Архивы

ROBERT BERNS. EDİNBURQA MÜRACİƏT

Robert Burns

1.

Edina! Qəlbisən Skotianın

Sarayların tarix, qalaların da.

Ayaqları altda orda monarxın,

Qanunvericilik quruldu orda:

Sahilləri boyu Erin gəzərkən,

Yabanı güllərə durub baxardım.
Möhtərəm kölgənə sığınaraq mən,

Tənha fikrə gedər, gah oxuyardım.

2.

Tükənmir dopdolu çay kimi sərvət,

Səylə çalışmağa iş var hər kəsə.

Incəlik hər yerdə, həm də əzəmət,

Memara fəxrdir, nə tikilirsə.

Doğma göylərindən gəlib Ədalət,
Alidir sərtliyi, mərhəməti həm.

Qartal gözləriylə bu yerdə Məktəb,
Sadə mənzilimdə öyrənir Elm.

3.

Edina, övladın açıq, mehriban,

Qərib qarşılanır xoş üzlə burda.

Geniş baxışlıdır burda çox insan,

Dar, ucqar vadidı yaşasalar da;

Kədərə həssasdır hələ də hər kəs,

Dilsiz, təvazölü Ləyaqətə də:

Heç zaman onlarda mənbə tükənməz,

Həsəd ləkələyər onları nə də!

4.

Qızlar xoş yerişli, ağbənizlidir,
Qızıl yay göyü tək hər biri parlar.

Şehli ağ çiçəyə görən bənzədir,

Onlara baxmağın şirin həzzi var!

Qəşəng Bernet edir görəni heyran,

Səmavi gözəllik var bədənində.

Sevgi Tanrısıdır onu yaradan,

İlhahi iş görüb həqiqətən də.

5.

Uzaqda parlayır sənin sərt qalan,

Güdür harda hansı təhlükələr var.

Ağır döyüşlərdə yaralar alan,

Cəsur veterana bu qala oxşar:

Maneələr geniş, divarlar qalın,

Yerləri möhkəmdir sərt qayalarda,

Həmlələr görübdür bu qala çılğın,

Çox işğalçı qoyub canını burda.

 

6.
Riqqətli fikirdən yaş axıdıram,

Möhtəşəm qübbəni belə görüncə.

Şanlı Skotiya krallarına

Ora mənzil idi çox illər öncə.

Həyat çox dəyişdi o vaxtdan bəri!

Kral adı torpaq altdadır indi!

Zavallı sülalə gəzir sərsəri!

Qanunsa qışqırır: “Olan düz idi!”

7.

Skotianın şirli bayrağı altda,

Yağı sırasını deşib yaranlar,

Sizi izləyirəm, ürəyim odda:

Bir kəndli şairəm, kim bilir ancaq,

Tərk edib komanı babalarım da,
Bəlkə də təhlükə qapını alcaq,

Sizin babaların durub dalında!

8.

Edina! Qəlbisən Skotianın

Tarixdir sarayların, şanlı qalaların da.

Ayaqları altda orda monarxın,

Qanunvericilik quruldu orda:

Sahilləri boyu Erin gəzərkən,

Yabanı güllərə durub baxardım.
Möhtərəm kölgənə sığınaraq mən,

Tənha fikrə gedər, gah oxuyardım.

ingiliscədən tərcümə

17-19.08. 2024, Samara

+++++++++

ROBERT BURNS

Address To Edinburgh

1.

Edina! Scotia’s darling seat!
All hail thy palaces and tow’rs,
Where once, beneath a Monarch’s feet,
Sat Legislation’s sov’reign pow’rs:
From marking wildly-scatt’red flow’rs,
As on the banks of Ayr I stray’d,
And singing, lone, the ling’ring hours,
I shelter in thy honor’d shade.

 


2.
Here Wealth still swells the golden tide,
As busy Trade his labours plies;
There Architecture’s noble pride
Bids elegance and splendour rise:
Here Justice, from her native skies,
High wields her balance and her rod;
There Learning, with his eagle eyes,
Seeks Science in her coy abode.
Here Justice, from her native skies,
High wields her balance and her rod;
There Learning, with his eagle eyes,
Seeks Science in her coy abode.


