Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

QƏBİRİSTANDA SÖHBƏT

Ноя23

        Lələmin xatirəsinə

 

— Bu qəbir kimindir? – Cahangirindir.

Görənlər deyirlər zəhmi ağırdı,
Özü ağırlıqda qızılı vardı,
Ancaq arvad-uşaq dağıtdı, yedi.

 

 

Bu da uşaqları. Hamısı deyil,

İkisi Salyanda basdırılıbdır,
Biri Neftçalada. Biri də vardı,
Saç-saqqal uzadır, gəzirdi veyil.

 

 

Mal-qara dalınca gedən deyildi,

Elə şeir yazdı, məqalə yazdı,
Axırda bir yerə çıxmadı yazıq.
Heç yeri-yurdu da  bilinmir indi.

 

 

-Durur? – Çətin dura. Qalmaz indiyə.

— Nə əcəb bəs bura gətirməyiblər?

— Hardan? Bilən vardı yerini məgər?

Bir ətək xərci var gətirməyin də…

 

 

— Deyirsən Cahangir ciddi kişiydi?

— Ciddiydi. Doluydu altı qızılla,

Ancaq yarımadı oğulla, qızla.

Hamıdan yarıtmaz kiçiyi idi…

 

23.11. 2019, Samara

PEDMƏKTƏB YOLDAŞIM ƏHMƏDAĞANIN XATİRƏSİNƏ

Ноя22

Əhmədağa ölüb… Əhmədağa da…

Haçansa bir aylıq otaq yoldaşı.
Zirəkdi, güclüydü, qalıb yadımda,
Çox idi bir az da, deyəsən, yaşı…

 

 

Sanki o günlərdən, o yerdən də həm,
Qasırğa tək keçib ötüşüb zaman.

Dağıdıb nə varsa, dağıla bilən,

Süpürülüb gedib önünə çıxan.

 

 

Susub pedməktəbin zəngi nə vaxtdan,

Son dəfə səslənib haçan, kim bilər.

Birdən möcüzəylə  çalına bir an,
Beş-altı son məzun tapılıb gələr…

 

 

Şəhər qalıbsa da, dəyişib adı,

İndi Şirvan olub niyə — bilmirəm.

O vaxt Şirvan kinoteatr idi,

Milləti yığırdı hind filmləri.

 

 

Bir kafe də vardı “Şirvan” adında,
“Sup-xarço” verirdi qarın ağrıdan.

Şəhərsə qorxurdu, yaxşı yadımda,
O vaxt cavan qoçu Xudaverdidən….

 

 

Arası yoxuydu Əhmədağanın,

Dərslə, oxumaqla, yeyib-yatardı.

Pedaqoji məktəb diplomu axı,

Nəyinə gərəkdi? Nə xeyri vardı?

 

 

O vaxtdan görmədim. İşi nə idi

Necə yaşayırdı – bilmirəm, düzü.

Bir neçə uşağı, nəvələri də,
Var yəqin. Onun da qalacaq izi…

 

 

Susub pedməktəbin zəngi yüz ildir,
Çalınan zəng deyil telefonda da.

Uzaq əcəl zəngi fəqət bildirir:

Gələr səninki də yaxın zamanda.

 

22. 11. 2019, Samara

NİKBİN ŞEİR

Ноя21

2.jpg

Hamı kimi gedər, sonra gələrəm,
Hamı tək dünyaya yenə bəlkə də.

Bəlkə doğularam ayrı ölkədə.

Dəyişər yazısı taleyimin həm.

 

 

İqlim ayrı olar, adamlar ayrı,
Dəyişməz dadısa suyun, çörəyin.

Nə qarın-yağışn, nə də küləyin,
Soyuğu üşüdür, canı ağrıdır.

 

 

 

Sığallanır itin, pişiyin başı,
Uşağa deyən yox “zəlil olasan”.

İnsanın qanına susamır insan,
Dəyməz yol quşuna yolların daşı.

 

 

 

Mən də ulduzlara, aylara heyran,
Yazıram, tükənmir sözüm, söhbətim,

Oxuyub “afərin” deyir millətim,

Palçıqdan heykəl də olur qayıran.

 

 

 

Azərbaycan adlı uzaq diyarın,
Çatar qulağıma arabir adı.

