“Ah, nə gözəl zaddır ana!” söyləyən!
Hamıdan üstünsən həqiqətdə sən.
Dildə, fikirdə elə söz harda kı,
Qüdrəti əks etsin o varlıqdakı.
Sevgilərin ilki – ana sevgisi,
Qopsa qiyamət də silinməz izi.
Hər necə övladı mürəkkəbdisə,
Çatmasa anlam da, ana hiss edər.
Qayğısına möhtacıq hər yaşda da,
Getdisə, övladı yetimlik yaşar.
Getdisə, dünyada adamsız, təkik,
Sanki gedir ölkə də, qürbətdəyik.
“Ah, nə gözəl zaddır ana!” söyləyən,
Ən uca tərif demisən bəlkə sən…
22.08. 2020, Samara
John Keats
(1795-1821)
Bura, bura, sevgi, gəl,
Bu, bir kölgəli çəmən.
Bura, bura, sevgi, gəl,
Var ürəyin istəyən.
Bura, bura, şəkərim —
Həndəvər sunərgizi
Bura, bura, şəkərim!
Ləçəklərdə şeh izi!
Bura, bura, əzizim,
Gəl, nəfəs gətir təzə.
Bura, bura,əzizim!
Gəl bu xoş günü bəzə!
Hərçənd anın nəşəsi
Uçub gedir bir anda —
Hərçınd eşq xəzinəsi,
Bir anda dağılandır, —
Bitməmiş hələ ansa —
Yaxın, yaxındır, inan!–
Beləcə uzanansa,
Əziz, əzizdir bu an!
Sevgi, sevgidir bura,
Sovqatını göndərən.
Ölüm gələ, apara —
Razı ölərəm hökmən!
İngiliscədən tərcümə
19-20. 2020, Samara
John Keats
Hither, Hither, Love
Hither hither, love—
‘Tis a shady mead—
Hither, hither, love!
Let us feed and feed! Читать далее
Haçan göyqurşağı görürəmsə mən,
Ürəyim sinəmdə coşar, çırpınar.
Beləydi lap körpə çağımdan mənim
Böyüdüm, duyğumsa yenə də həmin.
Belə olacaqdır son günüməcən,
Yoxsa həyatımın nə mənası var!
Dünənki Uşaqdır bugünkü Ata;
Ömür günlərimi istəyirəm ki,
Bağlaya həmişə təbiət eşqi.
İngiliscədən tərcümə
16-17.08. 2020, Samara
My Heart Leaps Up
William Wordsworth- 1770-1850
My heart leaps up when I behold
A rainbow in the sky: Читать далее
Ah, necə də yay tələsir köçməyə,
Həsrətik artıq günəşi görməyə!
Xoş, quru günlər daha düşmür ələ,
Ah, yenə tezliklə soyuqlar gələr.
Astaca yel də üşüdür indidən,
Damcı düşən tək yerə sızlar bədən.
Quş qatarı gah ucalır, gah enir,
Həndəvəri qıyyası diksindirir.
Harda günəş varsa, vətəndir quşa,
Yox soyuğa etibarı, yox qışa.
Sənsə, qoca, dur əlin alnında sən,
Quş qatarından elə bil qalmısan.
Qan soyuyub canda, qanadlarda buz,
İndi şimaldır əbədi yurdumuz…
16. 08. 2020, Samara
UİLYAM VORDSVORT
(1770-1850)
Biz yeddiyik
Önümdə dayanan xırda uşaqdır,
Bilmirsən heç nəfəs alır ya almır.
Ancaq hər əzası həyat yaşadır.
Beləsi nə bilər ölümdən axı.
+
Kənddə bu qızcığaz qarşıma çıxdı,
“Səkkiz yaşındayam” – o mənə dedi.
Saçları buruqdu, həm də ki, sıxdı,
Başını bürüyüb kilkələnirdi.
+
Onda meşə yerin görkəmi vardı,
Baxdım, yabanıydı elə əyni də.
Gözləri elə bil işıq saçırdı,
Sevindim uşağın gözəlliyindən.
+
“Balası, de görüm sən mənə indi,
Neçə qardaşın və neçə bacın var?
“Neçəmi? – qız dedi. “Cəmi yeddidir”.
Bir az təəccüblə mənə baxaraq.
+
“Sən alah, de mənə, onlar hardadır?
Uşaq cavb verdi: Cəmi yeddiyik,
İndi məzarlıqda ikimiz yatır,
İkimiz dənizlə harasa gedib.
+
“Kilsə həyətində iki qəbirdə,
Yatır qardaşımla bacım nə vaxtdan.
Evimiz kilsənin həndəvərində,
Onlara yaxınıq biz də hər zaman.
