Архивы

 İOSİF BRODSKİ. “ÇIXMA OTAQDAN ÇÖLƏ…”

Янв22

Çıxma otaqdan çölə yol verib səhvə birdən,

Günəş nəyinə gərək, əgər Şipka çəkirsən?

Çöldə hər şey mənasız, şənlik səsi xüsusən.

Ayaqyoluna ancaq get və tez də qayıt sən.

—

Ah, çıxma otağından, çağırma sən taksi də,

Çünki yaradılıbdır bütün fəza dəhlizdən,

Sayğacla yetir sona. Birdən bir mamlımatan,
Gələrsə əsnəyərək, qov getsin soyunmadan.

—

Çıxma otaqdan, düşün yanırsan qızdırmadan.

Dünyada nə maraqlı stuldan və divardan?

Burdan niyə gedəsən, axşam dönməlisənsə

Həminki tək, üstəlik bəlkə də döyüləsən.

—

Yox, çıxma otağından! Radionu aç, oyna,
Çəkmələri yalın gey, palto gey lüt əyninə.

Dəhlizdə kələm iyi, kirşə yağının iyi,

Çox hərf yazdın, artıq olacaq daha biri.

—

Çıxma çölə otaqdan. Sənin görkəmini qoy,
Görsün otağın ancaq. Bir sözlə, inkoqnito

erqo sum – necə maddə hirslə dedi formaya.

Çıxma çölə otaqdan! Çöl Fransa deyil ha!

—

Gic olma! Ol başqalar ola bilmədiyi tək.

Çıxma otaqdan! Yəni mebeldən gözünü çək,

Dön divar kağızına. Qapan, barrikadalan,
xronosdan, erosdan, və virusdan daldalan.

1970

ruscadan tərcümə

Qeyd: “inkoqnito erqo sum” – “naməlumamsa, mövcudam”.

Brodski Rene Dekartın “Cogito, ergo sum” (Düşünürəm, deməli mövcudam”)

tezisində bir sözü dəyişib.

22.01. 2022, Samara

==================

Иосиф Бродский

Не выходи из комнаты, не совершай ошибку.

Зачем тебе Солнце, если ты куришь Шипку?

За дверью бессмысленно все, особенно — возглас счастья.

Только в уборную — и сразу же возвращайся. Читать далее →

İOSİF BRODSKİ. AXMATOVANIN YÜZİLLİYİNƏ

Янв21

Vərəq olsun, od olsun, dəyirman daşı ya dən,
baltanın tiyəsini və  kəsilmiş teli də —

Tanrı öz səsi kimi qoruyacaq; xüsusən,

üzrxahlıq və sevgi sözlərini əbədi.

—

Nəbzi onların qırıq, sümük şıqqıltısı var

onlarda, bel səsi var; onlar hamar, kar həm də,

həyat təkdir – öləri dodaqlardan ucalar,

onunçun daha aydın bütün fəlsəfələrdən.

—

Möhtəşəm ruh, həm sənə, doğma torpaqda yatan

fani hissənə həm də okeanı aşaraq

mənim təzimim yetər; bu lal-kar kainatda,
o torpaq dilə gəldi sayəndə sənin ancaq. 

İyul 1989

ruscadan tərcümə

19-20.01. 2022, Samara

==============

Иосиф Бродский

На столетие Анны Ахматовой

Страницу и огонь, зерно и жернова,

секиры острие и усеченный волос —

Бог сохраняет все; особенно — слова

прощенья и любви, как собственный свой голос. Читать далее →

İOSİF BRODSKİ. A.BUROV, TRAKTORÇU

Янв20

Çöldə traktorçu Burov, bir də mən –

Brodski İosif, sovxoz fəhləsi.

Payızlıq taxılı əkirik qoşa.

Görürəm uzaqda qaralır meşə,
Səmada reaktiv uçarın izi.

Sıxır tumsəpəndə dəstəyi çəkməm.

—

Tumlar dikəlirdi malanın altda

Basırdı ətrafı mühərrik səsi,

Pilot mesaj yazdı göydə kiməsə.

Dalım hərəkətə, şumaydı üzüm,

Bu toxumsəpənə bəzəkdim özüm.

Tozla Mozart kimi pudralanırdım.

1964

ruscadan tərcümə

19.01. 2022, Samara

=======

Иосиф Бродский

А. Буров тракторист…

А. Буров — тракторист — и я,

сельскохозяйственный рабочий Бродский,

мы сеяли озимые — шесть га.

Я созерцал лесистые края

и небо с реактивною полоской,

и мой сапог касался рычага. Читать далее →

FYODOR TYÜTÇEV. “FƏLAKƏTLİ GÜNLƏR OLUR Kİ, BƏZƏN…”

Янв9

Fəlakətli günlər olur ki, bəzən,

Quduz xəstəliklə sarsılır bədən,

Vicdanı incidir müdhiş ağrılar,

Üzür həyat özü ağırlığıyıla,
Qarabasma kimi boğur elə bil.