3.
Thy sons, Edina, social, kind,
With open arms the stranger hail;
Their views enlarg’d, their lib’ral mind,
Above the narrow, rural vale;
Attentive still to Sorrow’s wail,
Or modest Merit’s silent claim:
And never may their sources fail!
And never Envy blot their name!


4.
Thy daughters bright, thy walks adorn,
Gay as the gilded summer sky,
Sweet as the dewy, milk-white thorn,
Dear as the raptur’d thrill of joy!
Fair Burnet strikes th’ adoring eye,
Heav’n’s beauties on my fancy shine:
I see the Sire of Love on high,
And own His work indeed divine!


5.
There, watching high the least alarms,
Thy rough, rude fortress gleams afar;
Like some bold vet’ran, grey in arms,
And mark’d with many a seamy scar:
The pond’rous wall and massy bar,
Grim-rising o’er the rugged rock,
Have oft withstood assailing war,
And oft repell’d th’ invader’s shock.


6.
With awe-struck thought and pitying tears,
I view that noble, stately dome,
Where Scotia’s kings of other years,
Fam’d heroes! had their royal home:
Alas, how chang’d the times to come!
Their royal name low in the dust!
Their hapless race wild-wand’ring roam!
Tho’ rigid Law cries out: ‘ ‘Twas just!’


7.
Wild beats my heart to trace your steps,
Whose ancestors, in days of yore,
Thro’ hostile ranks and ruin’d gaps
Old Scotia’s bloody lion bore:
Ev’n I, who sing in rustic lore,
Haply my sires have left their shed,
And fac’d grim Danger’s loudest roar,
Bold-following where your fathers led!


8.
Edina! Scotia’s darling seat!
All hail thy palaces and tow’rs,
Where once, beneath a Monarch’s feet,
Sat Legislation’s sov’reign pow’rs:
From marking wildly-scatt’red flow’rs,
As on the banks of Ayr I stray’d,
And singing, lone, the ling’ring hours,
I shelter in

 

 

ROBERT BERNS. ŞILTAQ XASİYYƏTİ İLƏ TANINMIŞ XANIMA MONODİ

Robert Burns

1.

Bir zaman  od püskürən sinə buz kimi indi!

Ənlikdən alışardı avazımış yanaqlar!

Əkssədası yoran dil susubdur əbədi!

Tərifə öyrəşikli qulaq həmişəlik kar!

2.

Ürək məskən olubsa əgər qüssəyə, dərdə,

Nə dostluq var deməli, nə incə bağlılıq var.

Bənsər sənin taleyin, Mariya, müsibətə,

Yaşadın – sevilmədin, öldün – yox ağlayanlar.

3.

Sevgiyə, Cazibəyə, Ədəbə səslənmirəm,
Biganə və sərt idin, yaş tökmədin bir gilə.

Gəlsin dəlilyinin həqiqi varisləri,

Soyuq qəbrini örtsün Mariyanın çiçəklər.

4.

Bağı gəzib axtaraq hər səfeh çiçəyi də, dərək

Yığaq alaq otunu, görsək meşədə birdən.

Yığaq ancaq xüsusən gicitkəni biz gərək,
Peşman olurdu çünki bir dəfə yaxın gedən.

5.

Mərmərdən büst qoyarıq ölçərək-biçərək biz, ,
Burda Şöhrətsevərlik məzələnər lirada!
Qənimətin üstünə nizəli atılar Qeyz

Nifrət ikrahla onun qəzəbini yatırdar!

EPİTAF

Üzücü saymazlığın yatır qurbanı burda,

Bir vaxt o, kəpənəkdi, şəndi, şölələnirdi.
Olsaydı müdrik əgər, hörməti də olardı,

Və olsaydı xeyirxah, qədri də bilinərdi.

ingiliscədən tərcümə

14-15. 08. 2024.     Samara

QEYD:

Monodi – şəxsin ölümünə həsr edilmiş hüznlü şeir

++++++++++++++

ROBERT BURNS

Monody
ON A LADY (MARIA RIDDELL) FAMED FOR HER CAPRICE

1.
How cold is that bosom which Folly once fired!
How pale is that cheek where the rouge lately glisten’d!
How silent that tongue which the echoes oft tired!
How dull is that ear which to flatt’ry so listen’d!

