PREZİDENT HOVUZUNDA ÇİMİR ŞRİLANKALI…

Июл17

2021 лето

Yanğın var göy üzündə,
Qızıb yerdə daş, dəmir,
Rəhbərin hovuzunda,

Şrilankalı çimir.

 —

Qovub prezidenti,
Dolub saraya millət.

Gözü yoxdur heç nədə,

Götürən yox qənimət.

 —

Nə daş-qaşı qapan var,
Nə də ki qadjetləri.

Ac olsa da qarınlar,

Çoxdur ləyaqətləri.

 —

Ancaq yanır bədənlər,
Ürək-ciyər əriyir.

Leysan kimi gedir tər,
Hovuzsa  gəl-gəl deyir.

 —

Şri Lanka milləti,
Hovuzda sərinlənir.

Mənfur prezidenti,
Qovub, indi şənlənir.

 —

Gözəldir ekranda da,

Bu hovuz, zümrüd sular.

Bir gün, ilahi mən də,
Belə çiməm, nə olar!..

 —

Ah, bu nə istilərdir,
Dünya od tutub yanır!

Bu hovuzdan bizdə də,
Varmı? Varsa, bəs hanı?

 —

Beyləqanda müsibət,

Yanır Salyan, Kürdəmir,

Şrilankalı xoşbəxt,
Sərin hovuzda çimir.

 —

Yanır Şamaxı, Ağdaş,
Ucar çıxarıb dilin.

Şrlankalı qardaş,
Başımıza sağ əlin…

 

17.06. 2022, Samara

VETERAN HAQQINDA ŞEİR

Июл15

2021 лето

           I

Əlində  dolu bidon,

Alışqanı cağbacağ.

Veterandır bu gedən  —

Özünü yandıracaq.

 —

Yeddi-səkkiz medalla

Gəlib müharibədən,

Layiqdi orden ala,
Vermədi rəhbər orden.

 —

Millətimin igidi,

Həyatdan narazıdır.

Torpaq az verilibdi,
Pensiyası da azdır.

 

Azdır uşaq pulları,
Cırığa yamaq deyil.

Yox abırlı paltarı,
Yeməyi yemək deyil.

 —

Baxanda məmurlara,
Beyninə sıçrayır qan-

Məgər bunlara görə,
Can qoyurdu veteran?

 —

Bunlar xalqı soyurlar,
Ermənidən də betər,

Milyonları yəqin var,
Nə kef çəkə, bəs edər.

 —

İcra başçısı oğraş,

Qəbuluna buraxmır.

Şərəfsiz, ürəyi daş,
Çıxıb üzünə baxmır!

 —

Yox medala hörməti,
Saymır ki, axıdıb qan.

İndi bu məşəqqəti,
Bitirəcək veteran…

    II

Əl saxla, dayan hələ,

Şücaətli qəhrəman!

Uşaq puluna görə,
Məgər qan axıtmısan?!

 — 

Sinən mərmiyə sipər,
Dayanmadan gedərkən,
Pensiyanı sən məgər,

Düşünürdün, qəhrəman?

 —

Türk demişkən, bilirdin,
“Aslan ağzında tikən”,

Azadlığıyla indi,
Sənə borcludur ölkən!

 —

İgidim, qanın axıb,
Şərəf, namus naminə.

Döyüşdən qalib çıxıb,
Qayıtmısan evinə.

 —

Möhtəşəmdir xidmətin,

Yox sənə layiq medal.

Nə pul, nə həyətyanı? –

Ölkəni məmurdan al!

 —

İgid, bidonu tulla,

Söndür alışqanını.

Ölüm gözləyər hələ,
Xalqımın veteranı!

 —

Savaş öndədir hələ,
Yurd əyri əllərdədir.

Ölkəni yalın əllə,

Tələb et geri indi!

 

15.07. 2022, Samara

MƏHKƏMƏ

Июл14

2021 лето

 Nə İçəri şəhər, nə Qız qalası?

Təzəpir, Şirvanşah sarayı nədir? –

Bizim məhkəməyə əcnəbi gəlsin,

Görərsən gözləri kəlləsindədir.

 —

Pokuror deyəndən əgər baş açsa,

Deyər ki, Göbbelsdir – dirilib gəlib.

Hələ bilməsə də bürüyüb basıb

Ölkəni Göbbelsin törəmələri.

