Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ, SENTYABR, 1963

Сен11

                      yaddaşdan səhnələr

 

Qiyamət qopurdu hər gün heç nədən,

Evimiz təzəydi,  həmindi rəftar.

Ölmək istəyirdim həyat görmədən,

On yaşa çatmağa  hələ üç ay var…

 

Matros köynəyində qabardıb sinə,

Gəzir kənd-kəsəyi Əkbər Bədəlov.

Baltik ya da Şimal donanmasında,

Dörd illik xidməti bitirib gəlib.

 

Kənddəki ikicə QAZ 51-in,

Birinə qız-gəlin dırmaşıb dolur.

Gestapoçu kimi durub briqadir,

Yuyulmamış ağzı söyüşlə dolu.

 

Ayından-oyundan büküb əskiyə

Tezdən arvad-uşaq gedir pambığa.

Çoxunun naharı para çörəyə

Yaxılmış duzlu şor, bir də baş soğan…

 

Qapançı, təhkimçi, partkom, aqronom.

Onları çəkidə aldadacaqlar,

Kommunist biletli, haram pul qıran

Arvad haqqı yeyən harın qoçaqlar,

 

Hamı qaşqabaqlı, acıqlı nəsə,

Gülən olursa da, özgəyə gülər.

Dolayıb əlinə mal ciyəsini,

Qonşu arvadını qovur hər səhər…

 

Gah orda, gah burda qopur çığırtı:

“Tezliklə, ay uşaq, parçalanasan!”

Uzanır davası iki arvadın:

“Görüm bir əlcəklə yuyula nəslin!”

 

Yenə yetirilmir beşillik plan,

Kənddə un çatışmır, şəhərdə çörək.

Böyük tənəffüsdə yavan yeyilən,

Çörəyin yarısı bəlkə də kəpək.

 

Şalvarının dalı, dizi yamaqlı,

Mal qoşur naxıra kənd kişiləri,
Ayağı qaloşlu, əli çomaqlı —
Sanki hamısının yaşları birdir.

 

Bir növ Hayd Parkdı naxır qabağı,

Burda qızışırdı debatlar hər dəm.

Burda Kennediyə qınaqlar yağır,

İmperializm pislənirdi həm…

 

Kilometr idi məktəbin yolu,

Təlaşla gedirdim onu həmişə.

Rastıma çıxan bir qurumsaq oğlu.

Qorxurdum boyuma yenə sataşa…

 

Nəfəsi tütünlü, gur öskürəkli,

Müəllim gəlirdi – sinif cəhənnəm.

Çubuqdan qaçırdı təkcə zirəklər,
Mən də zirək idim… Vəhşi idim həm…

 

Sentyabr ayı, nar bol, üzüm bol,

Nədənsə bir təlaş didir ürəyi.

İki ay çəkməz ki Əkbər Bədəlov,

Tuş gələr yanlış və qəfil gülləyə…

 

11.09.2016

Samara

 

 

DƏLİ YIĞINCAĞI

Сен11

MEHRİBAN XANIM: A kişi, bu nə hay-küydür, camaat Yasamala yığışır. Bəlkə mən də gedim?

İLHAM BƏY: Arvad, Yasamala narazılar yığışırlar. Sən nədən narazısan?

MEHRİBAN XAIM: Kişi, sən soruş ki, mən nədən razıyam…(ağlayır)

İLHAM BƏY: Ay arvad, sənin hər şeyin var!

MEHRİBAN XANIM: A kişi, ataların bir sözü var ey…

İLHAM BƏY: Bax, mənim atamla işin olmasın, öz atandan sitat gətir.

MEHRİBAN XANIM: Hə, atam deyərdi ki, içim özgəni yandırır…Ya çölüm? Yadımdan çıxdı…Yəni deməyim budur ki, mən elə olan şeylərdən narazıyam, açıb deyə bilmirəm… Bu Yasamala yığılanların bəs nəyi çatmır?

İLHAM BƏY: Nələri çatmayacaq? Ağılları!

MEHRİBAN XANIM: Yox, Allaha şükür ki, bizdə ağıl nə qədər desən…Kişi, ağılları çatmırsa, apar tök onları Şorsuluya. Salyandadır deyəsən, yaxşı dəlixanadır…

İLHAM BƏY: Bunlarınkı dəlixanalıqdan keçib… Fikirləşim, görüm neynirəm…

MEHRİBAN XANIM: Bəlkə tuttub hamısını zəncirləyəsən?