2.
If sorrow and anguish their exit await,
From friendship and dearest affection remov’d,
How deadly severe, Maria, thy fate!
Thou diedst unwept, as thou livedst unlov’d.

3.
Loves, Graces, and Virtues, I call not on you:
So shy, grave, and distant, ye shed not a tear.
But come, all ye offspring of Folly so true,
And flowers let us cull for Maria’s cold bier!

4.
We’ll search through the garden for each silly flower,
We’ll roam thro’ the forest for each idle weed,
But chiefly the nettle, so typical, shower,
For none e’er approach’d her but rued the rash deed.

5.

We’ll sculpture the marble, we’ll measure the lay;

  Here Vanity strums on her idiot lyre;

There keen Indignation shall dart on his prey,

  Which spurning Contempt shall redeem from his ire.

THE EPITAPH

Here lies, now a prey to insulting neglect,
What once was a butterfly, gay in life’s beam:
Want only of wisdom denied her respect,
Want only of goodness denied her esteem.

ROBERT BERNS. QAB DİBİ YALAYANA

Robert Burns

Gah özünü öyürsən lordla tanışlığınla,

Gah deyirsən hersoqla dünən elədin nahar.

Cücü kraliçanın saçlarında gəzə lap,

Necə cücü idisə, cücü olaraq qalar.

1791

ingiliscədən tərcümə

21.08. 2024, Samara

+++++++++++++

ROBERT BURNS

The Toadeater

Of Lordly acquaintance you boast,

And the Dukes that you dined wi’ yestreen,

Yet an insect’s an insect at most,

Tho’ it crawl on the curl of a Queen!


1791

ROBERT BERNS. ROBERT FERQYUSONUN PORTRETİ ALTINDA YAZILMIŞ MİSRALAR


1787-ci ilin 19 martında Edinburqda Ferqyusonun kitabının gənc xanıma bağışlanan nüsxəsində


Lənət nankor o kəsə ki, həzz alır nəğmədən,
Nəğməni yaradanı ancaq ac qoya bilir!

Kiçik bir qardaşın say bədbəxtlikdə məni sən,

Böyük qardaş sayıram səni sənətdə də, bil.

Taleyini anınca göz yaşım axır yenə,

Belə qəddarlıq görürü dünyadan niyə Şair,

O, həssaskən dünyanın bütün nəşələrinə?

1787

ingiliscədən tərcümə

16. 08. 2024, Samara

++++++++++++++++

ROBERT BURNS

Verses Written under the Portrait of Fergusson

 

The poet, in a copy of that author’s works presented

to a young lady in Edinburgh, March 19, 1787.

 

CURSE on ungrateful man, that can be pleas’d,

And yet can starve the author of the pleasure!

O thou, my elder brother in misfortune,

By far my elder brother in the Muses,

With tears I pity thy unhappy fate!

Why is the Bard unpitied by the world,

Yet has so keen a relish of its pleasures?

 

ROBERT BERNS. BİR DƏFƏ YAY AXŞAMI

Bir dəfə yay axşamı çıxdım çöldə gəzim mən,

Zurnalar çalınırdı, gənclər əylənirdilər.

Vəfasız yarımı da gördüm orda şənlənən,

Qəlbimin yarasından qan açıldı yenidən.

2.

Sevincim də gedəcək, o, tərk edirsə məni,

Şikayət eləmərəm, üzülsəm də nə qədər.

Arzulayaram tapım mən də bir özgəsini,

Azara sala bilməz məni heç vaxt bir nəfər.

3.

Ağlamaqdan yatmaran dan sökülənə qədər,

Göz yaşım tökülərdi yağış tək, dolu sayaq.

Partlayard ürəyim ağlamasaydım əgər,

Ah, dözülməz ağırdır sevərkən aldanılmaq!