 — 

Roma hüququnu burda yox hörmət
Anqlosakson ədl sisteminə də.

Hökmü pul çıxarır və hakimiyyət,
Təsdiqi polisin dəyənəyində.

 —

Məhkəmə zindanda gedir elə bil,

Vəkil qapaz altda, jurnalist elə.

Türmə divanıdır, məhkəmə deyil,

Milləti zonaya salıblar belə.

 —

Kim hökm çıxarıb, günahı nədir,

Sonu cəzasının çatacaq haçan?

Hardan bu göbbelslər doğub-törədi,
Fürerlər yarandı necə və hardan?

 —

Millətimə çatan zəhər camıdır.

Qədim yunanların məhkəməsindən.
Millət nəsil-nəsil o camdan dadır,

Yarımcan boylanır daş qəfəsindən.

 

14. 07. 2022, Samara

QURBAN

Июл9

Bağlanıb ayaqları,
Böyrü üstə yıxıblar.

Üzü qibləyə sarı,

Gözlərindəsə yaş var.

 —

İtilənibdir bıçaq
Kəsən bilir işini,
Bədəndən ayıracaq,

İndi qoçun başını.

 —

İslanıb boynu tərdən,

Göz yaşı axıb gedir.

Yox hünəri tərpənə,

Qoç oğlu qoç deyildir!
— 

Hər quşun, hər heyvanın,

Ağacın, çiçəyin də,

Yaradanı var yəqin.
Bəlkə yalvarır indi,

 —

Yaradanına  Qurban

Mərhəmət diləyərək.

Yaxınlaşınca zaman,

Ya da deyir «kaş gərək,

 — 

Kor ya axsaq olaydım,

Quyruğu kəsik həm də.

Buynuzlarım sınaydı,

Ya da kəllələşəndə.

 —

Başım üstdə bıçaqlı — 

Qoç oğlu qoç yaranan,

Ölür ayağı bağlı.

Yaranmayaydım heç mən!»

—

 Çəkər tiyəni indi,

İşini bilən kişi.

Baş ayrılar bədəndən –

Budur dünyanın işi…

09. 07. 2022, Samara

KLAUSTRAFOBİYA

Июл3

29 iyun

Bəlkə məni xırda, çəlimsiz həm də,
Tanrım yaratdı ki, zavallı ölkəm,
Möhtəşəm görünə məinm gözümdə.

Taleyin yükünü səbrlə çəkəm.

 —

Mən də yük çəkirdim səbrimi basb,
Nə qədər uşaqdım, ağıldan da kəm.

Mənə bəs edirdi ölkə miqyası,
Başqa bir ölkə də tanmırdım həm.

 — 

Klaustrafobiya adlı bir azar,
Bir gün xirtdəyimdən yapışdı ancaq.

Kiçildi gözümdə ölkəm, oldu dar,

Evsə ruhu sıxan, incidən bucaq.

 —

Böyük çayında da gəmilər üzməz,
Dənizi qapalı – elə adı var,

Hava qıtlığından qaralır nəfəs,

Çünki havaya da yiyə durublar.

 —

Daim qulağında Rəhbərin səsi,
Burnunun ucunda yumruğu hər an.

Əzir, əızışdırır hər kəs hər kəsi.
Qapı, pəncərə yox çıxıb qaçasan.

 —

Klaustrafob azarı haçan,
Kimdən keçdi mənə — deyə bilmərəm.

Bəlkə iki dünya dar gələn insan,
Zehnimi sarsıtdı, ruhumu da həm?

 —

Havası çatmırdı, baş aldı birdən,

Çox gəzib Hələbə gəldi nəhayət,

Adamyeyənlərdən çıxıb əlindən,
Dərisoyanlara ilişdi fəqət…

 —

Çırpınıb, çırpışıb çıxdım ölkədən.

Olanım kağızdı — yaxama sancdım,

Hava istəyirdim sinə dolu mən,
Hava nemət idi — mən axı gəncdim.

 —

Gəncdim, zəifdim həm… Rusdan o yana,
Getməyə çatmadıiradəm, əzmim.

Buranı yuyurdu üç okeanın

Suları. Qıt olmaz hava, deyirdim.

 —

Özü də gözümdə indi kiçilib,
Dünyanı başıma dar edib həm də.

Hər kəsə, hamıya qənim kisilib,

Nə istisi qalıb, havası nə də.

