ÖLÜSOYAN VÜSAL AĞAYEVƏ: MƏN SAĞAM…

Oktyabrın 7-də Bakıdan bir nəfər mənə Facebook-da dostluq göndərdi. Təklifini qəbul edən kimi keçən əsrin 70-ci illərində yazdığım bir şeirin mətnini göndərib soruşdu ki, bu yazı mənə tanışdırmı. Yazdım ki, şeir mənimdir, elə yazıldığı vaxtlar Salyanın “Qələbə” qəzeytində çap olunub, 2013-cü ildən İnternetdəki bloquma qoymuşam.

Bundan sonra maraqlanıb həmin şeirin İnternet həyatını öyrənmək istədim. Və gördüm ki, Vüsal Ağayev adlı bir adam onu Bakıda çıxan “Yurd” adlı ədəbi-bədii jurnalın sentyabrda çıxmış səhifəsində öz adına çap etdirib. (“Titrəyə-titrəyə sıxdım əlini…”) Bunu Vüsal Ağayevin FD-dakı səhifəsində gördüm. Vüsal Ağayev şerlərinin çıxması barədə dostlarına car çıkib və jurnalın “öz şerirləri” gedən səhifəsinin skrinşotunu da qoyub. Skrinşot keyfiyyətsiz və solğun olduğundan mətnlər oxunmur, ancaq iki şeirimi görə bildim, biri elə bu “Görüş” şeiri, biri də “Oğlan məktub alıb” şeiri. Qalan şeirlərin mənim olub-olmadığını deyə bilmərəm, gərək jurnalı görəm.

AĞAYEV 2 PROFİL

İnterneti bir az da axtarandan sonra bildim ki, hələ bir il əvvəl Vüsal Ağayev “Görüş” şeirinə klip çəkdirib və “Super şeir” kimi öz adından youtube-da yerləşdirib.

AĞAYEV 1

Mən söz düşəndə deyirəm ki, yaxşı saydlğım şeirlərimi qırx yaşına yaxın və ondan sonra yazmışam. 70-ci illərdə yazdığım şeirlərə elə əhəmiyyət vermirəm və yəqin kitab nəşr etdirmək imkanım olsaydı, o şeirləri heç salmazdım da. Ancaq o şeirlər mənimdir. Onlara yiyə çıxan “insanın” nə qədər əxlaqsız, nə qədər rəzil olduğunu təsəvvür etməyə mənim fantaziyam çatmır…

İlk gənclikdə yazdığım şeirlərin çoxu, o cümlədən Vüsal Ağayein oğurladığı yazılar Salyanın “Qələbə” qəzetində çap olunub, o vaxtlar şəhərdə “Kürün töhfəsi” adlı ədəbi birlik vardı, ayda bir dəfə üzvlərin şeirləri qəzetdə gedirdi. Həmin qəzetlər məndə də qalırdı, indi kənddəki ata evimiz uçmayıbsa, orda sarı portfeldə o qəzetləri tapmaq olar.

Deyirəm bəlkə Vüsal Ağayev məni ölmüş bilib kənddəki ata evimizi qarət edib? Yəni Vüsal Ağayevin ölüsoyan olduğuna şübhəm yoxdur. Ancaq mən ölməmişəm axı…

Öz şeirlərim bir yana, mən hələ son üç ildə bəlkə beş-altı kitablıq tərcümə eləmişəm – rus, ingilis, fransız dillərindən. Onlara Azərbaycanda heç bir maraq yoxdur. İndiyəcən bir adam çıxmayıb ortaya ki, deyə gəl bu tərcümələri çap eləyək, onlar bizim ədəbiyyatımıza gərək olar… Nədənsə öz şeirlərimi, hətta zəif şeirlərimi özgənin adıylasa çap edirlər. Buna mən nə deyim?

Mən Azərbaycandan 1981-ci ildə getmişəm. Dörd ildən çoxdur ki, orda olmamışam. Vətən necə dəyişib, nə qədər dəyişib, bilmirəm. Ancaq görürəm ki, əxlaq sarıdan ölkəm lap geriləyib…

Gəncliyində (özünü peyğəmbər elan edənə qədər) yaxşı ədəbiyyatçı olmuş Asif Əfəndiyev bir dəfə yazmışdı: “Dünyanı keçəlhəmzələr bürüyüblər…”

Düzdür. Ancaq dünyanı yox… Azərbaycanı…

Çox təəssüf.