İLHAM ƏLİYEV: Zəncirləmək olmaz, biz sivil ölkəyik. Qandallamaq olar…

Mirzə ƏLİL

11.09.16

 

МЕДВЕДЕВ: » У МЕНЯ НАЧАЛЬНИК ТОЖЕ ПЕНСИОНЕР. ОН ДУХОМ НЕ ПАДАЕТ…»

Сен10

Дмитрий Медведев проводит новую встречу с пенсионерами.

— Ну, старье, выполняете мой совет? Держитесь?

Пенсионеры:

— Держимся, Дмитрий Анатольевич. Но все труднее и труднее. Мы падаем духом.

Медведев:

— Слушайте, у меня есть начальник. Он тоже пенсионер. Он духом не падает. Он плавает. Он на лыжах катается. Он управляет истребителем. Он имеет молодую любовницу. Я вам покажу его фотографию. У меня есть… Сейчас найду…

Пенсионеры:

— Дмитрий Анатольевич, не ищите. Портрет Путина висит на стенет за вашей спиной…

ВЕРНИТЕ ЕГО ОБРАТНО!

Сен10

Азербайджанская оппозиция призвала родителей Эйнуллы Фатуллаева отозвать своего отпрыска обратно туда, откуда он появился на свет.

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİDƏ “FİNNEQANIN YASI”

Сен9

Kənddə kitablarım qalıb yüz ildir,

Karton qutularda və harda gəldi.

Payızda nəmlənər, yazda toz basar,

Onların üstündə daha yox əsən.

“Bircə Xeyrullanın kitablarına

Dəyməyin” deyərdi hamıya anam…

Salyanda, Bakıda və Moskvada

Yeməyib, geyməyib, yığıb aldığım,

Kitablar saralır, solur, kif atır,

Məhvə gedir dünya ədəbiyyatı…

Orda Puşkin, Tyütçev, Dostoyevski,

Folkner romanları var ingiliscə
Fetin akademik nəşri var orda,

Orda yunanlar var, romalılar da.

Nəfis bir nəşri var Severyaninin,

Prust fransızca – qəliz və zəngin…

Birinci ingilis lüğətim orda –

Həbib Zərbəlidən gələn yadigar…

Orda bir ətək pul verib aldığım,

“Finneqanın yası” adlı kitab var.

“Finnegan`s Wake” – qalınca kitab,

İrland dahisindən tapmaca kitab.

Yetmişdən çox dildən yapılan kitab.

Girişi-çıxışı qapalı kitab.

Altı yüz səhifə-qranit kitab,

Altı yüz otaqlı labirint kitab.

Kəndim “Finneqanın yası” saxlanan,

Yeganə kəndidir Azərbaycanın…

Nəmlənir, saralır, solur, kif atır,

Bir kənddə bir dünya ədəbiyyatı…

Gündə əlli dəfə ucala azan,

Ölüm yuxusuyla yatır Finneqan…

 

09.09 2016

Samara

 

«SƏRXOŞ GƏMİ» BAKIYA ÇATDI?

Сен8

Təxminən iki ay əvvəl yazıçı və naşir Azad Qaradərəli Bakıdan mənə yazdı ki, tərcümələrimi mənim bloqumda görüb və onlardan nümunələri başçılıq etdiyi “Yazı” jurnalında vermək fikri var. İndi Azad müəllim FB-da “Yazı” jurnalının yeni sayının çıxdığını bildirir və çap olunmuş əsərlər və müəlliflər sırasında dahi fransız şairi Rembonu göstərir. Beləliklə, mən Rembonun “Sərxoş gəmi” şeirinin Azərbaycan dilinə tərcüməsinin çap olunduğunu güman edirəm.

azadAzad Qaradarəli
Mənim ilk yazım Salyanın “Qələbə” qəzetində çıxanda 12 yaşım olub. Əsil sevinc onda idi – az qalırdın başını vurasan divara… O vaxtdan 50 il keçib… Mənim yaşımda çox az şeyə sevinirsən… Sevinc, təəssüf ki, yoxdur. Ancaq Azad Qaradəriliyə qarşı böyük minnətdarlıq hissi var – mən rus, ingilis və fransız dilindən etdiyim xeyli tərcümənin oxunmasını, əlbəttə, istəyirəm. Bir vaxtlar Abbas Səhhətin, Sabirin, Mikayıl Müşfiqin, Cahanbaxşın, Mikayıl Rzaquluzadənin tərcümələri məni həm maarifləndirib, həm də mənə xoşbət saatlar, günlər bağışlayıb. Məni ara-sıra tərcümə işinə sövq edən həm də borc hissidir. Bundan başqa, mənə elə gəlir ki, “Sərxoş gəmi” kimi çox mürəkkəb  daxili təşkilatlı və zəngin dilli əsərlərin təcrüməsi bizim dilimizin imkanlarını üzə çıxarır, iş uğurludursa, bu imkanları, az da olsa, zənginləşdirir.

