ZEYNƏB XANLAROVA. KİŞİ QIZI 2

Sonrakı şayiələrlə Zeynəb Xanlarovanın ölüm xəbəri gəldi, özü də deyirdilər ki, xəstəlikdən ölməyib, “iksus” içib özünü öldürüb…

Biz azərbaycanlıların sirkə turşusunu niyə rusca adlandırmağımız aydındır, o vaxt Rusiyadan gələn malların çoxunun adları təhrif olunmuş şəkildə rusca deyilirdi. Ancaq bizim adamların “uksus” yox, “iksus” deməyi təəccüblüdür, çünki, “uksus” bizim ahəng qanununa uyğundur, “iksus”da isə incə saitdən sonra qalın, özü də dodaqlanan sait gəlir…Mənim yanımda Rusiyada satıcıdan “iksus” soruşublar və  soruşanın azərbaycanlı olduğunu səhvsiz bilmişəm…

Hə, nədənsə o vaxtlar kəndə tanınmış müğənnilərin ölüm xəbəri gəlirdi. İntihar – ölüm səbəblərindən birincisiydi. Zeynəb xanımın niyə “iksus” içdiyi barədə danışıqlar çox idi. Bu danışıqlarda Ələkbər Tağıyevin adı çəkilirdi. Çünki Zeynəb xanım “Qonşu qız” mahnısıyla tanınan gündən söhbət gəzirdi ki, müğənni xanım Ələkbər Tağıyevin “adamıdır”, “adamıdır” sözü isə, məlum olduğu kimi, bizim abır-həyalı azərbaycanlıların dilində “məşuqə” “oynaş” deməkdir…

Ümumiyyətlə, Azərbaycanda yalnız kommunust ya komsomol qəzetlərinin çıxdığı vaxtda insanlar sevimli artistlərin şəxsi həyatından bütün bildikləri şaiyələrdən ibarət idi. Bu şayiələri kimin birinci uydurmağı və necə sürətlə yayılmağı sirdir. İnsanlara sevgi tarixləri, sevgi intruqaları lazım idi və cəmi iki dəfə televiziyada görünən müğənni şifahi “leyliməcnun”un qəhrəmanına çevrilirdi. Əlbəttə, musiqiçilərin həyatı barəsində gedən söhbətlərin bir qismində həqiqət payı da vardı. Çünki by artistlər adi insan həyatı yaşayırdılar, onların qonşuları vardı, ünsiyyətdə olduqları adamlar vardı, bir də ki, o vaxt qapalı qəsrlər də yox idi və adi insanlarla “yarlmallahlar” bir-birlərini  bazarda, poliklinikada, nəqliyattda da görə bilərdilər. Zeynəb Xanlarovanın cavan qız vaxtından Ələkbər Tağıyevin məşuqəsi olduğuna mənim heç bir sübutim yoxdur, mən uşaq vaxtı camaatın ağzından eşitdiklərimi xatırlayıram. Ancaq şifahi Xanlarova-Tağıyev dastanı elə düyünlərlə inkişaf edirdi ki, onun uydurma olduğunu güman etmək çətindir… Bəlkə də Zeynəbin efirdən itməyi 1972-ci ildə olub və ən azı il yarım davam edid. Müxtəlif şayiələri bir yerə yığsaq. sonralar kriminala və detektivə çevrilmiş bu sənət və eşq ittifaqının inkişafını və qalmaqallı iflasını təxminən bu cür ifadə etmək olar:

Əlbəttə, yenə deilənlərə görə, prokuror Ələkbər Tağıyevlə Bakı rayonlarının, deyəsən, Abşeron rayonunun, rəhbəri arasında ədavət yaranır. Bəstəkarın tapşırığı ilə Zeynəb Xanlarova  həmin məmurla tanışlıq qurur, sonra bu tanışlıq intim yaxınlığa çevrilir. Şayiələrə görə, Zeynəb xanım çarpayının altına maqnitafon qoyurmuş və məmurla aralırında olanların səsli hissəsini yazırmış. Sonra guya Ələkbər Tağıyev maqnitafon yazısıyla başlayıb məmuru şantaja…Qalmaqal çatır Heydər Əliyevin qulağına və o da “eşq” üçbucağının hər üç tərəfini cəzalandırır. Abşeron (ya da ayrı rayon) rəhbərinin başına nə gəldiyini deyə bilmərəm. Ancaq Ələkbər Tağıyev və Zeynəb Xanlarova təxminən il yarıma (mən, əlbəttə, səhv edə bilərəm) qadağan altında qaldılar. Bu qadağanı Heydər Əliyevin necə götürdüyünü, hansı mülahizələrlə götürdüyünü dəqiq demək çətindir. Ancaq Heydər Əliyev ustedadlı olanı istedadlı olmayandan ayırmağı bacarırdı. Və öz janrlarında Ələkbər Tağıyevin və Zeynəb Xanlarovanın bərabərləri yox idi. Bir də ki, Heydər Əliyev onları niyə bağışlamayaydı ki? Bu iki sənətkarın “çarpayı” əməliyyatı əsil KGB üslubunda həyata keçirilmişdi və bu da Heydər Əliyevdə, ola bilsin ki, rəğbət də doğura bilərdi…

