MARİNA TSVETAYEVA. “YAĞIŞ PƏNCƏRƏMİ DÖYÜR BAYAQDAN…”

ЦВЕТАЕВА

Yağış pəncərəmi döyür bayaqdan,

Dəzgahın başında fəhlə girincdir.

Sən bir ağazadə, atan da knyaz,
Mənsə adi küçə müğənnisiydim.

 

 

Bədəməl taledən mən oxuyurdum.
Qızıla tutulmuş məhəccər üstdən,

Verdiyin nə qəpik, nə də rubldu —
Hədiyyə alırdım təbəssümündən.

 

 

 

Ancaq qoca knyaz işi bilən tək,

Oğlundan ordeni-medalı aldı.

Nökərə-lakeyə  əmr eləyən tək,

Qızcığaz küçəyə dərhal atıldı.

 

 

İçib sərxoş oldum o gecə mən də,

Nə qəm! O bəxtəvər dünyada məndim
Şanlı knyaz qızı, mən – ağazadə,

Sən adi bir küçə müğənnisiydin!

 

1919

Ruscadan tərcümə

04-06. 09. 2019

Samara

 

 

В мое окошко дождь стучится.
Скрипит рабочий над станком.
Была я уличной певицей,
А ты был княжеским сынком.

 

 

 

 

Я пела про судьбу-злодейку,
И с раззолоченных перил
Ты мне не рупь и не копейку, —
Ты мне улыбку подарил.

 

 

 

Но старый князь узнал затею:
Сорвал он с сына ордена
И повелел слуге-лакею
Прогнать девчонку со двора.

 

И напилась же я в ту ночку!
Зато в блаженном мире — том —
Была я — княжескою дочкой,
А ты был уличным певцом!

Год написания: 1919

MARİNA TSVETAYEVA. “SKRİPKAÇI OLUB HANSI BABAMSA…”

ЦВЕТАЕВА

 

Skripkaçı olub hansı babamsa,
Süvari və oğru olub həmçinin.

Mənim də ruhumda sərsərilik var,
Külək qoxusudur ətri saçımın.

 

 

Omu, qarabəniz, arabalardan,
Ərik oğurlayan mənim əlimlə?

Qızğın taleyimə müqəssir olan,

Saçı buruq-buruq, burnu əyilən?

 

 

Xışla yer sürənə baxıb, dişində
İtburnu çöpünü oynadardı o.

Yoldaşlığı yoxdu, çapıqdı hərçənd,
Sevgili kimi də ad çıxardı o.

 

Çubuğun, muncuğun, ayın aşiqi,
Azarı – qonşuda hər cavan arvad…

Və mənə nədənsə elə gəlir ki,

Bir az qorxaq olub sarıgöz əcdad.

 

 

Ruhunu quruşa satıb beləcə,

Gecə məzarlıqdan uzaq qaçardı.

Çəkmənin quncunda, həmişə, məncə,

Əcdadımın iti bıçağı vardı.

 

 

Çox olub, əminəm, qəfilcə tindən

Tullanıb çevik bir pişik sayağı.

Nədənsə bu gəldi ağlıma birdən:
O heç vaxt skripka çalan olmayıb!

 

 

 

Vecinə olmayıb dünyada heç nə,
Keçən ilin qarı yayda elə bil!

Skripkaçıydısa əcdadım necə,

Mən də şair oldum indi elə bir.
23 iyun 1915

Ruscadan tərcümə

02-03. 09. 2029, Samara

 

 

Какой-нибудь предок мой был — скрипач,

Наездник и вор при этом.

Не потому ли мой нрав бродяч

И волосы пахнут ветром? Читать далее

«HƏRDƏN DÜŞÜNÜRƏM…»

KAMEO

 

Hərdən düşünürəm həyat deyəsən,
Uzun bir serial çəkilişidir.

Mənim də bu sabun operasdında,
Rolum var. Xırdaca. Ancaq iş gedir.

 

 

Mənimlə əvvəldən çəkilənlərin,
Bəlkə qalmayıb heç yarısı indi.

İnsaf, aman bilmir çəkənin əli,

Aparır, gətirir, saf-çürükdədir.

 

 

Hansı yaddaşlara köçür çəkilən?
Görəsən hardasa var baxanları?

Tanrım, “Motor!” deyən bəlkə də sənsən,
Görün kameo tək bir anlıq barı!