+
“Deyirsən ikiniz məzarlıqdadır,
Dəniz aparıbdır ikinizi də.
Yenə yeddisiniz! Bunu mən axı,
Necə başa düşüm, əziz bala, de!”
+
Uşaq cavabında belə qayıdıb
Dedi: “yeddi bacı-qardaşıq, ağa.
Kilsə həyətində ikimiz yatır,
Qəbirləri üstdə ucalır ağac”
+
“Ay balaca xanım, sən həndəvərdə,
Gəzib dolanırsan, sağ-salamatsan.
Deyirsən ikiniz yatır qəbirdə,
Beləsə, yeddi yox, beş olur qalan”.
+
“Yaşıl məzarları uzaq deyildir”, —
Cavab verdi uşaq, düşünüb bir an.
“Yanaşı qazılıb bu iki qəbir,
On-on beş addımdır evdən oracan.
+
“Tez-tez orda corab toxuyuram mən,
Yaylıq da biçirəm orda özümə.
Nəğmə oxuyuram onlara hərdən,
Elə çəmənliyə vurub dizimi.
+
Bacım Ceyn oldu birinci ölən,
Uzanıb yataqda inildəyrdi.
Tanrıımız qurtardı sonra zülmdən,
Bacım gözlərini yumdu əbədi.
+
Kilsə həyətində indi yatır o.
Otlar yaş deyilsə əgər çəməndə,
Qardaşım Con ilə gedib biz ora,
Qəbrin oynayırdıq həndəvərində.
+
Tez-tez, nəcib ağa, günbatan çağı,
Haha işıqlısa, təmizsə əgər,
Götürüb çörəyi və yavanlığı,
Ordaca oturub şam eləyirəm.
+
Əgər yer ağ qarla örtülürdüsə,
Gedib sürüşürdüm, qaçırdım orda.
Qardaşım Conun da gəldi növbəsi,
Ceynlə yanaşı yatır məzarda”
+
Onda neçəsiniz axı” — dedim mən,
“Göylərə köçübsə əgər ikiniz.
Uşaq cavab verdi fikirləşmədən:
“Ah, cənab, yeddiyik indi yenə biz”.
+
“Axı ölüb gedib sizdən ikisi!
Ruhları göydədir onların daha”
Nə qədər desəm də, ancaq hədərdi,
Uşaq inamından çətin dönərdi:
Və dedi: “Yeddidir sayımız, ağa!”
1798
İNGİLİSCƏDƏN TƏRCÜMƏ
12-14.08. 2020, Samara
We Are Seven
William Wordsworth — 1770-1850
—A simple child,
That lightly draws its breath,
And feels its life in every limb,
What should it know of death? Читать далее
Tanrım, uşaqları bəladan qoru,
Zəngin, sağlam elə cavanları sən.
Çıxarma yadından biz qocaları,
Bir az ömür artır, eləyə bilsən.
Möhtəşəm planlar cızmırıq hərçənd,
Demirik qayıdıb cavanlıq gələ.
Biz İlon Mask kimi Mars həvəsində
Deyilik, yerimiz pis deyil elə…
Çıxar bizi qışdan mərhəmətinlə,
Sonra yazdan çıxar, payızdan çıxar.
Bu il dəymə, Tanrım, çıxar o ilə,
Yaşasaq, baxarıq, görərik nə var…
Tanrım, arzu qalıb ürəyimizdə,
Ondan gözlərimiz nurlanıb yanır.
O arzu şirindir, həm də əzizdir,
Qıyma arzumuza, rəhm elə, Tanrı.
Yox səxavətinin, İlahi, həddi,
Sonsuz sərvətindən ver zaman payı.
Üç ayın, beş ayın bəlkə də bəsdir,
Bir neçə il artır, çatmasa ayın.
İlahi, rəhm elə, bir az ömür ver
Görək gözümüzlə devrilir Tiran.
Görək yer axtarır, yer tapa bilmir,
Görək sarayını, taxtını viran.
Marslara uçmağa bizdə yox həvəs,
Nə də cənnətləri qəlbimiz istər.
Hava möhtacıyıq və azad nəfəs,
Tanrım, müstəbidin sonunu göstər!
12.08. 2020, Samara
Qardaş qızı, nə xəbərdir mən aldım? –
Eşidəndə yaş axıtdım, ağladım.
“İssiz yerin qurdları tək” uladım,
Havalanıb fikir dolu gəzirəm,
Mənə gəlsin hər nə varsa azarın.
Bəlkə səni görmədiyim on ildir,
Demə əmin həmin əmi deyildir.
Qəlb yaşadır xatirəni, həm də dil,
Danışıram mən səninlə xəyalən,
Mənə gəlsin, balam, sənə hər gələn.
