Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

NİNA İSKRENKO. QƏBİRİSTAN 1

Окт25

 NİNA İSKRENKO

                        (1951-1995)

      QƏBİRİSTAN

               1

                   Тоже женщина Тоже мужчина

                   ДОРОГОМУ ОТЦУ                    

Hər biri kişiydi ya da qadındı

ƏZİZ ATAMA

Olub hər birinin şəxsi həyatı

İndi bir bədəndə hamısı yatır
Hər üçündən biri xristiandı.

 

Hər beşindən biri uşaq ya qarı,
On səkkizdən biri yazan, alovlu

Xilaskar hardasa yaxında olub,

Hardasa rəndəsi, şaqulu qalır

 

Tutub dilimizlə, dodağımızla,

Kilsə zənglərini ehtiyatla biz,

Dincliyi möhlətlə alırıq, kağız

Torpada aparıb gedirik elə

 

Ehmalca sinəyə sıxır, ölümü,

Qəbul eləyirik narkotik kimi

Günortadan sonra saat ikidə

Sütunlu tağ üstdə dolaşıb qalan

Payız yarpağını görəndə

Nəsə Gözə dəydi və Sancdı nəsə

Indicə sel gedəcək

Daşların bozaran yazılarında

Nə qəliz səsləşmə, nə bir hədə var,

Yalnız şikəstlik tək can üzən faktlar

Hər biri kişiydi ya da qadındı

Ruscadan tərcümə

25.10.2016

Samara

NİNA İSKRENKO. QƏBİRİSTAN 2

Окт24

  QƏBİRİSTAN

                   2

                      Кладбище ночью не то же что кладбище днем
                      Ночью на кладбище сразу же набок съезжает ментальность….               

 

 

Gecələr qəbiristan gündüzlər kimi deyil,

Gecə qəbiristanda ağıl o saat çaşır.

Xəfifcə bir xışıltı gələn tək itir başın

Təmikinlilik, ağırlıq, düşüncə itib gedir.

 

 

Gündüz qəbiristanda sən bir yoldan keçənsən
Elə bil təsadüfi, tamamilə özgə şəxs.

Gecə qəbiristanda sənə göz dikir hər kəs,

İstəyir barmağını soxa gözünə hələ.

 

Oktyabr gecəsi turşumuş qədiristan
Ən üzüntülü yerdir dünyada, yəni burdan.

Müdhiş yer çətin ola. Palçığı qurşağacan,

Vecsiz yöndəmsiz üzlər görürsən hara baxsan.

 

Ruscadan tərcümə

24.10.16

Samara

 

NİNA İSKRENKO. NƏSƏ AVTOBUSDA YAZIR YƏHUDİ

Окт23

 NİNA İSKRENKO

                                  (1951 – 1995)       

 

                         сидит еврей и что-то пишет
                                  в автобусе сидит и пишет…

 

 Avtobusda nəsə yazır yəhudi 

Nəsə avtobusda oturub yazır

Açıb vərəqləyir o bir kitabı

Kitabın cıldində portreti var,

Başqa bir yəhudinin

Baxır yanı-yanı, yazır yəhudi

Pəncərəyə baxır, yenə də yazır

Tamamiə sakit, deyərdim hətta təmkinlə, ağılla

Hoqqasız-filan (yəni ki, baxın, yaıçıyam, ha)

Sadəcə anladım məsələni xırp

(kim bilir bəlkə heç yəhudi deyil)

Güclə nəfəs alır yanındakı rus,
Ah çəkir yenə də təngiyir qalır

Üzünü-gözünü əyir, hıçqırır

Harasa ruhunun işiq düşməyən

Dərin toranına göz qapayaraq
Sanki nəfəs almır – gözünü döyür

Avtobus tərpənir – iztirab çəkir

Tərpənir – nəfəsi tutulur yenə

Hıçqırır üzünü turşudur belə

Bax elə beləcə  gedirlər onlar

İztirabla hikmət gedir yan-yana

Avtobusda qoşa oturacaqda

Oturub eləcə gedirlər onlar

Gedir iki hikmət iki iztirab

Bax belə

 

12.12. 91
Ruscadan tərcümə

23.10.2016

Samara

 

 

POL VERLEN. ÜRƏYİM AĞLAR…

Окт22

POL VERLEN

                    (1844-1896)

ÜRƏYİM AĞLAR…

                  Il pleure dans mon coeur
                  Comme il pleut sur la ville ;
                  Quelle est cette langueur
                  Qui pénètre mon coeur ?

Necə şəhərə yağır — 

Ürəyim elə ağlar.

Nədəndir sinəmdəki
Göynərtilər, ağrılar?

 

Səslənir gilələr də,

Evin damında, yerdə.

Qüssə dolu qəlbimə,
Yağış səsi nəğmədir.

 

Ağlar ürək heç nədən,
Nədir onu göynədən?

Xəyanət olmayıb? Hə?