 —

Əhali toplanır, avtomatlanır,
Gedir dağıtmağa, qan axıtmağa.

Getmək istəməyən xain adlanır,

Nəfəs çəkməyin də riskdir daha.

 —

Qorxuram bundan da qara gün gələr,
Kibrit, duz yığıram, bir az da ərzaq.

Ətraf dəri soyan, adamyeyənlər,
Boyum tək dilim də qısadır ancaq…

 

02-03. 07. 2022, Samara

QOCALANDA…

Июн29

2021 лето

Elə bil qonaqsan çağırılmamış,
Ya da yarıkönül çağırılmısan.
Hamı gözləyir ki, gedərsən haçan,
Gözlərində qınaq, bəlkə də qarğış.

 =

Boğazından aşmır kəsdiyin tikə,
Haramdır elə bil, ya da özgənin,

Öz ömrün tükənib, yaşanan hər gün,
Çıxılır ömründən kiminsə bəlkə…

 =

Ürkək dolaşırsan şəhərə çıxsan,
Qısılıb divara gedirsən həqir.

Səni dalda qoyur azı bir əsr,
Şütüyüb yanından keçən hər cavan.

 =

Elə bilirsən ki, baxır qıyqacı,
Gözucu baxsa da kişi ya qadın.

Deyir niyə doyub sən dolanmadın,

Süfrədən durmağın vaxtıdır, qoca!
=

Başını qaldırıb göyə baxmağa,

Nə həvəsin qalıb, nə də qüdrətin.

Gəlmir, gözləyirsən, hələ dəvətin,
Tənədən, qınaqdan üzüldün daha…

 

29.06. 2022, Samara

UİSTAN ODEN. QIŞQIRIQ QOPARMAQ MƏNASIZ, ƏBƏS…

Июн28

auden

Qışqırıq qoparmaq mənasız, əbəs,

Əzizim, burdaca elə bunu kəs.

Daha çəkmir məni qucaqlaşmalar;

Təzəcə çay dəmlə, təmiz süfrə sal.

Bu sənsən, bu da mən. Nə məna bunda?

Gələcək barədə fikrimiz nədir?

—

Bir zaman anama söylədim evdən,
Gedirəm ki, tapam başqasını ən.
Heç cavab vermədim məktubuna mən,

Daha yaxşısını tapmadım hərçənd

Bu mənəm, bu da sən:

Bunda nə məna var? Nə edəsiyik?

—

Belə olmayıbmı həmişə, hər vaxt?

Bəlkə də olmayıb, belədir fəqət.

Maşını tərk elə, həyat beləykən,
Uelsə getməyə dəyər çətin ki.

Bu mənəm, bu da sən::

Mənası bəs nədir? Nə etməliyik?

—

Mənim kürəyimdə qala var idi;

Üzdən tanıyrdım generalı da.

Ancaq kəsdi onlar bütün xətləri

Bilmirəm general istəyən nədir.

Bu mənəm, bu sənsən:

Bunda nə məna var? Nə etməliyik?

—

Bir arzu yaşayır damarlarımda,
Və balıq haqqında xatirə bir də:

Yerdə uzanaraq  mən ağlayarkən,

Deyir: “Qabaq bunu çox etmisən sən”.

Bu mənəm, bu da sən:

Bunda nə məna var? Nə etməliyik?

—

Bu sahilə bir quş uçub gələrdi:

Daha buralarda görünmür indi.

Uzaq yol gedərək yetişdim, ancaq,

Nə sevgi tapıldı, nə su, nə torpaq.

Bu mənəm, bu da sən:

Bunda nə məna var? Nə etməliyik?

 1934

ingiliscədən tərcümə

27-28.06. 2022, Samara

 ++++++++++++++++

W.H. AUDEN

It’s No Use Raising A Shout

It’s no use raising a shout.
No, Honey, you can cut that right out.
I don’t want any more hugs;
Make me some fresh tea, fetch me some rugs.
Here am I, here are you:But what does it mean?
What are we going to do? Читать далее →

UİSTAN ODEN. BƏSTƏKAR

Июн24

auden

Hamı tərcümə edir: dünyanı təsvir edir 

Rəssam göz önündəki — sev ya da ki, rədd elə.

Eşib öz həyatını çıxarır üzə şair

İncidən, həm bağlayan surətləri eşq ilə.