Atan səni candan artıq sevirdi,
Nə tufanlar qoparardı gör indi.
Atan kimi sən özün də igiddin,
Əlin, qolun ağrımasın, əzizim,
Ağrın alım, dərdin alım mən özüm.
06. 08. 2020, Samara
Musiqisi bəstəkar Kəmaləddin Heydərovun,
Sözləri şair Baba Vəziroğlunundur.
Mənim deputat atam,
Millət vəkili dədəm!
Kefindədir çox adam,
Mənsə yas içindəyəm!
Kişi çoxdur ölməyə,
Ölməyə arvad da çox.
Niyə sən öldün, niyə —
Buna mənim sözüm yox!
Adi insan deyildin,
Naxçıvanlıydı adın.
Fövqəladə hal idin,
Fövqəladə adamdın.
Bir vaxt sən kommunistdin,
Yapçı oldun sonra sən.
Hara külək əsirdi,
Burun tutdun ora sən.
Sən nazir atasıydın,
Milyardçı atasıydin,
Dünyanı alasıydıq,
Bir az da yaşasaydın.
Cənnət nəyinə gərək –
Sən cənnət yaşamısan!
Biz hələlik kef edək,
Sağ ol, Azəribaycan!
04.08. 2020, Samara
Qürub yaxınlaşır, çayın sinəsi,
Yenə al boyanar – ayrı cür ancaq.
Yerin yaradanı, göyün yiyəsi,
Həmişə təkrardan, eynidən uzaq.
Yamacda tikilən təzə kilsədən.
Zəng səsi sahilə axır yenə də.
Gedib-gələnlərin içində birdən,
Tapılır xaç çəkən, səcdəyə gedən.
Çalınan zənglərin ciddi kanonla,
Bilən var adı və təyini nədir.
Ancaq elə çalır indi zəngçalan,
Ölüm ya axirət yadına gəlmir.
Roka açııq-aşkar bənzəyir hərdən,
Ritmi dəyişdirir, hip-hopa keçir,
Qayıdır lap ağır metala birdən,
Gah da ki Bitlzdan tanış hit seçir.
Kilsə çaxırından xəlvətə salıb,
Bəlkə işqabağı vurub zəngçalan.
“Memento mori” yox, ayrı şey çalır,
Kilsə kanonları çıxıb yadından.
Qatıb bir-birinə yüz əlli janrı,
Düşür sümüyünə nə çalsa ancaq.
Sularda qürubun alovu yanır,
Axirət də uzaq, ölüm də uzaq.
Kukla tək qızcığaz, beş-altı yaşlı,
Tutub ritmləri rəqs edir indi.
Ananın gülməkdən gözü yaşarıb,
Düşünmür çalınan nəyin zəngidir…
Batır bu qızcığaz bəlkə günaha,
Ciddi kanonları pozur zəngçalan.
Tanrı bənzəri tək yaranıb axı –
Sevmir təkrarı və eynini insan.
31.07. 2020, Samara
…Torpaq yandırırdı yalın ayağı,
Yanır, qovrulurdu dünən göy olan.
Havalı işləyir, gəzirdi insan,
Heyvan nəhləyirdi xəstə sayağı.
Gördüyn ilğımdı hayana baxsan,
Buludlar dönürdü tüstüyə göydə.
Həyat dayanırdı, ölməsəydi də,
Kürdü əvvəlki tək dolanıb axan.
Elə ki dərəcə qırxı keçirdi,
Yaxır, bişiriridi dərini usti,
Doldurub kolazın dərinkəsini,
“Ya Allah” deyərək lələm içərdi.
Çayın özü kimi lələm qədimdi,
Vardı xəzrisi də gilavarı da,
Qasırğa, fırtına qaldırardı da,
Coşurdu, aşırdı Kür kimi həddi…
Lələmin getdiyi azı min ildir,
Gedib tək kolazlı donanmasıyla.
Dövran, yox xəbəri, tərsə dolanır,
Kür yox, Xəzər Kürə tökülür indi.
Dərinkə doldurub içməli deyil,
Dil vurur, üzünü döndərir heyvan.
Kürün balıqları, kürüsü talan,
Dadı oğurlanıb indi elə bil…
Ağır və yöndəmsiz mis farışında,
Anam gün uzunu su daşıyardı,
Anam bişirərdi, anam yuyardı,
Qarıya dönürdü gəlin yaşında..
O vaxt, nə gizlədim, həyat ağırdı,
Ağır yaşayan var bəlkə də indi,
Çörək zəhrmardı, qandı, irindi,
İndi suyumuz da zəhrmar dadır…
24.07. 2020, Samara
xeyrulla xayal 