31. 08. 2019

Samara

QEYD: “KAMEO” – Rejissorun öz filmində ya teatr tamaşasında bir anlıq epizodda görünməyi

MARİNA TSVETAYEVA. NƏNƏMƏ

cvetaeva

Ciddi ifadəli uzunsov oval,
Geniş ətəkləri qara paltarın.

Təkəbbürlə dolu incə dodaqlar –

Gənc nənə! kim öpdü görən onları?

 

Bir zaman sarayın salonlarında,

Şopen valslarını çalan əlləri…

Soyuq ifadəli yanaqlarında,

Yay kimi burulub düşən telləri.

 

 

Birbaşa zillənən baxış tələbkar,
Baxış hər an hazır müdafiəyə.

Məgər gənc qadınlar beləcə baxar?

Gənc nənə — kimsiniz, deyin, nəhayət!

 

 

Nə qədər imkanlar apardınız Siz,
İmkansızlıqlar da – görün nə qədər! —

Polyak qız, iyirmi yaşında bir qız,

Yerin gözüdoymaz dərinliyinə!

 

 

 

Sakit, məsumdu gün, küləksə sərin.

Ulduzlar səmada sönüb, qaralıb.

Ürəyim bu qəddar qiyamı yəqin,
Nənə, deyirəm ki,  sizdən irs alıb!

 

9 sentyabr 1914

Ruscadan tərcümə

24-25. 08. 2019, Samara

 

Марина Цветаева

 

Бабушке

 

Продолговатый и твердый овал,

Черного платья раструбы…

Юная бабушка! Кто целовал

Ваши надменные губы? Читать далее

              QİSAS

U LENİ

Səcdə eləmirəm üzü Qibləyə,
Şəfəq qızaranda səhər və axşam.

Məscid qapısını mən nə açanam,
Nə papaq qoyanam, nə əba geyən.

 

 

 

Allahın xofuyla ruh dolu, ancaq
Tanrı buyuranla gedə bilmirəm,
Tamaha uyuram, fitnəyə mən həm,

Gözəllik, şirinlik qarşıma çıxcaq.

 

Ancaq bir hissim var müsəlmana xas:

Mənə sağ tərəfdən zərbə dəyən tək,

Solu uzatmıram İsa deyən tək — 

Qəlbimi  bir istək yandırır: qisas!

 

27.08. 2019, Samara

ANDREY BELIY. TƏK

bely-young

Andrey Belıy (1880-1934)

TƏK

Pəncərələr tərli, nəm,
Ay işıqladır göyü.

Pəncərə önündəyəm,

Bilmirəm niyə.

 

 

Külək. Əyilir başı,
Çal tozağaclarının.

Çox töküldü göz yaşı…
Sayı yox yaraların…

 

 

İllər yaslı sırayla,
Ötüşür göz önündən,

Ürəyimdə yara var…

Təkəm mən.

Dekabr 1900

Ruscadan tərcümə

23.08. 2019, Samara

 

Андрей Белый

 

ОДИН

 Посвящается
Сергею Львовичу
Кобылинскому

 

Окна запотели.

На дворе луна.

И стоишь без цели

 у окна. Читать далее

MARİNA TSVETAYEVA. “ƏGƏR SƏNİ MƏNİMLƏ TALE QOŞALASAYDI…”

cvetaeva

Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı,

Eh, dünyanın işləri fışqırıq olasıydı!

Bizə nə qədər şəhər əyəcəkdi başını

Mənim doğma, təbii və nəsilsiz qardaşım!

 

 

Körpünün üstündəki son fənər sönən andan,
Mən meyxana xanımı, sən meyxana çarısan.

Səcdə elə, xalq, and iç mənim çarıma indi,
Xanımına and için – hamını sevindirim!

 

 

Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı

Bizə bu çar zəngləri xidmətdə olasıydı.

Dinərdi Moskvaçayda yayılan zəng səsində,

Yalançı çariçayla aşnası barəsində.

 

 

Dünya ziyafətində boğazacan kef çəkib,
Biz gecə küləyində, qarındaş, yellənərdik.
Cığırın torğpağıyla hər yer ağ olasıydı,

Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı.

20 oktyabr 2016

 Ruscadan tərcümə

21-23.08. 2019, Samara

 

Марина Цветаева

Кабы нас с тобой,  да судьба свела

 

Кабы нас с тобой — да судьба свела —
Ох, веселые пошли бы по земле дела!
Не один бы нам поклонился град,
Ох мой родный, мой природный, мой безродный брат! Читать далее

MARİNA TSVETAYEVA. “HƏR YOLA SALANDA MƏN ƏZİZLƏRİ…”

cvetaeva

                  O.E. Mandelştama

Hər yola salanda mən əzizləri,
Deyirəm yadigar onlara mahnı.
Beləcə alsınlar istərəm geri
Özləri haçansa bağışlayanı.