4.

O məni tamahından pula görə atsa da,

Onun qazandığına həsəd aparmıram mən.

Kədərim ürəyimi nə qədər ağrıtsa da,

O edən xəyanəti eləmərəm heç zaman.

ingiliscədən tərcümə

13-14. 04. 2024, Samara

++++++++++++++

ROBERT BURNS

As I was a wand’ring

1.
As I was wand’ring ae midsummer e’enin
The pipers and youngsters were makin their game,
Amang them I spyed my faithless fause luver,
Which bled a’ the wounds o’ my dolour again.
Читать далее

FERQYUSSONUN XATIRƏSİNƏ BERNSİN QOYDUĞU QƏBİRDAŞI ÜSTÜNDƏ YAZI

Robert Burns

Nə mərmər abidə, nə təmtəraqlı yazı var,

Nə canlı tək görünən büst, bəzəkli vaz nə də.

Zavallı Şotlanda bu sadəcə daş anladar,
Burda böyük şairi onun yatır qəbirdə.

 +

Acı taleyinə yas tutur duyğulu gənclik:
İlhamından yaranan nəğmə hərçənd möhtəşəm,

Nə dəbdəbə, nə Sərvət, fəqət, deyildi sənlik,

Eyni şəxs aclıq çəkir, pərəstiş edilir həm.

 

ingiliscədən tərcümə

15. 08. 2024, Samara

QEYD:

Robert Fergusson (sent. 5, 1750, Edinburgh, Scot. —okt. 16, 1774, Edinburgh)  — 18-ci əsrin görkəmli şotland şairi

+++++++++++++++

ROBERT BURNS

Inscription on the Tombstone Erected By Burns To The Memory Of Gergusson

 

No sculptur’d marble here, nor pompous lay,

  ‘No storied urn nor animated bust;’

This simple stone directs pale Scotia’s way

  To pour her sorrows o’er her Poet’s dust. Читать далее

ROBERT BERNS. BİTƏN 1788-Cİ İLƏ ELEGİYA

Lord ya kral ölə — saxlamıram yas,

Qoy ölsün — ölməyə doğulur hər kəs;

Fəqət düşünürsən —  fikir sarsıdır:

Ağalar, il bitib heçliyə vardı!

Kiçik ərazində, ah, səksən səkkiz,

Müdhiş hadisələr yer aldı saysız!
Nə qədər kef aldın sən əlimizdən,

Bizi saldın ağır vəziyyətə sən!

Təzə kralıyla çaş qalıb İspan,

Qoca dişsiz itim köçdü dünyadan;

Çəkişir Pitt ilə Foks durmadan,
Beçələri kimi bizim arvadın.

Biri lap oyundur, bəladır başa

Mədəni yanaşır ancaq anaşa;

O biri dikbaşdır, çox nəcib deyil,
Hərçənd eşələmir o, peyinliyi.

Kürsülərə qalxan moizəçilər,

Qışıqrın, səsiniz batana qədər.

Yaxşı yola salın səksən səkkizi

Yaxşı qazanc verib yedirtdi sizi:

Həm pul almısınız, həm yemək-içmək,

Sizdən əvəzində az oldu dəstək!

Sizsə göz yaşını silin, a qızlar,
İçinizdə çoxlu dost itirən var,

Gəldi əlinizə xeyli ötən il,

O qazanclı günlər qayıdan deyil.

Baxın, bu mal-qara, bu da qoyunlar,
Necə küt və həqir sürünür onlar!

Torpağın özü də ağlaylr indi,

Embro çeşmələri çünki tükəndi!
Səksən doqquz, sənsə hələ körpəsən,
Çox şey öyrənərsən, ümidliyəm mən.

Davran ehtiyatla, saqqalsız oğlan,

Ata kürsüsünü indi tutmusan:

Qandal-buruntaqlı Regent nə gərək?

Azad, müstəqil ol sən də atan tək.

O çəkən planla işini qur sən,

Onunku tək yaxşı ola nəticən!

Alınar, -zünü əsirgəməsən.