Deyərlər qəribə bir nəfər orda,
Çevirir haçandır mən yazanları.

 

 

 

Amma nə oxuyan, nə dinləyən var,
Oxuyan olsa da, saralar öddən.

Bilinmir şeirdən, ya da ki, nədən,

Gedib yol quşuna sonra daş atar.

 

21. 11. 2019, Samara

ÜÇİLLİK ƏSGƏR

Ноя20

Qardaşlarım Sefulla və Süleymanın xatirəsinə

 

Bəxtinə üçillik düşən əsgərin,

Əsrə bərabərdi gedib gəlməyi.

Yaxına getmirdi – Sibir, Saxalin,
Ural, Maqnitaqorsk, ya Almaniya.

 

 

Ayrılıq çəkməkdən üzülüb gedir,

Ana qocalırdı, elə ata da.
Ancaq bu üç ildə bəziləri də,
Uşağın sayını artırırdılar…

 

 

 

Məktublar gedirdi uzaq hissəyə,
Yazırdı əsgərə hər qələm tutan.
Atadan məsləhət, öyüd, tövsiyə,
Ananın məktubu əsgər ağladan…

 

 

 

Ordu paltarında çəkilən şəkil,
Hökmən asılırdı yuxarı başda.

Əsgər suvaq vurur, bəlkə yol çəkir,
Baxır, generala ana oxşadır.

 

 

 

Bacısı böyüyüb, gəlir elçilər,
Qardaş gəlməyincə toy yubanacaq.

Olsa yaxınlardan öləni əgər,

Əsgərə yazmırlar: “darıxar uşaq”…

 

 

 

Pay gedir əsgərə evdən arabir,

Qoz-fındıq, mürəbbə, yun corab gedir.

Xəlvətə çəkilib kürüdən dadar,

Xanlar konyakını içər komandir.

 

 

 

Qurbanlıq quzu da boy atmağında,

Ailə üzvünə çevrilib indi.

İsnişib hamıya, sevir hamı da,

Bilmir ancaq onu gözləyən nədir…

 

 

Aşır son aylarda həyəcan həddən,
Nə götürüb-qoyur, bilmir heç ana.

Şəklinə göz dikib ağlayır hərdən,

Pul verir seyidə, dua yazana.

 

 

 

Saralır ağacda, heyva üzülür,

Sarsıdır gələni, gedəni iyi.

Tənəkdə torbaya salınıb üzüm –

Beləcə saxlanır əsgərin payı…

 

 

 

Nəhayət, yetişir soyuq dekabr,
Qışqırıq qəfildən kəndi bürüyür.

Muştuluq istəyən uşaqlar qaçır,

“Verərəm!” deyərək ana yüyürür.

 

 

 

Gəlir tay-tuşunun əhatəsində,
İyirmi iki yaşlı üçillik əsgər.

Ordu yerişiylə gəlir, səsində,
Amma titrəyiş var, dodağı əsər…

 

 

 

 

Hamı qucaqlaşır, hamı qol-bouyn,
Mələdib kəsirlər  qurbanı tezcə.

Qazanlar asılır, iç qovurulur,

Ziyafət çox uzun çəkər bu gecə…

 

 

 

Hələ bitməyəcək bir həftə məzə,
Hələ xala, bibi qonaqlığı var.

Salyana yollanar, dolanar, gəzər,
Tində dostlarıyla qızlara baxar…

 

 

 

Yetişər, nəhayət, bu bayram sona,
Ordu diş tozunun necə dibidir.
Unudular fırça, səhər idmanı,

Daha qayıtmısan – hərbin indidir…

 

19-20. 11. 2019, Samara

ALTMIŞ ALTI

Ноя18

18.11. 19.jpg

Bu gündən iki kök altı yazırıq,
Desən, dil dolaşır tələffüzündə.

İki çəki daşı, dəstəyi qırıq,
Qaldırsan, aparsan üzülər bədən.

 

 

İlahi, niyə mən? Nə görkəmim var,
Nə də ləyaqətim. Həqir, miskinəm.

Gərəkli adamlar, zirək adamlar,
O qədər gedir ki…Mən nəyəm, kiməm?