 

Xeyrulla Xəyal

08.10. 2019, Samara

 

P.S.

MƏNİM ŞEİRİM YUBANDI…

 

Mənim şeirim gecikdi,
Ha gözlədim, yubandı.

Gəlib ancaq yetişdi,

Saç-saqqal ağaranda.

 

 

Əlim qələm tutandan,
Yazdım, qafiyələdim.

Elə ki keçdi zaman,
Gördüm şeir deyildir…

 

 

«Bəlkə bəyənər» dedim,

Yazdım hər vurulanda,
Başdan aşanda dərdim,

Ürəyim qırılanda.

 

 

Duyğular soyuyanda,
Soyudum yazdığımdan.

Bir gün atıldı oda,

Canımı qızdırmayan,

 

 

Sevgi sovuşdu qəlbdən,
Yatdı canda sızıltı,
Qəfil, gözlənilmədən.

Əsil şeirim yazıldı.

 

 

Dostlardan aralanıb,

Dönəndə yalquzağa,

Əsil şeirim yaranıb,

Başladı yazılmağa.

 

 

Uzaqlarda qalanda,
Əziz və doğma yerlər,

Öz-özündən alındı,
Gəldi yaxşı şeirlər.

 

 

Nə mülküm, nə varisim,
Yazdığımdır olanım.

Gün gələr, gedəsiyəm,
Şeirlərdir qalanım.

 

 

Yaxşı şeirlər axdı

Gəldi ömrün  sonunda,

Çünki ölüm yaxındır,
Gəldi qorxmayım ondan…

 

14.01. 2019

Samara

    ALEKSANDR PUŞKİN. İSTƏK

ПУШКИН

Ağlaram; göz yaşım məni ovudar,

Susaram; ucalmaz bir daha naləm.

Bürüyüb haçandan ürəyimi qəm,
Ruhuma  bu qəmdə acı nəşə var.

 

 

Uç, həyat yuxusu! Gözümdən uzaq!
Boş xəyal, çəkil get, toranda gizlən;

Eşqin əzabıyla  bəxtəvərəm mən,
Ölsəm də, sevərək ölüm qoy ancaq!

 

1824

Ruscadan tərcümə

07. 10. 2019, Samara

 

Желание

 

Я слезы лью; мне слезы утешенье;
И я молчу; не слышен ропот мой,
Моя душа, объятая тоской,
В ней горькое находит наслажденье.

 

 
О жизни сон! Лети, не жаль тебя,
Исчезни в тьме, пустое привиденье;
Мне дорого любви моей мученье,
Пускай умру, но пусть умру любя!

 

1825

 

ALEKSANDR PUŞKİN.  ÜZÜM

ПУШКИН

 

Fikrini çəkmərəm yaz ötən kimi,
Solmağa başlayan qızıl güllərin.

Mənə dağ döşündə tənəklərdəki,

Salxımlar da xoşdur, şirəli, şirin.

 

 

Yaşıl düzənimin bəzəyi gəlin,

Qızıl payızların sevinci, dadı.

Uzunsov və şəffaf gilələrinin,

İncə barmaqlara bənzəri vardır.

1824

Ruscadan tərcümə

05. 10. 2010, Samara

 

ВИНОГРАД

 

Не стану я жалеть о розах,
Увядших с лёгкою весной;
Мне мил и виноград на лозах,
В кистях созревший под горой,

 
Краса моей долины злачной,
Отрада осени златой,
Продолговатый и прозрачный,
Как персты девы молодой.

1824

«ALİ AĞACINDA BƏŞƏRİYƏTİN…»

TYÜTÇEV

Ali ağacında bəşəriyyətin,
Sən onun ən yaxşı yarpağı idin.

Təmiz şirəsilə tərbiyələndin,

Təmiz şüaları körpə tək əmdin!

 

 

Böyük ürəyinə onun hamıdan,

Həmahəng sən idin, nəğmən ucaydı.

Tufanla danışdın nəbi tək, ya da

Zərif  küləklərlə şən-şən oynadın.