01 yanvar 1789

ingiliscədən tərcümə

11-12. 08. 2024, Samara

++++++++++++++

ROBERT BURNS

Elegy On The Departed Year, 1788.

 

 

For lords or kings I dinna mourn;
E’en let them die — for that they’re born;
But O, prodigious to reflect,
A towmont, sirs, is gane to wreck!
O Eighty-Eight, in thy sma’ space
What dire events hae taken place!
Of what enjoyments thou hast reft us!
In what a pickle thou hast left us!

The Spanish empire’s tint a head,
An’ my auld teethless Bawtie’s dead;
The tulye’s teugh ‘tween Pitt and Fox,
An’ our guidwife’s wee birdie cocks:

The tane is game, a bluidie devil;
But to the hen-birds unco civil;

The tither’s something dour o’ treadin,

But better stuff ne’er claw’d a midden.

  Ye ministers, come mount the poupit,

An’ cry till ye be hearse an’ roupet,
For Eighty-Eight, he wished you weel,
An’ gied ye a’ baith gear an’ meal:
E’en monie a plack and monie a peck,
Ye ken yoursels, for little feck!

 Ye bonie lasses, dight your een,
For some o’ you hae tint a frien’,
In Eighty-Eight, ye ken, was taen
What ye’ll ne’er hae to gie again.

Observe the vera nowte an’ sheep,
How dowff an’ dowilie the creep!
Nay, even the yirth itsel does cry,
For Embro’ wells are grutten dry

O Eighty-Nine, thou’s but a bairn,
An’ no owre auld, I hope, to learn!
Thou beardless boy, I pray tak care,
Thou now has got thy Daddie’s chair:

 

O Eighty-Nine, you are but a child,
And not too old, I hope, to learn!
You beardless boy, I pray take care,
You now have got your Daddy’s chair:

 

Nae hand-cuff’d, mizzl’d, half-shackl’d Regent,
But, like himsel, a full free agent,
Be sure ye follow out the plan
Nae waur than he did, honest man!
As muckle better as ye can.


January 1, 1789

ROBERT BERNS. QRAF SELKİRKİN EVİNDƏ ŞÜKRANLIQ DUASI

Kiminsə yeməyi var, yeyə bilmir o hərçənd,

Yeməyi yuxusunda yeyə bilənsə görür.

Bizim yeməyimiz var, diş və iştahımız həm,
Buna görə də sənə, ulu Tanrı, min şükr!

ingiliscədən tərcümə

13.08. 2024, Samara

+++++++++++++=

Robert Burns
The Selkirk Grace

Some hae meat, and canna eat,

          And some wad eat that want it,

But we hae meat and we can eat,

          And sae the Lord be thankit.

ROBERT BERNS. DAMFRİZƏ SƏFƏR ETMİŞ MAESTRO QAUYA


1.

Xoş gəldin, xoş gəldin, çalğıda ustad!

Tapılmaz Şotlandda elə əsi bard,
Nəğmələr qoşmasın sənin şəninə,

Şanlı skripkanı eşidən saat!

 2.

Bu dünya nədir ki – yorğumluq, hüzn,
Qüssə və yorğunluq, çox zaman üzür —

Bu dünya nədir ki – yorğunluq, hüzn,

Qəmlə, yorğunluqla dolu ömür-gün!

 3.

Bu, yorğunluq, hüzn dolu dünyadır,

Şimal, cənub, şərq, qərb – nə fərqi vardır?

Şikayət, etiraz etmərik ancaq,

Varsansa, skripkan dinirsə harda.

4.

Ruhani söyləsin moizəsini,

Müdrik professor desin dərsini —

Bacarmaz heç biri aça sirrini,

Stradivarinin skripasının.

5.

Ürək darıxdıran, qıcıqlandıran,

Şeylər oxusunlar onlar hər zaman.

Ömrün kabalistik tapmacasıyla,

Başları qarışsın onların hələ.

6.

Qoy özlüklərində oxusun onlar,

Kredoları da bəlkə yaranar;

Zamandır, göstər nə məharətin var,

Köklə bərabərsiz skripkanı sən.

7.