 

 

Nazım çəkilməyib körpəliyimdə,
Başım uşaq vaxtı görməyib sığal.
Qarğış eləyiblər mənə o qədər,

Gərək yox olaydım əlli il qabaq…

 

 

Zəmi bəsləmədim, bağ becərmədim,

Əmələ gəlmədi, nə zəhmət çəkəm.

Qoşduğum, yazdığım içərimdədir,
Bilmirəm hardadır millətim, ölkəm…

 

 

Sənəmi danışım günahlarımdan?

Hər şeydən xəbərli sən deyilmisən?

Niyə bəs gecikir sorğu, imtahan?

Ah, bu uzun ömrün sirrini bilsəm…

 

18.11. 2019, Samara

CƏFƏR

Ноя17

Yaxşı dostum vardı, adı da Cəfər;

Bütün fizikanı, riyaziyyatı,
Yuxudan durğuzsan, deyərdi əzbər.
Sevirdi bir az da ədəbiyyatı.

 

 

Gözəl bir oğlandı, gözləri ala,

Qaşları çatmaydı, ağdı dərisi,

Mizrab telə dəydi – gedir xəyala,

Musiqi hərisi, muğam dəlisi…

 

 

Bir qız da sevirdi – dünya gözəli,
Yanında yalandı Kətrin Dönev də.

Məsələ mürəkkəb, çətindi həlli,

Hərdənbir döyüşlər gedirdi evdə…

 

 

Mən də nadan uşaq, on altı yaşlı,
Başda eşq havası nə qədər desən.

Çaldığım xaricdi, yazdığım naşı,
Cəfərsə xoşlardı bilmirəm nədən.

 

 

Mən ona əvəzsiz qulaqdım həm də,
Dinləyər, yatmazdım, sübhü də açsaq.

Eynşteyn, Nyuton, Əsli-Kərəm də,
Mənə maraqlıydı, haçan danışsaq.

 

 

Gecə səhərəcən Stansiyanı,
Gəzirdik bu başdan o başa qədər,

Gah relslə, gah düşüb yol qırağıynan,
Gedirdik, yorğunluq, yuxu bilmədən.

 

 

Vecsiz, narahatdı ayaqqabılar,

Gecə bürküsü də nəfəsi kəsir.

Söhbətə tükənməz amma maraq var,

Nə mən, nə də ki dost deməzdi “bəsdir”…

 

 

 

Ulduzlar sönməyə tələsmirdilər,
Səadət ümidi şüalarında.

Keçən vaqonların səs-səmirində,
Xoşbəxt uzaqların sorağı vardı…

 

 

 

Gözləri dolardı dostumun hərdən:

“Çıxmaram heç otuz yaşıma, bildin?”..

Ölümsə, gənc idik, uzaqdı bizdən,

Otuz yaş düz otuz işıq iliydi…

 

 

17.11. 2019, Samara

“MƏN SİZİ SEVİRDİM…”

Ноя15

“Mən sizi sevirdim…” Neçə kinoda,

Nə qədər şeirdə, romanda söylər,

Ya kişi qadına, əksinə ya da,

Sevirdi… şahiddir eşqinə göylər…

 

 

İndi o sevgidən qalan nədir bəs,

Acımı, şirinmi —  xatirədirsə?

“Sevirdim…” Yaddaşdan gələndir bu səs,

Nə eşq? — yaddaş ona əgər yerdisə…

 

 

Sevgi zamanının keçmişi yoxdur,
İndiyə qalmayan sevgi deyildir.

“Yanıldım… aldatdım” deməyə qorxur,
Deyirik “sevirdim sizi” min ildir…

 

15.11. 2019, Samara

FƏRHAD MƏMMƏDOVUN MƏZARI

Ноя13

farhad _Məmmədov.jpg

Adlı inşaatçı, mühəndis kişi!

Beləmi özünə sən gün ağladın?

Qəbrinin üstündə xaç dikəldilib,

Yatırsan xaçpərəst məzarlığında…

 

 

Ağamusa oğlu, müsəlman oğlu!

Qəbrinin üstündə bu dəsgah nədir?

Xaça meyidini keçirdi oğlun,
Qəbrin həm qəribdir, həm qəribədir.

 

 

Yerin rahatdırmı, mühəndis cənab?

Belə deməmişdin axı özün sən.

Varmı sorğu-sual? Tapırsan cavab?

Qiyamət gəlməmiş qiyamətdəsən.