azad-jurnal
Hörmətli Azad Qaradərəliyə, jurnal üzərində zəhməti olan bütün əməkdaşlara dərin təşəkkürümü bildirirəm. “Sərxoş gəmi”nin azərbaycancaya tərcüməmin ilk oxucusunun da Azad müəllim kim zəngilanlı olduğunu xatrlatmağı lazım bilirəm…
Onu da deyim ki, on illərdir ki, bakıdakılar, yəni ədəbiyyat mühitini nəzərdə tuturam, qətiyyətlə məni «görmürlər». Ancaq mən varam… Azad Qaradərəli gördü…
Məni İnternertdə oxuyan azdır, bunu tez-tez yazıram: 10-15 nəfər. Onların hamısını “Yazı” jurnalını və onun son sayındakı tərcümələri oxumağa çağırıram.
Xeyrulla.
07.09.2016
Samara

SALYANDA PULLU TƏCİLİ YARDIM

Сен7

SƏHNƏCİK

 

Salyan təcili yardım məntəqəsi. Həkim telefonla danışır.

 

Həkim: Pulun var?

XƏSTƏ: Var, Var!

HƏKİM (ucadan) Pulun var?

XƏSTƏ (xırıltıyla): Var…var…

HƏKİM: Pulun var, gələrəm!

XƏSTƏ: Bilirəm, gələrsən…

HƏKİM: Gəlməsəm, ölərsən!

XƏSTƏ: Bilirəm, eləsən.

HƏKİM: Malades, qanansan!

XƏSTƏ: Nə zalım adamsan!

HƏKİM: Pulun var?

XƏSTƏ (pıçıltıyla): Var…

HƏKİM: Pulun var?

Cavab gəlmir. Bir az gözləyəndən sonra həkim dəstəyi qoyub başını bulayır:

  • Bu külbaş da öldü… Dünəndən neçəsi belənçik gedib…Day Salyan qırılıb-qurtarar belə getsə…

07.09.16

Samara

PREZİDENT SALYANDA KÜR ÇAYININ AÇILIŞINDA İŞTİRAK EDİB

Сен6

Bu günlərdə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Salyanda olmuş və orda Kür çayının açılışında iştirak etmişdir. Salyanlılar Kür çayının açılışını böyük ruh yüksəkliyi ilə qarşılamışlar. Veteran ağsaqqal Yavər Cəbrayılov deyib ki, ölməyib Kürün açıldığını gördüyünə görə çox xoşbəxtdir.

Kürün açılmağı Salyanın mədəni-sosial həyatında böyük rol oynayacaq. Artıq minlərlə salyanlı gənc əvvəllər olduğu kimi tində durmur. Onlar Kür qırağına yığışıb pokemon tutmaqla məşğul olurlar. Qeyd etmək lazımdır ki, Kür açılandan bəri Salyanda bıçaqlanmaların sayı əlli faiz azalıb.

 

VOLQA QIRAĞINDA ŞƏNBƏ YA BAZAR…

Сен6

Volqa qırağında şənbə ya bazar,

İşıqkən, havadan getməmiş isti,

Elə asfalt üstdə düzülüb çalar,

Beş-altı nəfərlik nəfəsli dəstə.

 

Üstləri təmizdir, nimdaş olsa da.

Pensiya yaşlıdır çalanlar yəqin.

Hər hava ifası sifarişlədir
Ciddi yüzcə rubl məzənnələri.

 

Baxanda bilinir duruşlarndan,

Kasıb dəfnlərə gedib çalırlar.

Əlləri gətirib bəlkə, obaşdan,

İki-üç ölünü yola salıblar.

 

Yəqin hər dəfndə vurublar bir az,

Üz göyərən təhər, qızarmış burun.

Tütünlə, içkiylə yoluxmuş nəfəs,

Güc gəlir boruya… qışqırır boru…

 

Daxıl tək açılan qara futlyar,

Balaca və kasıb tabuta bənzər.