 

 

 

Göyərən cığırla gedib onları,
Yolayrııcınacan ötürürəm mən.

Əs külək, nəğməni oxu, yorulma,

Yumşal ayaqları altda, a yol, sən!

 

 

 

Aman, boz buludlar, yaş axıtmayın,

Bayram çəkmələri geyiblər axı!

Gizlə neştərini içində, ilan,

Quldur, tulla getsin sən də bıçağı.

 

 

 

Yolları üstünə çıxan gözəl, sən,
Gəlin ol onlara şən və mehriban.

İşlət dodağını sən əvəzimdən,

Gələr mükafatın Ulu Tanrıdan!

 

Ruscadan tərcümə

17-18. 08. 2019, Samara

 

О. Э. Мандельштаму

 

Собирая любимых в путь,
Я им песни пою на память —
Чтобы приняли как-нибудь,
Что когда-то дарили сами.
Зеленеющею тропой
Довожу их до перекрёстка.
Ты без устали, ветер, пой,
Ты, дорога, не будь им жёсткой!

Туча сизая, слёз не лей, —
Как на праздник они обуты!
Ущеми себе жало, змей,
Кинь, разбойничек, нож свой лютый.
Ты, прохожая красота,
Будь весёлою им невестой.
Потруди за меня уста, —
Наградит тебя Царь Небесный!

 

Разгорайтесь, костры, в лесах,
Разгоняйте зверей берложьих.
Богородица в небесах,
Вспомяни о моих прохожих!

 

17 февраля 1916

SABİR ƏLƏKBƏROVUN ÖLÜMÜNƏ

sabir.jpg

 

Niyə doğuluruq, niyə ölürük? –

Bilmirik mənası həyatın nədir.

Gah ilahi nemət, gah da ağır yük,

Sevinclə gün gəlir, ağrı tək gedir.

 

 

Mənası varsa da, o, sirdir ancaq,
Bilən yaradandır o sirri təkcə.

Tanrı tək əlçatmaz, Tantı tək uzaq,

Nə qədər düşünək, axtaraq necə.

 

 

 

Həyatda sevinc var, həyatda dərd var,
Sevir, sevilirik, aldanırıq da.

Sevən, qayğımıza qalan adamlar –

Gedəndə düşünək qalanları da.

 

 

Bilmirik mənası nədir həyatın,
Bizə açan deyil sirrini Tanrı.

Özün nə elədin, nəsə yaratdın –

Tək bunun mənası, qiyməti vardır.

 

 

Məna axtaraydın kaş bir əlli il,
Qolunun gücündən  yer-göy əsərdi.

Faciə yaratdı fəqət əllərin,
Mənasız. Dərdinsə anana bəsdir.

 

19. 08. 2019

Samara

ANAMIN SƏSİ

Otuz beş il, qırx il geri dönəsən,
Qayıdıb dünyanı həmin görəsən.

Həmin Amerika, həmin SSRİ,

Brejnev də həmin, çənəsi əsir.

Xariclə arada dəmir pərdə var,
Nə yaxşı yemək var, nə yaxşı paltar.

Ayaqqabıların çıxır dabanı,
Dəyişək şalvarı yox hər adamın.

Maşını olanın hörməti də var,
Maşın da nə maşın – sürən ağlayar..

Telefon yüz evin birində vardı,
Telefonluların adı ağırdı…

Zəngi uzaq yerə vuranda isə,
Gedirdin danışıq məntəqəsinə.

Sifariş verirdin iki gün qabaq,
Qorxurdun bəlkə heç alınmayacaq…

Qayıda o günlər yenə, deyirəm,
Gedib bir danışıq sifariş verəm.

Vaxt gəlib yetişə, mən də tələsəm,
Yüyürəm danışıq məntəqəsinə.

Dəstəyi əlimə alanda əsəm,
Çaşam və az qalam sinəmə basam…

Əvvəlcə xışıltı gələ o başdan,

Sonra əziz o səs dinə yavaşdan…

“Xeyrulla!” deyərək ağlaya anam,
Gözümün yaşından dəstək islana…

Ah, beş-on il geri qayıda aləm,
Anamın səsini eşidə biləm…

 

17. 08. 2019, Samara