—

Sən həyatı səy ilə çevirirsən  sənətə,

Ümidlisən ki, fərqi seçməz dinləyənlərin.

Bənzər sənin notların  saf və təmiz alətə,

Tanrının vergisiylə nəğmələrin yaranır.

—

Şəlalələr tək axsın, nəşə, zühurun yenə,

Axıt dizlərin üstdən, həm belin bəndlərindən,

Sükut iqlimimizə, şübhə təcavüzünə;

—

Sənsən yalnız və yalnız, sən ey xəyali şərqi,

Bacarmır ki, söyləsin deyil varlıq həqiqi,

Nemət kimi, şərab tək axıt öz əfvini sən.

ingiliscədən tərcümə

23-24. 06. 2022, Samara

+++++++++++++++++

W.H. AUDEN

THE COMPOSER

All the others translate: the painter sketches

 A visible world to love or reject;

 Rummaging into his living, the poet fetches

 The images out that hurt and connect. Читать далее →

UİSTAN ODEN. MƏKTƏBLİLƏR

Июн22

auden

Birda hər kəs əsirdir, hücrələri də türmə kamerası  kimidir.
Fəqət onlar qeyzli, və ya qüssəli ya da taleyinə baş əyib

Fəqir davranan, bütün istəklərdən yayınan,

Dustaqlara, baxırsan, elə də bənzəmirlər.

—

Onlarda çünki azdır narazılıq, az qala hər şeydən razıdırlar

Dilsiz it oyunundan, yalamaq, götürülmək;

Çünki  güclüdür eşqə maneələr, onların suiqəsdləri isə

İçkili insanların andları tək zəifdir.

—

Baxmaq asan iş deyil qəribəliklərinə

Məhkum gətitir ancaq illüzor mələkləri gözlərinin önünə 

Üzlərində təbəssüm görünüşü yaratmaq onlara çətin deyil,
Düşüb qorxuya vəhşi təbiəti, xisləti.

—

Fəqət baxın onlara, bizim həcmi, ölçünü, koordinasiyanı,

Onlardakı neytral, yöndəmsiz kamilliklə qoyun qarşı-qarşıya;

Məsələsə cinsdədir, qırılmış ayaqqabı bağı qırılmışdır deməli,
Professor arzusu həqiqətdən uzaqdır.

—

Hərçənd çətin heç nə yox tiranlıqda. Ayıb söz

Cızıblar fəvvarənin üstünə  — bumu qiyam?

Küncdə axıdılan göz yaşlarından fırtına,
Bu, gələcək həyatın toxumları deyilmi?

ingiliscədən tərcümə

21-22.06. 2022, Samara

+++++++++++++

W.H. Auden

Schoolchildren 

Here are all the captivities; the cells are as real:
but these are unlike the prisoners we know
who are outraged or pining or wittily resigned
or just wish all away. Читать далее →

UİSTAN ODEN. YENİ ƏSR

Июн19

auden

Bitdi əsr, nəhayət, və öldü yatağında

Sonuncu xilaskarı qalaraq yaman günə.

Əminlikdir: gölgəsi nəhəg cöngənin daha,

Düşməyəcək toranda onların çəməninə.

 — 

Rahat yatıblar onlar: bataqlıqlarda hökmən,
Ölümü çatanacan can üzürdü əjdaha.

Bir il içində ancaq yarıq itdi düzəndən

Və kəsildi koboldun taqqıltıları dağda.

 — 

Yalnız heykəltaraşlar, şairlər məyusdular

Çıxıb ötkəm məiyyət evindən sənətkarın

Deyinib dağılışdı. Şad idi yenilənlər ki, indən belə onlar,

 —

Gözə görünməzdilər, həm azad; çəkdirmədən vicdanlarına ağrı,

Məhv etdilər yolunu azmış gic oğulları.

Və pozdular qızları, ataların başına dünyanı etdilər dar.

 

ingiliscədən tərcümə

18-19. 06. 2022, Samara

 

Qeyd:  Kobold – alman mifologiyasında evlərdə dolaşan və ya yeraltımağaralrda yaşayan ruhdur.

++++++++++++++++++

W.H. AUDEN

A New Age

So an age ended, and its last deliverer died
In bed, grown idle and unhappy; they were safe:
The sudden shadow of a giant’s enormous calf
Would fall no more at dusk across their lawns outside. Читать далее →