Şübhəm var, sehrkar çubuğu belə,

Qou mocüzəsi yarada bilə,

Haçan ki, şığımla kaman çəkilər,

Gələr skripkası haçan ki, dilə.

8.

Pərilər dəsdəsi gösəl rəqs edir,

Hoppanır yüngülcə, yallı da gedir,

Pərilər dəstəsi gözəl rəqs edir,
Maestro özü ortada indi.

9.

Süzür mahiranə necə də onlar,

Elə bil oynamır, at oynadırlar,

Dönürlər, irəli gah atılırlar,

Ustad skripkaya kaman vuranda.

10.

Yüngül şotland rəqsi ya qəmli hava,

Kimin qüdrəti var sənə çatmağa?

Bir çəngə tükdə gör var necə qüvvə,
Necə skripkanı gətirir dilə!

11.
Götürək lyutnanı, ya da liranı,
Yöndəmsiz, qurudur səsi onların.

Dinləyən lyutnanı ya da liranı,
Deyər ki, mənasız cəfəngiyatdır!

12.

Nə səs var lirada ya llyutyada,
Piano, fleyta ya da zurnada –

Sən həm hər birindən, həm hamısından,
Üstünsən sehrli skripkanla tək.

13.

Gözəl nəğmələri çaldığın zaman,
Tapılmaz biganə qalan bir insan.

Xatirələrindən qopan, oyanan
Səslər skripanda dönür nəğməyə.

14.

Sənə tərifini qıymayan nadan,
Bir daş parçasıdır, nə ruh var nə can.

Sənin yarın qədər əgər bir insan,
Skripka çalarsa, yaşar əbədi.

1787

ingiliscədən tərcümə

08-09. 2024, Samara

+++++++++++++

ROBERT BURNS

To Mr. Gow, Visiting Dumfries

1.

Thrice welcome, king o’ rant and reel!
Whaur is the bard to Scotia leal
Wha wadna sing o’ sic a chiel
And sic a glorious fiddle!
Читать далее

ROBERT BERNS. TEM QLEN

Robert Burns

1.

Ürəyim partlayır, əziz bacım, bil,

Mənə bir məsləhət gərək verəsən.

Hamını küsdürmək heç insaf deyil,

Bəs onda nə edim Tem Qlenlə mən?

2.

Bu gözəl insanla, düşünürəm ki,
Kasıblığa da mən dözərəm asan,

Əgər Tem Qlensə ürəyimdəki,

Neynirəm əllərim pulla oynasın?

3.

Elə bu Louri, bu lord Dyumeller:
Rəftarı kopuddur, xoşuma gəlmir.

Pulundan danışar, özünü öyər,
Ancaq Tem Qlen tək rəqs edə bilmir.

4.

Dəng eləyir məni həmişə anam,

Cavan oğlanlarla sayıq ol deyir.

Oğlan aldadandır, sonra da atan —

Mənim Tom Qlenim, yox, belə deyil!

5.

Atamsa deyir ki, mən onu atsam,

Mənə o, yüz marka verəcək hökmən.

Bu iş taleyimin yazısıdırsa,

Necə əl çəkərəm mən Tem Qlendən?

6.

Valentin gününün axaşamı dünən,

Sanki ürəyimdə yel əsdi birdən,

Üç dəfə fal açdım, hər üçündə də,
Onun yazılmışdı adı: Tom Qlen.

7.

Durdum Halloində mən gecə yarı,

Donumun qolları yaşdı yenə də.

Gəldi evə yaxın onun oxşarı,

Vardır şalvavarından Rom Qlenin də!

8.

Mənə məsləhət ver, bacım, yubanma,

Ən sevimli qara toyuğumu mən,
Sənə verəcəyəm, şərti var amma:

Əziz Tem Qlenə ərə get desən.

1788

ingiliscədən tərcümə

09-10. 2024, Samara

+++++++++++++++

ROBERT BURNS

Tam Glen

1.

My heart is a-breaking, dear tittie,
Some counsel unto me come len’,
To anger them a’ is a pity,
But what will I do wi’ Tam Glen?
Читать далее