlayan!
Nədir qərib yerdə yatmağın, oğlan!

İndi sarınsınmı ağca əlləri?

Donuz damı olsun yatdığı yeri?
Ağsaqqal atası, qarı anası,
Batsınmı, xəbəri eşidib, yasa?

Nə belə qayğısız yatırsan, oğlan?

Qalxsın gözəl başın, yuxudan oyan!

Qadir verən canın yuxuda indi,
Bağlatma əlini-qolunu, igid!

Atanı, ananı ağlar qoyma sən,
Nə igidsən Qalın Oğuz elindən?

Yaradan haqqına, igid, oyan, gəl,
Bil ki, dörd yanını bağladı kafər!

23. 04. 2021, Samara

BU YAZ SƏNİN YAZIN DEYİLDİR, QOCA…

20.03. 2020

Yaz gəlib, açılmır qaşqabağınsa,

Qoca, bu yaz sənin yazın deyildir!

Nə bir tumurcuğa durub baxırsan,
Nə quşa sevgin var, ötsə də dil-dil.

Mehin yumşağı da titrədir indi,
Ötəri yağış da üzür, sarsıdır.

Yağış nemət idi, bərəkət idi,
İndi rütubətdir, yel ağrısıdır.

Bəlkə də qlobal istiləşmə var
Hardasa. Gəzirlər bəlkə tumançaq.

Günəş eşq oyadar, qanı qaynadar,
Burdasa işığı üşüdür ancaq.

Qoca, bu yaz sənin yazın deyildir!

Yoxdur mövsümlərin yaxşısı daha.

Qışdan müsibətlə çıxmısan, indi
Görək sən bu yazdan necə çıxırsan…

24. 04. 2021, Samara