ZEYNƏB XANLAROVA. KİŞİ QIZI

 

Yəqin ki, səksəninci illərin sonlarıydı, məzunuyyətdən qayıdanda Bakıdan “Leyli və Məcnun” operasını aldım, üç böyük valdan ibarət bir albom idi. 60-cı illərdə bu operanın Axundov adına teatrda 600-cü tamaşası oldu, tamaşa birbaşa translyasiya edilirdi. Bizim kəndin bütün musiqisevənləri qonşumuz Ərəstunun evinə yığışmşdı. Operanın ilk iki pərdəsində Məcnunu Arif Babayev oynayırdı (əslində oxuyurdu). Üçüncü pərdədən onu Qulu Əsgərov əvəz etdi. Camaat səhəri gün danışırdı ki, guya gənc Arif Babayev rolun öhdəsindən gələ bilməyib, fasilədə gedib Qulunu maşına mindirib gətiriblər… Bizim Ərəbqardaşbəyli kəndində o vaxtlar cəmi iki ya üç evdə televizor vardı, telefon heç yox idi, ancaq Bakıda o vaxtın məşhur artistlərinə aid söhbət və qeybətlər ildırım surətiylə gəlib ora çatırdı… Yəni ki, mən bu valı almamışdan qabaq Arif Babayevin Məcnun rolunda oxusunu canlı eşitmişdim, bir növ dadı damağımda qalmışdl. Hərçənd yetmişinci illərdə, xüsusən bu onilliyin sonlarında Azərbaycan televiziyasında musiqi verilişlərinin səviyyəsi çox aşağı düşmüşdü, əh hörmətli müğənnilər fonoqramla oxuyurdular, canlı oxuyanda da utanmaz-utanmaz “xoruz buraxırdılar”. Yəni ki, bir növ Heydər Əliyev xalq musiqi sahəsində estetikanı dinməzcə ləğv eləmişdi. Pambıqçıların, tütünçülərin, taxılçıların qondarma qələbələrindən sonra tarlalarda Aərbaycan incəsənət ustalarının iştirakıyla konsertlər keçirilirdi və tədricən Azərbaycan müqənniləri çöldə necə oxuyurdularsa, elə televiziyada da, teatrda da elə oxumağa başladılar…

O vaxt Kuybışev adlanan  Samaraya gəlib çıxan kimi çaydan, çörəkdən qabaq “Leyli və Məcnun”un vallarını oxutdum və halım çox pərişan oldu,. Yəni ki, bu pərişanlıq qəhrəmanların faciəli taleyindən deildi, xalq artistləri Arif Babayevlə Zeynəb Xanlarovanın açıq-aşkar xaric oxumağından idi…O vallara daha qulaq asmadım və sonralar bir yataqxanadan başqa yataqxanaya köçəndə onları zibil qutusuna atdım…

Əslində Zeynəb Xanlarova üç dəfə xalq artistidir: Azərbaycan, Ermənistan, SSRİ xalq artisti. Hərçənd bir vaxt Zeynəb xanımın nəinki Azərbaycanın xalq artisti adını alacağı, hətta onun yetmişinci illərin əvvəllərində onun adına qoyulmuş qadağanın götürüləcəyi də şübhəliydi…

İndi bunu xatırlayanlar, əlbəttə azdır, o dövrün adamları ölüb-gedirlər, mənim kimi qalan tək-tükdür… Təssüf ki, dəqiq tarixini deyə bilmərəm, yəqin ki, yetmişinci illərin əvvələriydi. Birdən Zeynəb Xanlarova yoxa çıxdı. O vaxtlar Azərbaycan musiqisi Aərbaycan televiziyasıyla həftədə bir dəfə verilərdi, o da cəmi on beş-iyirmi dəqiqə. Yəni ki, Zeynəb Xanlarovaya nə isə olduğunu camaat əvvəlcə radiodan başa düşdü, çünki radio ilə hər gün kənd zəhmətkeşləri üçün konsert verilərdi və Zeynəb xanım da az qala hər gün efirdə səslənirdi. Və birdən-birə onun yoxa çıxması hamını məəttəl qoydu. Əvvəl şaiyə yayıdı ki, Zeynəb ağır xəstədir, bu gün-sabah ölər. (ardı var)

 

OXUYUR ZEYNƏB XANLAROVA

 Ələkbər Tağıyevin Mahnısı 

 

Aylı gecə sərin külək, Nardaran,

Bağ evimin dörd tərəfi müsəlman

Ancaq əsil kişi olan, mərd olan,

Nə hacılar,

Nə atamdır.

Sən, sən, sən,

Sən, sən, sən,

Ay prezident, sən, sən sən!

 

ЕЩЕ ОДИН МАЛЫШ НА МИЛЛИАРД

nar

У Романа Абрамовича родился еще один ребенок. Малышка хорошо себя чувствует и уже начала сосать матушку Россию.

15 апр, 2013