Bəs niyə yaslıyam mən?

 

Bilməsən nədən, niyə,

Qəlb üzülər, inciyər.

Nə sevgi, nə də nifrət,

Ürəksə elə göynər…

 

Fransızcadan tərcümə

 

22.10.2016

Samara

ÜRƏYİ DAŞ ÖLKƏ…

Окт21

Ürəyi daş ölkə, zülmkar vətən! —

Heç kimi titrətmir bu hönkürtülər.

Mərhəmət bilmədən, ara vermədən,

Qadınlar döyülür, öldürülürlər.

 

Qayış keçirirlər, ciyə salırlar,

Sığala həsrətli boyunlarına.

Dəmli sağlıqlarda “xanım” sayılan,

Qadın yumruq altda boyanır qana.

 

Zülmdən özünü yandıran olur,

Zülmdən özünü suya atan var.

Gündə neçəsinə bıçaq vurulur,

Analar, bacılar baltalanırlar.

 

Məmur qabağında fağır, ikiqat,

Polis qışqıranda sarsılan, əsən.

Rəis görən kimi quzu, farağat

Kişilər qadını doğrayar, kəsər.

 

Cəbhədən yayınan, fərari gəzən,

Kölgəsindən qorxan, gözü kölgəli.

Qadının cəlladı, qadını əzən,

Kişilər bürüyüb, basıb ölkəni.

 

“Cənnət anaların ayağı altda” –

Nəbinin diliylə deyən hər insan,

Cəhənnəm yaradır bir neçə qatda,

Tanrı gözündənsə uzaqdır yanan…

 

21 oktyabr 2016

Samara

 

 

SALYAN, 1973-CÜ İLİN YAYI. YUSİF ELOĞLU İLƏ GÖRÜŞ

Окт19

Yekə sağ əlində iri kəlbətin,

Dirəyib sinəmə ayağını da,

Dediyinə görə guya “ən çətin”,

Dişi Teymur həkim çəkib çıxardı.

+

Bir ucdan axsa da əngimin qanı,

Ağzımda ağaca dönsə də dilim,

Daha qurtarmışdı ağrıdan canım,

Yol boyu gic kimi gülümsəyirdim.

+

“Qələbə” bağında Sabir dayımı

Tapdım. Bir kişiylə çay vururdular.

Məni görən kimi çəkdi yanına,
Yoldaşına deidi “bacım oğludur”.

+

“Xeyrulla, yaxşı bax, gördüyün adam,

Yusif Eloğludur, bəlkə biləsən”.

Bunu eşidəndə yəqin ağardım,

Əngimin qanı da kəsdi deyəsən.

+

Ağlım söz kəsəndən bu ad tanışdı,

Salyanın ən məşhur qoçusuydu o,

Ondan əfsanələr danışırdılar,

Guya ad çıxarıb Rusiyada o.

+

Qorxuya salırmış hamını guya,

İyirmi il şimal türmələrində,

Əlli-yüz kişini düzüb sıraya,

Vururmuş beşini-onunu birdən…

+

“Sabir, nə iş görür, bizim bacoğlu?

“Yusif, müəllimdir bacoğlu kənddə.

Yaman oxuyandır. Həm yazır-pozur”.

“Sabir, onda denən sənə çəkib də…”

+

Bir qələm çıxarıb sonra cibindən,

Fikirli-fikrili dayımın dostu,

Nə isə cızmağa başladı birdən,

Bozumtul  “Avrora” qutusu üstə.

+

Çəkdiyi xətləri mənə göstərib,

Dedi “bu yazılar həyat dərsidir.

Yaxşıca öyrənmək əgər istəsən

Həyatı — kitablar onda bəs deyil”.

+

Hər oxu, hər xətti incəliyiylə,

Salyan əfsanəsi xırdalayırdı.

Deyirdi dünyanı  başa düşməyə,

Kitablar ayrıdır, həyat ayrıdır…

+

Dişim çəkilmişdi, qarnım ac idi,

Ağzım da kilidli novokainlə.

Yadımda qalmadı kişi nə dedi,

Daha görüşmədim bir də onunla.

+

Ən vacib suala cavab bilmədən,

Yaşaram indi də sirli dünyada.

Gərək o “Avrora” qutusunu mən,

Yusif Eloğludan alaydım onda…

19.10.16

Samara

ŞARL BODLER. DÜŞMƏN

Окт18

Baudiler

              

                              Ma jeunesse ne fut qu’un ténébreux orage,
Traversé çà et là par de brillants soleils ;
Le tonnerre et la pluie ont fait un tel ravage,
Qu’il reste en mon jardin bien peu de fruits vermeils.

+

Gəncliyim keçdi qaranlıq dolu tufan sayağı,

Parlayardı günəşin şölələri hərdənbir.

İldırımlar və yağışlar elə sarsıtdı bağı,

Onun al meyvələrindən qalan beş-on dənədir.