Bəxtəvər o kəs ki, belə zamanda,
Rəhim, rəhman Tanrı ona göndərir,
Elə bir nemət ki, yox bərabəri  —

Sənə canı yanan dostun əlini.

Elə ki, bu isti və duyumlu əl,
Uzanıb yüngülcə toxunur bizə,

Eynimiz açılır, ağrılar gedir,
Müdhiş qarabasma bizi tərk edir,

Yan keçir taleyin zərbəsi bizdən.

Dost təması yenə qaynadır qanı,
Sevgiyə, doğruya ürək inanır.

1873

ruscadan tərcümə

07.01. 2022, Samara

===============

Ф. И. Тютчев. «Бывают роковые дни…»

Бывают роковые дни
Лютейшего телесного недуга
И страшных нравственных тревог;
И жизнь над нами тяготеет
И душит нас, как кошемар.
Счастлив, кому в такие дни
Пошлет всемилосердый бог
Неоценимый, лучший дар –
Сочувственную руку друга,
Кого живая, теплая рука
Коснется нас, хотя слегка,
Оцепенение рассеет
И сдвинет с нас ужасный кошемар
И отвратит судеб удар, –
Воскреснет жизнь, кровь заструится вновь,
И верит сердце в правду и любовь.

1873

ALEKSANDR PUŞKİN. “TƏSADÜFİ NEMƏT, HƏM DƏ Kİ, HƏDƏR…”

Янв6

Təsadüfi nemət, həm də ki, hədər —
Həyat, mənə niyə verilmisən sən?

Bu sirli taleyin hökmü ilə də,

Edama məhkumsan, həyat, sən nədən?

—

Nə yağı qüvvədir qəsdimə durub,

Heçlikdən, yoxluqdan məni qaldıran?

Kimdir ehtirasla ruhu doldurub,

Ağlı şübhələrlə qayğılandıran?

—

Bilmirəm ki, kiməm, məqsədim nədir,

Beyin asudədir, boşdur ürəksə.

Həyatın yeknəsəq küyü bezdirir,

Ruhumu bürüyür üzücü qüssə.

26 may 1828

ruscadan tərcümə

05-06.01. 2022, Samara

================

Александр ПУШКИН

Дар напрасный, дар случайный,
Жизнь, зачем ты мне дана?
Иль зачем судьбою тайной
Ты на казнь осуждена? Читать далее →

ALEKSANDR PUŞKİN. “YAXŞI YADIMDADIR MÖCÜZƏLİ AN…”

Янв5

Yaxşı yadımdadır möcüzəli an:

Səni necə gördüm önümdə birdən

Göründün, çəkildin baxışlarımdan,
Təmiz gözəlliyin dühası tək sən

—

Ümidsiz kədərdən qəlb üzülərkən,

Qayğılar həyəcan doğursa əgər,

Eşidirdim o xoş, incə səsi mən,
Yuxuma girirdi əziz cizgilər.

—

Quduz fırtınalar illər ötüncə,
Keçmiş arzuları sovurdu qəlbdən.
Unutdum səsini – mülayim, incə,

Unutdum səmavi çöhrəni də mən.

—

Zindan zülmətində, yabanı yerdə,
Sakit ötüşürdü gün dalınca gün,
Nə İlahim vardı, ilhamım nə də,
Yox həyat, yox sevgi, göz yaşı, hüzn.

—

 Və sanki yuxudan oyandı ürək:

Yenə də  göründün önümdə birdən,

Göründün bir anda itən xəyal tək,

Təmiz gözəlliyin dühası tək sən.

—

Və qəlbim riqqətlə döyünür yenə,
Və ruhum yenə də Tanrını duyar.

Və coşqun ilhamım qayıdır mənə,
Və həyat, sevgi var, göz yaşı da var.

1825

ruscadan tərcümə

04-05. 02. 2022, Samara

==================

Александр ПУШКИН

К***

Я помню чудное мгновенье:
Передо мной явилась ты,
Как мимолетное виденье,
Как гений чистой красоты. Читать далее →

ALEKSANDR PUŞKİN. “UCALTDIM ÖZÜMƏ MƏN MÖCÜZƏ BİR ABİDƏ…”

Янв4

                                    Exegi monumentum[i]

Ucaltdim özümə mən möcüzə bir abidə
Ona xalq salan cığır ot bitirməz heç  zaman.

Əyilməz başıyla o daha da yüksəkdədir,

Aleksandr sütunundan.

—

Yox, tamam ölmərəm mən, rübaba ruhum köçər,
Yaşar, yaşadar məni, çürüməz cəsəd kimi.

Adım yaşar, dünyada bircə şair də əgər,

Yaşayar nə qədər ki.

—

Mənim sözüm-söhbətim dolaşar böyük Rusu,

Adım dinər ondakı dillərin hər birində:

Çöllər dostu kalmıkın, indi vəhşi tunqusun,

Slavyanın, finin də.