 

 

Məhəmmədov Fərhad Ağamusoviç!

Xaç altında yatan qərib soydaşım.

Həm sənə söyüşdür, xaça həm söyüş,
Əcayib həm qəbrin, həm qəbir daşın.

 

 

Haçaya keçirib sanki kəlləni,
Səni müqəvvaya döndərib oğlun.

Yerlim, çaşdırırsan gedib-gələni,

Adına nə əklil, nə də xaç uyğun.

 

 

Elinə, dilinə yaddı övladın,
Malına, puluna hərisdi ancaq.

Öldün, ölündən də şərəfi aldı,
Müsəlman qəbrinə xaçı sancaraq.

 

 

 

Ağamusa oğlu! Ağamusoviç!

İndi qazandığın, yığdığın harda?

Kim görür qəbrində xaçı, xaç çəkir,

Sənsə çevrilirsən bəlkə məzarda…

 

13.11. 2019, Samara

  “BƏZƏN GECƏ GÖZÜ ŞEYTAN AZDIRIR…”

Ноя12

Bəzən gecə göcü şeytan azdırır,
Keçirik qaranlıq məhəllələrdən.

Ulduzlar sönüküb, fənər də azdır,

Seçmirsən qarşıdan gələnləri də.

 

 

 

Bu yerdə nə desən gözləmək olar,
Nəyin var alarlar, həm döyülərsən,

Haraya gəlməyə burda kimin var? –

Tələs, ayağını diri götür sən!

 

 

 

Keçirsən dalanı arxayın ancaq,
Gedirsən, burulub tini, irəli.

Bilirsən qabaqda işıq yanacaq,

Nə quldur? Qoy gəlsin, varsa hünəri!…

 

 

 

Məzarlıq yanından yol düşür hərdən,

Ertədir, işıqdır hələ həndəvər.

Qorxur, üşənirik, bilmirik nədən,
Çaşır, ayaqların dalınca gəlmir.

 

 

 

Nədir bu qorxunu yaradan, ya kim,

Nədir bu sarsıntı, bu süstlük hardan?

Bıçaqla, tüfənglə gələn deyil ki,

Çıxıb dalımızca biri məzardan?

 

 

Həyatın zülmünə, qəzalarına,
Nemət tək öyrəşib yaşayır insan.

Yuxu qorxusu var məzarlıqların,
Əbədi yuxudur bizi qorxudan…

 

12.11. 2019, Samara

SALYAN STANSİYASI

Ноя10

 Püstəxanım nənəmin xatirəsinə

    

Gənc ikən bir dostla vaxt yubadaraq,
Gecələr nənəmə qonaq gedirdim.

Qapını döyən tək açırdı arvad,
Nə qaşqabaq salır, nə deyinirdi.

 

 

Adama bir acı siqaret çəkir,
Pürrəng çay içirdik daş sətəkandan.

Sonra başımıza yorğanı çəkir,
Bir az danışırdıq o yan-bu yandan.

 

 

Elə söz ağzında nənəm yatırdı.

Yatmağa qoymurdu məni min fikir.
Başımda həm eşqin havası vardı,
Həm də görmədiyim ölkələr çəkir…

 

 

 

Salyan vağazalısa ovuc içində,

Gecə kəsilmirdi təkər səsləri.

Fikrim harda ola, düşünəm nədən,

Ritmi qulağımda vurur relslərin.

 

 

 

Fit çalıb sovuşur yük qatarları,

Geçir qanla-tərlə Bakı Astara,

Moskva-Tehran da keçir arabir,

(Keçirdi Salyandan o da bir ara…)

 

 

 

Parovoz   fitiylə, təkər səsiylə,

Canını səyahət istəyi didər.
Bir yük vaqonunda yer tapıb elə,
Gedəsən yolların sonuna qədər.

 

 

 

Sibirə, Şimala, Parisə qədər

Gedəsən, qüssədən rədd olum deyə.

Belə ki canına od qoyur kədər,

Gedərsən qovğaya, müharibəyə…

 

Vağzaldan uzaqdır mənzilin indi,

Yaxından çay axır, gəmilər gedir.

Nə imkan, nə həvəs harasa gedim,

Qovğam, hərbim isə öz içimdədir…

 

10.11. 2019, Samara