Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

ŞARL BODLER.  ETİRAF           

Апр27

бодлер

(Confession)

Bircə dəfə, şirin, mehriban qadın,

İncə əlinizi əlimin üstə
Qoydunuz (qəlbimin qaranlıq, dərin,

Yerində xatirə hələ də isti).

 

Gec idi, təzəcə bir medal kimi,

Göydə nurlanırdı bədrlənmiş ay.

Gecə təntənəsi axıb çay kimi,
Yuxulu Parisə enirdi lay-lay.

 

Evlərin boyunca, darvaza altda,
Pişiklər oğrunca sivişib kedir
Səssiz, ehtiyatla; sanki həyatdan,

Gedən əzizlərin kölgələridir.

 

Mərhəm sərbəstliyin içində birdən,
Qabıqdan çıxan tək, ay işığında,
Musuqi aləti yarandı sizdən,
Səsi gur və zəngin, nəğməsi şəndi.

 

Dan ağaran zaman çalınan şeypur,
Səsinə bənzəyən, təmiz və şaqraq,
Bir not ucaldı ki, qəribə və gur,

Uzaqlaşıb getdi yırğalanaraq.

 

Əfəl, qaraqabaq, qorxulu, kirli,

Xəcalət uşaq tək ata-anaya.

Onlar elə bil ki, nə vaxtdan bəri,

Onu yer altında gizli saxlayıb.

 
Notu yazıq mələk oxudu belə:

“Yox daha etibar burda heç nəyə;

Rəngləyə özünü necə səy ilə,

İnsan eqozmi açılır yenə;

 

Boş şeydir ürəkdə nəsə tikəsən

Məhv olar gözəllik, ölər sevgi də.

Fənalıq yığaraq öz kisəsinə,
Qaytarar onları əbədiyyətə”.

 

Çıxmır heç yadımdan o dərin sükut,

O şirin yorğunluq, o sehrli ay.

Ürək hücrəsinə sanki üz tutub,
Söylənən dəhşətli mərhəm etiraf.

 

Fransızcadan tərcümə

24-27.04.2018

Samara

      UİLYAM ŞEKSPİR. 126-CI SONET

Апр26

sonnet 126.jpg

   O thou, my lovely boy, who in thy pow’r…
Sənin hökmündədir, sevimli oğlan,
Dəyişkən aynalı, oraqlı zaman.

+

Səni ötən illər çiçəkləndirir,

Sənin sevgilinsə saralıb gedir.

+
Fənalıq tanrısı təbiət  əgər,

Səni, yaş gedirkən, çəkib geriyə,

+

Saxlayırsa, deyir gücü zamanı,
Rüsvay edə bilər, öldürər anı.

+

Qorx bu təbiətdən, inci bilsə də,
Səni, saxlamaz o ancaq əbədi.

+

Ondan da hesabat istəniləndə,
Zamana borcunu ödər səninlə.

İngiliscədən tərcümə

21-22.04.2018, Samara

QEYD: Bu şeir yalnız şərti olaraq sonet sayılır; üç katrendən və yekun beytindən ibarət olanş Şekspir  sonetlərindən fərqli olaraq, 126-cı sonet 6 ikilikdən ibarətdir.

İLAHİ, NƏ YAXŞI, GETDİ CAVANLIQ…

Апр26

26..jpg

İlahi, nə yaxşı, getdi cavanlıq,

Getdi diş ağrısı çəkilən kimi,

Belimi ağrıdan, əzən çiynimi,
Şələdən qurtarıb canım elə bil.

+

İndi buz kimidir ürəyim daha,
Keçib sevgilərin odu haçandır,
Kükrəməz, qaynamaz indi  qanım da,

Elə bil ki, sudur, axıb gedər lal.

+

Gəlməz eynimə də fəsildəyişim,
Çevrilir vərəqlər sanki, oxunmur.
Quşların nəğməsi qəlbə toxunmur,
Baxmaram qar düşüb, çiçək döşənib.

+

Daha görüşlərə tələsmirəm mən,

Nəfəsim tutulmur yar həvəsiylə.

Can daha naz-nemət hərisi deyil,

İncidən olsa da, küsə bilmirəm.

+

Ayıra bilmirəm öləni sağdan.

Ən əziz insanlar yadımdan çıxır.
Elə ağlayıram, gözlərim çıxır,

Amma bilmirəm ki, nədir ağladan…

+

Qüvvə də qalmayıb indi əlimdə,

Yapışıb saxlaya biləm həyatı,

Ötüb cavanlığın getdi saatı,

İlahi, hazıram özüm də gedəm…

26.04. 2018

Samara

 UİLYAM ŞEKSPİR. 125-Cİ SONET

Апр25

sonnet-125.jpg
          Were’t ought to me I bore the canopy…

Çiynimə alaraq taxt-rəvanı,

Ehtiram göstərsəm, bunda nə önəm?

Özüllər ya qoyam uzaq zamana,

Bilirkən xaraba qalacaq hökmən.