+

Yetişdi indi payız fəsli ağlımın, zəkamın,

Gəlib zaman çalışam indi bellə, dırmıqla.

Elə dəlib su ki, hər yerdə dəliklər yaranıb,

Qəbrə bənzərli; torpaq işlənib gərək yığıla.

+

O çiçəklər ki, nə vaxtdan mən həsrətindəydim,

Taparmı, bilmirəm, selin-suyun yuyub-yediyi,

Yerdə möcüz qida ki, canda o, qüdrət yaradar.

+

Aman! Əfsus! Yeyər Zaman bizim həyatı hər an,

Qarı Düşmən sinəmiz üstdə —  parçalar, dağıdar,

Güc alar, canlanar, artar o, içdiyi qandan.

fransızcadan tərcümə

18.10.16

Samara

ƏZİZ SALMANIN DOĞUM GÜNÜNƏ

Окт16

Yaşasaydın, bəlkə kənddə qalardın,

Yurda varis idin, sonbeşik idin.

Oğul-uşağın da yəqin olardı,

Əlbəttə, sən mənim tayım deyildin…

 

Bəlkə də gedərdin sən də mənim tək,

Daha ali məqsəd amma seçərdin.

Uzaqdan görərdim səni zirvə tək,

Mən dayanan yerdə məni keçərdin.

 

Dədə yurdumuzda payızdır indi,

Xırdaca qəbrinə leysan ələnər.

Ən uzaq yerdəsən sən əlli ildir,

Ən uca yerdəsən o vaxtdan elə…

 

16.10.16

Samara

 

ŞARL BODLER. SEVGİLİLƏRİN ÖLÜMÜ

Окт15

ŞARL BODLER

                                (1821-1867)

                                    Nous aurons des lits pleins d’odeurs légères,
Des divans profonds comme des tombeaux,
Et d’étranges fleurs sur des étagères,
Écloses pour nous sous des cieux plus beaux.

 

       SEVGİLİLƏRİN ÖLÜMÜ

 

Xoş ətirlərlə yoluxmuş zərif yataqlarımız,

Bir qəbir tək çökür, dərinlənir divanlar da.

Bəzər ətrafı, tər, qəribə çiçəklər yalnız,

Çilənir onlara nur ən gözəl səmalardan.

 

Onların canlarında can verən son atəşlə.

Yanar ürəklərimiz çılğın iki məşəl tək.

Qoşa alovlarının dalğalanan əksi düşər,
Bu qoşa ruha ki, cüt ayna kimi aydın, pak.

 

Sirli göy, qırmızı rənglərlə bu axşam bələnir,

Zərif yeganə şöləni səninlə mən bölürəm,

Sanki hönkürtüdür o, yaslı vidalarla dolu.

 

Zaman keçər və girər bir gözəl Mələk qapıdan,

Yenidən qaytarar həyata sönük bir cüt odu,

Və bir cüt ayna canlanar, təmizlənər pasdan.

 

Fransızcadan tərcümə

15.10.2016, Samara

++++++++++++++++++++

Charles BAUDELAIRE
1821 — 1867

La mort des amants

Nous aurons des lits pleins d’odeurs légères,
Des divans profonds comme des tombeaux,
Et d’étranges fleurs sur des étagères,
Ecloses pour nous sous des cieux plus beaux.

Читать далее →

BOB DİLAN. ƏGƏR ÖZ KEFİNƏ İT DOLAŞIRSA…

Окт13

BOB DİLAN

ƏGƏR ÖZ KEFİNƏ İT DOLAŞIRSA

 

                                                    If Dogs Run Free
Əgər öz kefinə it dolaşırsa,

Biz niyə gəzməyək  düzdə, yoxuşda.

Simfoniya dinir indi hardasa,

İki qatır, qatar, bir də yağışdır.

Belə eşitmişəm başqalarından:

Hələ qabaqdadır yaxşı nə varsa.

İşini yaxşı gör – bil ki, başdasan,

Əgər öz kefinə it dolaşırsa.
Əgər öz kefinə it dolaşırsa,
Zaman girdabından keçə bilərdim.

İndi simfoniya xəyalım yazar,

Xalça da toxuyar qafiyələrdən.

Küləklər sözümü çatdırar sənə,

Hərənin dünyada var öz yazısı.

Sabah nə olacaq – bilmirik heç nə,

Əgər öz kefinə it dolaşırsa.

 

 

Əgərt öz kefinə it dolaşırsa,

Olmalı olanlar olacaq yəqin

Ot dönər ülgücə, sevgi doğrusa,

İndi qalx ayağa, düzəlt qəddini

Ki, kosmik dənizlər ruhuna girə,

Göz-könül tox olar, sevgi olarsa,

Qəlbə əlac gələr, qəlb bütövlənər,

Əgər öz kefinə it dolaşırsa…

 

İngiliscədən tərcümə

13.10.16

Samara