Hərdən futlyara yüzlük atırlar,

Yasdasan elə bil, yığılır nəzir…

 

Ən çox çaldırılan ya hərbi marşdır,
Ya da mahnı sovet filmlərindən
Birdən eşidirsən Şopen qarışdı

Mahnıya – bir barmaq yad yerə endi…

 

Bəlkə də notları Şopen marşının,

Borudan ucalmır, ürəkdən qopur.

Demə gedəriyik, atam, qardaşım,

Gedirik! Ötürür bizi bu şeypur.

 

Bəlkə də bu matəm çalanlarıyçın,

Ölümlə həyatdan fərq götürülüb.

Gurlayır borular, vurur təbilçı –

Sabah ötürülər bu gün ötürən…

 

05-06.2016

SAMARA

MƏNİ QOHUMLARIM NECƏ TUTDURARDILAR

Сен5

Azərbaycanda bəzən müxalifətçi özü ya müxalifətçiyə görə onun yaxın adamı tutulanda qohumları yığışıb əlahəzrət İlham Əliyevə məktub yazır və  həmin bu müxalifətçini nəsildən sildiklərini, ondan tamam imtina etdiklərini bildirirlər. Mənə elə gəlir ki, bu insamlar bir az ləng hərəkət edirlər. Gərək o qırışmal müxalifətçiliyə başlayan kimi qohum-qardaş özü ərizə yazıb onu tutduraydı, cibinə ağdan-qaradan ataydı, boynuna at oğurluğu, namus-qeyrət pozğunluğu qoyaydı. İş-işdən keçəndən sonra ha yaz. Əlahəzrət də əlahəzrətdir ha! Ürəyində deyir ki, indi əl-ayağa düşmüsünüz, bəs vaxtında niyə yığılıb qol-qabırğasını sındırmırdınz. Özünüzün üyəyiniz gəlmirdi, verəydiniz polisə, polis atasını yandıraydı…

Mən fikirləşirəm ki, mənim qohumlarım hamısı ağlı başında adamlardır və elə lap zat-aliləri İlham Əliyev deyən kimi hərəkət edərdilər. Məsələn, mən Azərbaycanda yaşasaydım və müxalifətçi olsaydım… Yox, mən heç vaxt müxalifətçi olmazdım, çünki çox qorxaq adamam… Məsəl üçün deyirəm. Heç müxalifətçi olmasaydım da, yazı-pozumda şübhəli bir şey görən kimi, mənin qohumların kütləvi ərizə yazıb məni tutdurardılar. Qohum da bir deyil, beş deyil. Əlli-altmış adam imza atandan sonra hökumət çarəsiz qalıb məni tutmalıydı, hərçənd qohumlarımın ərizəsi olmasaydı, məh hökumətin yuxusuna da girməzdim. Fikirləşirəm ki, mənim nəslim o ərizəni mərhum məməmə də imzalatdırardı. Bu belə olardı:

— Raziyə xala (bibi, nənə), bu kağıza qol çək, vacib kağızdır.

— Ay bala, mənim əlim əsir, mən qol çəkə bilirəm ki?

— Birtəhər elə də.

— Bura nə yazılıb?

— Yazılıb ki, pensiyaların artırılmasını istəyirik.

— Ay bala, burda deyəsən Xeyrullanın adı var, Xeyrullanı gözüm seçir.

— Yazmışıq ki, Xeyrulla yaxşı oğlandır, tərifləmişik. Deyirik  bəlkə hökumət ona yaxşı bir iş verər…

Beləcə arvadı aldadıb ərizəyə qol çəkdirərdilər. Doğma anam qol çəkəndən sonra hökumət məni necə tutmasın? Ağbirçək arvaddan ayıbdır…

Arvad da sonra görər mən gəlib çıxmıram. Deyər ay bala, bu Xeyrulla axı gəlib çıxmadı. Deyərlər ki, ərizədən sonra hökumət Xeyrullanı Tailanda səfir təyin edib, orda həm dövlət işini görür, həm də oranın kurortlarında kayflanır…

Bu, əlbəttə, zarafatdır, mənim qohumlarım məni tutdurmazdılar. Məni hökumət tutsaydı, qohumlarım yığışıb hökumətin şalvarını çıxarardı…

Ancaq hər halda məndən məsləhət: elə ki gördünüz bir qohumunuz müxalifətçilik eşqinə düşüb, hökumətdən qabaq özünüz şərləyib tutdurun. Cibinə şey atın, deyin məişət pozğunudur, deyn itdən də borcludur…

Br sözlə, xatanı başınızdan uzaq eləyin…

05.09.2016

Samara