 

Görmüşəm görkəm və cəlal sevənlər,
Sərvət itiriblər bu ehtirasdan.

Sadədən yayınan miskin bəxtəvər.
Ləzizə xərcləyib nəyi vardısa.

 

Ver mənə qəlbində həqiranə yer,

Sadə və səmimi hədiyyəmi al.

Nə saniyə sayar, nə hiylə bilər,
Ancaq əvəz kimi özünü qaytar.

                            

                          Muzdlu xəbərçi, get! Sadiq insanı,

                         Gözdən sala bilməz sənin böhtanın.

İngiliscədən tərcümə

21.04.2018

Samara

ŞARL BODLER. ÖLÜMDƏN SONRAKI PEŞMANLIQLAR

Апр25

 

бодлер           

Remords posthume

Gələr zaman, uyuyarsan, mənim əsmər  gözəlim,

Qara mərmərdən olan abidənin altında.

Daha dünyada sənin mənzilin də, taxtın da,

Bir məzardır ki, damından sızıb yağış süzülər.

 

Əzər məzar daşı o vaxt sənin ürkək sinəni,
Böyür-başın sıxılıb yumşalar və incələr həm.

Susar, döyünməz ürək, arzun, istəyin keçinər,

Ayaqların daşımaz indi kef dalınca səni.

 

Sirdaşım, arzularımdan tamam xəbərli  məzar,

(Şairi yaxşı kim anlar ki, məzardan özgə)

Gələr gecə elə ki, burda yasaq yatmaqsa:

 

Sənə deyər: Kimə nə indi, günahkar dilbər,

Xəbərin olmayıb sənin ki, ağlayır ölü də.

Elə peşmanlığın kimi səni qurdlar da didər.

Fransızcadan tərcümə

23-24.04.2018

Samara

UİLYAM ŞEKSPİR. 124-CÜ SONET

Апр24

sonnet 124.jpg

          If my dear love were but the child of state…

Əgər inci sevgim təsadüflərin,
Övladı olsaydı, bic sayılarıdı.

Görərdi yaxşını, dadardı pisdən,

Gah alaq adlanar, gah gül olardı.

 

Heç də yaranmamış o, təsadüfən,

Cəlala baş əyməz, zərbəsi altda,
Gözdəndüşmələrin əyilər nə də —

Bu da ki, dəbdədir indiki vaxtda.

 

Qorxmaz siyasətdən — bu saat, indi

Xeyrini həmişə güdən hoqqadan.

Özü siyasətdə mətin; istidən,

Nə artar, məhv edər nə də ki, leysan.

 

                           Dünyada kütlərə bu, dərsdir: ömür,

                           Kimə cinayətsə, şərəfdir ölüm.

 

İngiliscədən tərcümə

20.04.2018

Samara

         UİLYAM ŞEKSPİR.  123-CÜ SONETİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

Апр23

sonnet 123.jpg

123-CÜ SONET (HECA İLƏ)

        No! Time, thou shalt not boast that I do change...

Zaman! Öyünmə ki, mən dəyişirəm.
Bu təzə vüsətli ehramlarında,

Görmürəm mən heç nə təzə, qəribə;

Köhnədir, dəyişib təkcə bayırdan.

+

Ömrümüz qısadır, ona görə də,
Köhnə nə göstərsən elə heyranıq,

Guya xülyamızdan indi törəyib,

Bilsək də əslində haçan yaranıb.

+

Nə səni sayıram, nə salnaməni,
Nə keçmiş maraqlı mənə, nə indi.

Gördüyümüz yalan, yazılan yalan,

Az-çox önəmlisə — tələsdiyindən.

+

                    Həqiqət andını pozmaram ancaq,

                   Üstümə gəlsən də əlində oraq.

İngiliscədən tərcümə

18.04. 2018

Samara

123-CÜ SONET (əruzla)

                   No! Time, thou shalt not boast that I do change.

                   Thy pyramids built up with newer might…

Mənim dəyişməyimlə heç də sən öyünmə, Zaman!

Yeni cəlalla sənin tikdiyin ehramlarda,

Görmürəm heç nə yeni, heç nə təəccüblü olan,

Əski görüntüdür onlar təzə paltarlarda.

+

Gətirər vəcdə hər insanı qədim varsa nəyin,

Çünki insanın öz ömrü qısadır dünyada.

Zövqə, istəklərə uyğun sayırıq köhnəliyi,

Köhnə təsvirlərisə onların çıxır yaddan.

+

Yox nə keçmişdə, nə  də indidə heyrət doğuran,

Və məni qorxuda bilməz sənin yazın-hesabın.

Yazılanlar da yalandır və nə görsək də yalan,

Tələsən, titrəyən əlinlə, bil, onlar yaranıb.

+

      Mənsə and içmişəm və pozmaram öz andımı mən,

      Nə qədər, hər necə sən dünyanı alt-üst edəsən.