 

 

Nə dəli küləklər, nə leysan idi,

Səni budağından ayıran, üzən.

Çoxundan yaşarı, həm də gözəldin,
Əklildən düşən tək düşdün özün sən.

Ruscadan tərcümə

02.10. 2019, Samara

QEYD: Şeir Götenin ölümüylə bağlı yazılıb

 

Памяти Гете

На древе человечества высоком

Ты лучшим был его листом,

Воспитанный его чистейшим соком,

Развит чистейшим солнечным лучом! Читать далее

«ÇOXDAN ATILAYDI BU PALTO GƏRƏK…”

03. 10. 19 2.jpg

Çoxdan atılaydı bu palto gərək,
Abrını itirib üzü, astarı.

Üzülüb bu şalvar, solub bu köynək,
Atılmır, haçandan asılıb qalır.

 

 

 

Dabanı əyilmiş ayaqqabı var,
Altı nazilibdir bir cütünün də.

Küçəyə çıxarsan, kiməsə yarar,
Dəymirsən, ayrılmaq malla çətindir.

 

 

 

Çoxdan oxunmyan neçə kitab var,
Alət var çalınmır, salınmır yada.

Gəlmir ürəyimiz  — verək ya ataq,
Qalıb əl-ayağa dolaşsalar da…

 

Qocaldın – belədir həyat da indi,
İçdən üzülürsən, qırağın solur.

Bütün ləyaqətin güvəyə yemdir,

Əksini görürsən – gözlərin dolur…

 

 

Tərk edə bilmirsən ancaq həyatı,

Şirindir, əzizdir dünya malından.

İtsə də həyatın rəngi və dadı,

Buraxmaq istəmir əlindən insan…

 

03. 10. 2019, Samara

“ƏGƏR AYAQLARIN UÇURUMDASA…”

U LENİ

Əgər ayaqların uçurumdasa,
Asılıb qalmısan çabalayaraq,

Bu zaman əlini kimsə uzatsa,
Gücünü gözünə yığıb yaxşı bax:

 

 

Bax bu necə əldir, bu əl kimindir,
Öyrən dərisindən dırnağınacan.

Qurtarar girdabdan  o bəlkə indi,
Sonrasa tənədən çərlədər ancaq….

 

28. 09. 2019

Samara

RƏHİM QAZIYEVİN BAŞININ GÜLLƏSİ

26 SENT 2019. 2

Bir güllə dünyanı gəzir sərsəri,

Hikkədən az qalır deşə gilzəni,

Bir baş ovundadır nə vaxtdan bəri,

O axtaran başsa qaçıb gizlənir.

 

 

Yuvadan yuvaya soxulur, itir,

Cildini dəyişir, qarışır elə.

Gilzənin içində qızır barıtı,
Az qalır ürək tək partlaya güllə.

 

 

 

Qaçır qabağından baş, dığırlanır,

Yayınır hədəfdən, burcudur, səkir,

Gilzənin poladı kürə tək yanır,

Qovur, öz-özünü ayağa çəkir.

 

 

 

Çıxıb bir deşikdən görünür hərdən,
Gülləyə göz vurur baş, irişir də.

Yox olur bir anda durduğu yerdən,
Güllədən itidir baş bu yürüşdə.

 

 

 

Barıt alışmada, qızıb qurğuşun,
Deşilər hikkədən indicə gilzə.

Qala təslim olub, dağılıb qoşun,
Namərdi bir güllə hələ də izlər.

 

27. 09. 2019

Samara

İT SEVGİSİ, İNSAN SEVGİSİ…

26 SENT 2019. 2.jpg

Heyvana segini asan sayanlar,
Yanılır  — heyvanın qayğısı ümman.

Suyu, yeməyi var, təmizliyi var,

İnsanın özü tək ağrıyır heyvan.

+

İti gəzdirəsən üç dəfə gərək,
Başın da ağrısa, ayaqların da.

Dindirə biləsən, sığal çəkərək,
Kefin xoş olanda, qan qaralanda.

+

İtə bənzəsə də, it deyil insan,
Fərqlənir, əlbəttə, təbiətiylə.

Yaxınla, doğmayla qılıq tapmayan,
Bəzən can bir qəlbdə olur itiylə.