—

Mən əziz olacağam zaman keçincə xalqa,

Rübabımla çünki xoş duyğular oyatmışam.

Qəddar əsrdə nəğmə qoşmuşam Azadlığa,

Mərhəmət diləmişəm caniyə  qarşı da mən.

—

Qulaq as, ilham pərim, yalnız Tanrı deyənə,

Həmlədən çəkinmədən, çələng tələb etmədən,

Tərifi, həm böhtanı qəbul elə biganə.

Sarsağa baş qoş nə də.

1836

ruscadan tərcümə

03.01. 2022, Samara

================

Александр ПУШКИН

Я памятник себе воздвиг нерукотворный,
К нему не зарастет народная тропа,
Вознесся выше он главою непокорной
Александрийского столпа Читать далее →

ALEKSANDR PUŞKİN. HƏRƏKƏT

Янв3

Saqqallı müdrik dedi: “yoxdur hərəkət əsla!”

Digəri qalxıb onun qabağında yeridi,

Bundan güclü etiraz çətin gələrdi ağla.

Mənalı cavabına hamı afərin dedi.

—

Bu məzəli əhvalat, cənablar, fəqət mənə,

Başqa bir nümunəni xatırladır həmişə:

Hərəkətdə görürük göz önündə günəşi,
Haqlıdır Qalileysə öz inadında yenə.

1821

ruscadan tərcümə

02. 01. 2022, Samara

Qeydlər:

1. Saqqallı müdrik – yunan filosofu Zenon

2. Digəri – Diogen

================

Александр ПУШКИН

Движение

Движенья нет, сказал мудрец брадатый1.

Другой смолчал и стал пред ним ходить.

Сильнее бы не мог он возразить;

Хвалили все ответ замысловатый. Читать далее →

ALEKSANDR PUŞKİN. DOSTLARIMA

Янв2

Yox, məddah deyiləm, çara mən əgər,
Tərif qoşuramsa sərbəst, səmimi,

Cürətlə açıram mən öz qəlbimi,

Nə desəm, nə yazsam, ürəkdən gələr.

—

Sevmişəm mən onu həqiqətən də,

Şərəfli, çapıqdır idarəsində.

Canlandı Rusiya onunla birdən,

Hərb ilə, ümidlə, əməklə həm də.

—

Yox, yox, qaynasa da cavanlıq qanı,

O, dövlət ruhludur, deyil o qəddar :

Kimi ki, açıqda cəzalandırar,

Rəhm edər xəlvətdə, bağışlar onu.

—

Keçirdi sürgündə mənim həyatım,
Ayrı salınmışdım əzizlərimdən.

O sultan əlini uzatdı birdən —

Sizin yanınıza yenə qayıtdım.

—

Mənim ilhamıma göstərib hörmət,
Çıxardı fikrimi o, azadlığa.

Duyaraq qəlbimdə səmimi riqqət,

Nyə ona tərif deməyim axı?

—

Məddah məkrlidir, məddah hər zaman,
Çara qara gün də qarğıya bilər.

O, çarın hüdudsuz  hüquqlarından,
Təkcə mərhəmətə etiraz elər.

—

O deyər: sən nifrət xalqına bəslə,
Batsın təbiətin qoy incə səsi.

Deyər: maarifdən xalqa nə gələ —

Föhşdür və bir də qiyam həvəsi.

—

Yazıq o ölkə ki, saraya təkcə,
Kölə və məddahın yaxınlığı var,

Göylərin seçdiyi sənətkar isə,

Yerə gözlərini zilləyib susar.

1828

ruscadan tərcümə

02.01. 2022, Samara

==============

Александр ПУШКИН

Друзьям

Нет, я не льстец, когда царю
Хвалу свободную слагаю:
Я смело чувства выражаю,
Языком сердца говорю. Читать далее →

GEORGİ İVANOV. «ONA GÖRƏ ÜZÜR Kİ, OT ŞIRILTISI MƏNİ…»

Янв1

Ona görə üzür ki, ot şırıltısı məni,

Ot saralıb gedəcək, qızıl gülsə solacaq.

Əfsus, sənin bu gözəl,qiymətli bədəninsə,

Torpağa çevriləcək, çöl çiçəyi olacaq.

—

Xatirəmiz də yəqin itib-gedər… O zaman,

Sehriylə canlanar gil məhəratli əllərin.

Axıb gedər kuzənin qızıl, gen boğzından,
Bulağın göz yaşı tək suyu – dadlı, həm sərin.

—

Qucaqlayar başqası başqasını bəlkə də,

Qürubda, vəd edilən zaman, bir quyu başı…

Və ağ, çılpaq çiyindən qiymətli gil qəfildən,
Sürüşər, tikə-tikə olar, dəyərək daşa.

ruscadan tərcümə

01.01. 2022, Samara

=============

Георгий Иванов

Оттого и томит меня шорох травы,

Что трава пожелтеет и роза увянет,

 Что твое драгоценное тело, увы,

Полевыми цветами и глиною станет Читать далее →