İngiliscədən tərcümə

06.10.2016

Samara

  ŞARL BODLER.  DUMANLAR VƏ YAĞIŞLAR

Апр23

бодлер

                                               Ô fins d’automne, hivers, printemps trempés de boue…

 

Ah, payız sonları, palçıq dolu yazlar, qışlar

Yuxu mövsümləri! İstəklilərim, ah, nə olar,
Mənim də qəlbimə və beynimə biçin kəfəni,

Siz dumandam, bu dumanlarda da olsun dəfnim.

 

Bu nəhəng düzdə ki, soyuq küləyin qurdu ular,
Yelqovanlar gecələr sübhə qədər yorğun olar.

Yay günündən daha sərbəst, geniş bu anlarda,

Qara quzğun kimi qəlbim açar qanadlarını.

 

Bir ürək ki, bürümüşdür onu matəm havası,
Və soyuqlarla haçandan bəri qırov bağlar.

Siz ey hüznlü fəsillər, ona sevimli nə var,

 

Bzim iqlimlərə hakim bu toranlıqdan axı.

— Biriylə yoxsa verib baş-başa aysız axşam,
Qərib yataqda gərək qüssəni yatızdırasan.

Fransızcadan tərcümə

22-23.04. 2018

Samara

UİLYAM ŞEKSPİR. 122-Cİ SONET

Апр22

sonnet-122.jpg

     Thy gift, thy tables, are within my brain…

 

Verdiyin hədiyyə, o dəftər ki, var,
İndi beynimdədir, xatirə dolu.

Fövqündə bu vecsiz yazımın qalar,
Gedər zamanların sonuna doğru.

 

Ya da ki, ürəyim, beynim təbiət,
Qoyan qayda ilə yaşayanacan.

Hələ ki onlardan çatanda möhlət,
Sənin xatirəni silməyib zaman.

 

O xırda dəftərin tutduğu nəydi,
Niyə də sevgini qeydə alasan?
Niyə saxlayaydım o gündəliyi? –

Ürək yaddaşında sən daha çoxsan.

 

                          Səni yada salan nəsə saxlamaq,
                          Unutqanlığımı göstərər ancaq.  

İngiliscədən tərcümə

18.04.2018

Samara

QEYD: Bu sonetdə şair sevimli gəncin ona birgə olduqları vaxtı yazmaq üçün verdiyi qeyd dəftərini (“tables”) atdığına ya itirdiyinə belə bəraət qazandırır ki, onun yaddaşı hər hansı dəftərdən etibarlıdır.

ŞARL BODLER. LEŞ

Апр22

 

бодлер

  Rappelez-vous l’objet que nous vîmes, mon âme…

Canım, yadındadırmı, gözəl yay səhərində,

Gördüyümüz şey indi:

Cığırın döngəcində, çınqılın üzərində,

Müdhiş leş sərilibdir.

 

Sürüşkən qadın kimi göydədir ayaqları,
Öd damır hər  yerindən,
Nə abrı, nə hayası, qarnı da açıq qalıb,
Qoxu baş hərləndirir.

 

Od saçır çürüntüyə günəş, yəqin istəyir elə

Dağılanacan bişə,

Təbiətə qaytara yüz qat artığı ilə,

Vəhdətdə yaranmışı.

 

Səma bu gözəl leşin tamaşasına durub,

Sanki  gül çiçəkləyir.

Qoxu ağır, qorxdunuz itər birdən huşunuz,

Otun üstdəcə elə.

 

Çürük qarnı bürüyüb milçəklər vızıldaşır,
Qalxır qara taqımlar.

Qanlı tikə-parçaya ordu tək qurd daraşıb,

Cəmdəyi yağmalayır.

 

Bütün bunlar ucalır, enirdi bir dalğa tək,

Parlayıb axırdı ya.

Naməlum bir nəfəsdən sanki şişirdi cəmdək,

Yaşayırdı artaraq.

 

Qəribə musiqi də dinir burda elə bil,

Su axır, əsir külək,

Dənsovuran ritmlə dəni ya da tərpədir,
Qabı silkələyərək.
Forma pozulub gedir, qalan indi xülyadır,

Cizgilər yavaş düşür,

Unudulmuş kətana, yadda saxladığıyla,
Bitər rəssamın işi.

 

Narahat bir it durub baxır bizə acıqlı,
Daşların arxasından.

Skeletin üstündə tikəni qoyub qaçıb,

Aparmağa güdür an.

 

Və siz də dönərsiniz belə bir çürüntüyə,
Azar mənbəyinə həm.

Gözlərimin işığı, könül günəşim, göyüm,

Ehtirasım, mələyim!

 

Bəli, belə olacaq, gözəllik Məleykəsi,

Son ayinlər keçəndə,

Otun, çiçəyin altda sizi də basacaq kif,
Sümüklərin içində. 

 

Onda, mənim gözəlim, sizi öpüşləriylə

Yeyən qurdlara deyin,

Saxlamışam ilahi ruhunu həmişəlik,

Mənim fəna eşqimin.

 

Fransızcadan tərcümə

19.04.2018

Samara