+

İtlə danışırsan, danışmır itsə,

Susur, baş qoyaraq pəncələrinə.

Ağır söz deyərsən, hövsələn itsə,

Göz döyüb baxacaq. Dili var dinə?

+

İtdir, qabağına nə qoysan yeyər,
Dadıyla, duzuyla qınayan deyil.

Nə “gəl bu kanalı dəyişək” deyər,

Nə də baxdığına ağzını əyir.

+

Siyasətə-zada qarışmaz itin,
Hürür iqtidara, müxalifətə.

Bilmir adını da prezidentin,
Hansı tərəfdəsən, o tərəfdədir.

+

Düşəcək dalına gəl deməmişdən,
Öpüb yalayacaq görməyə bir az.

İtdən arxayınsan həmişə, hər dəm,

Səndən özgəsinə meylini salmaz…

+

İnsana qalanda… çətindir insan,

Sən belə deyirsən, o elə deyir.

Nə qədər lap yaxın, doğma olasan,

Dediyi incidir, qəlbinə dəyir.

+

Arxayın deyilsən sədaqətinə,
Başı bağlı deyil, insan azaddır.

Əlini əlinə versə də, yenə,
Fikri uzaqdadır, baxışı yaddır.

+

Üzülüb sevgidən başqa insana,
Mehr saldığımız it və pişikdir,

Tanrı dil versəydi əgər heyvana,
Ona da sevgimiz çətinləşərdi…

25.09. 2019

Samara

FYODOR TYÜTÇEV. “ALİ MƏNASI VAR AYRILIQLARIN…”

TYÜTÇEV

Ali mənası var ayılıqıarın:

Nə qədər sevəsən — gün, əsr ya da

Məhəbbət yuxudur, yuxusa —  andır,

İnsan tez ya da gec, ayılmalıdır,
Oyanıb duracaq, nə qədər yata.

 

Ruscadan tərcümə

24.09. 2019

Samara

 

 

В разлуке есть высокое значенье:

 Как ни люби, хоть день один, хоть век,

 Любовь есть сон, а сон — одно мгновенье,

И рано ль, поздно ль пробужденье,

А должен наконец проснуться человек…

FYODOR TYÜTÇEV. “ELƏ Kİ YAŞ KEÇİR, ƏFƏLLƏŞİRİK…”

TYÜTÇEV

 

Elə ki, yaş keç keçir, əfəlləşirik,

Baxmır sözümüzə əl-ayaq daha,

Onda biz ahıllar gərək yer verək,
Kim ki indilərdə gəlir dünyaya.

 

 

 

Tanrı, özün saxla sən bizi onda,
Darürək qınaqdan, giley-güzardan.

Böhtandan, qeybətdən, kindən, acıqdan,
Həyat yenilənən, dəyişən zaman.

 

 

Didməsin ürəyi qurd kimi nifrət.

Dünya göz önündə təzələnəndə,
Görəndə qurulurtəzə ziyafət,
Təzə qonaqları məzələndə.

 

 

Ödün dağılmasın başa düşəndə,
Daha aparmayır bizi axınlar,
Özgə çağırışlar vaxtıdır indi,

İndi özgələrdir önə çıxanlar.

 

Bizi indiyəcən çılğın hisslərin
Saxla dərinlərdə yatanlarından.

Xəcillikdir qoca ehtirasları,

Qoca sevgisinin özündən hətta.

 

1866, sentyabr

Ruscadan tərcümə

22-23.09. 2019, Samara

 

Ф. И. Тютчев. «Когда дряхлеющие силы…»

 

Когда дряхлеющие силы
Нам начинают изменять
И мы должны, как старожилы,
Пришельцам новым место дать, –

 

 

Спаси тогда нас, добрый гений,
От малодушных укоризн,
От клеветы, от озлоблений
На изменяющую жизнь;

 

 

От чувства затаенной злости
На обновляющийся мир,
Где новые садятся гости
За уготованный им пир;

 

 

От желчи горького сознанья,
Что нас поток уж не несет
И что другие есть призванья,
Другие вызваны вперед;

 

 

Ото всего, что тем задорней,
Чем глубже крылось с давних пор,
И старческой любви позорней
Сварливый старческий задор.

Начало сентября 1866