Архив тегов | fransız poeziyası

ANDRE ŞENYE (1762-1794). HƏR İNSANIN DƏRDİ VAR…

André_Chénier

Hər insanın dərdi var. Ancaq hərə dərdini,
Təbəssüm arxasında özgələrdən gizlədir.

Hər insan öz hayında. Baxır həsəd içində,
Başqasına həmişə. O da dərdlidir hərçənd.

Nələr çəkir başqası, yox heç kəsin xəbəri,
Bilən yox o da dərdi içinə salıb gəzir.

Hər insan sızıldayar, yaş axıdıb söyləyər:
“Dərdli tək mənəm, hamı bu dünyada bəxtəvər”.

Bədbəxtlər…Yalvarırlar göylərə yorulmadan
Onların taleyini dəyişdirə Yaradan.

Dəyişilir. Tezliklə axır yenə göz yaşı,

Bir dərdin əvəzinə gəlib indi başqası.

 

Fransızcadan tərcümə

12.07. 2020, Samara

 

Tout homme a ses douleurs. Mais aux yeux de ses frères
Chacun d’un front serein déguise ses misères. Читать далее

TEOFİL QOTYE. APOLLONİYA

gautier_big-min.jpg

 

Théophile Gautier (1811-1872)

Apollonie

 

Sevimli adında, Apolloniya,

Müqəddəs düzəndən yunan sədası.

Əsil harmoniya, çünki bu adla,
Gözəl Apollona doğma bacısan.

 

Sənin bu şahanə, möhtəşəm adın.

Mis ahəngi alar gəzən tək simi,
Fildişi mizrabla incə lirada,
Gözəldir eşq kimi, şücaət kimi.

 

O bir klassikdir, iradəsiylə,
Elflər baş vururlar gölün dibinə.

Delflərdə bu adı Pifiya yalnız,
Ləyaqətli idi  daşıya bilə.

 

Əntiq paltarını soyunan zaman,
Əyləşir o, qızıl üçayaqlıda.

Fatal bir duruşla tanrını hər an,
Gözləyir, tanrısa hələ də yolda.

 

Fransızcadan tərcümə

05-06.09. 2018

Samara

ARTYUR REMBO. QIŞ ARZUSU

ARTYUR REMBO

                             (1854-1891)

 

            QIŞ ARZUSU

                       L’hiver, nous irons dans un petit wagon rose…
 

Yola gül rəngli vaqonda çıxarıq biz qışda.

Mavi, yumşaq balışlar hər yanımız.

Orda ağuşlar olar, ehtiras, nəvaziş də.

Xəlvəti guşədə qaynar qanımız.

 

Şüşə dalında qara kölgələrin sayrışıını,

Görməməkçin qapayarsan gözünü.

Qara şeytanlara çöldə qara qurdlar qarışar,

Min oyundan çıxaraq yol uzunu.

 

Və titrəyər qəfildən, alllanar, yanar yanağın,

Bir hörümçək kimi  busəm qonan an

Sən əyər boynunu azca

 

Və deyərsən mənə “Axtar!” – başını silkələyib,

Və yalandan girişib axtararıq “hörümçəyi”.

  • Yenə gəlib qonacaq…

1870

Fransızcadan tərcümə

08-09.2017

Samara

POL VERLEN. AXŞAM SUPU

POL VERLEN

                                         (1844 – 1896)

                AXŞAM SUPU

                          İl fait nuit dans la chambre étroite et froide où l’homme
                         Vient de rentrer, couvert de neige, en blouse, et comme

 

Gecə düşür, kiçik otaqda soyuqdur və bu an,

Kişi dönür evə, başdan ayağa ağ qardan.

Su alıb ağzına sanki, susur o, üç gündür,

Qorxur arvad, göz ağardır uşağa hərdənbir.

 

Çarpayı, dörd stul və köhnə, sınıq bir sandıq,

Bit qanıyla qaralan pərdə haçansa ağdı.

Masa bir yamndan əyilmiş, qıçı sınmış çoxdan,

Natəmizlik çöküb hər küncə, sarsılır insan.

 

Geniş alınlıdır kişi, alovvu gözləri var,

Həqiqətən bilinir ağlı, incə qəlbi də var.

Beləsi xalq xalq gözündə məhz ciddi oğlandır,

Gəncdir arvad, gözəl deyilsə də şirinqandır.

 

Fəqət qonub Səfalətin bu evə müdhiş əli,

Dayanmadan alır onlarda nə var qiymətli.

Gedir ləyaqət, gedir hörmətli nə var insanda.

Gedər sabah kişilik, məhv olar qadınlıq da.

 

Masa başında yığışmış şama miskin bu topa,

Közərir tutqun işıqla abajursuz lampa.

Bir qazan sup qoyulur süfrəyə, bir azca da ət,

Uzanan sayışan ətrafda kölgələr dəhşət.

 

Rəngləru solsa da, sağlamdır uşaqlar, deyəsən,
Arıqdır hər bir hərçənd və qabarmış sinəsi.

Soba çətin qış aylarında qalanmış hər gün,

Yaydasa onları, əlbəttə, yandırıb bürkü.

 

Şüalar oynaşır və canlanır ətrafda nə var,

Divarda paslı bir tüfəng asılıb mismardan.

Qoca polis agentinin gözüylə baxsan əgər,
Üzə çıxar yəqin hər küncdə müxtəlif şeylər.

 

Zirehli sandığın dibində bir qalaq yığılıb,

Tozlanıb tarixi və “elmi” kitablar, burada bağlı qalıb.

Gizlədilmiş döşək altındasa səliqə ilə

O romanlar ki, hopub ehtiras vərəqlərinə.

 

Bitməmiş şam, kişi çılğın, yabançı halda yeyir,

Yesə bir başqası bu süfrədə, bəlkə öyüyər.

Basır, heç fərqinə varmır, həqir ifadə ilə,

Şişir, yatır ovurdu, sanki iş görürü o belə.

 

Köhə rəfiqəsini bəlkə xatırlar arvad:

Gətirib bəxti: kənddə yaxşı evi, at-araba.

Bezib uşaqlar, ovurlar yumulu gözlərini

Oxşadırlar beləcə ağlayana özlərini.

 

1884-cü ilə qədər

 

Fransızcadan tərcümə

10-16.01.17

Samara

ŞARL BODLER. DÜŞMƏN

       ŞARL BODLER

              DÜŞMƏN

                              Ma jeunesse ne fut qu’un ténébreux orage,
Traversé çà et là par de brillants soleils ;
Le tonnerre et la pluie ont fait un tel ravage,
Qu’il reste en mon jardin bien peu de fruits vermeils.

 

 

Gəncliyim keçdi qaranlıq dolu tufan sayağı,

Parlayardı günəşin şölələri hərdənbir.

İldırımlar və yağışlar elə sarsıtdı bağı,

Onun al meyvələrindən qalan beş-on dənədir.

 

Yetişdi indi payız fəsli ağlımın, zəkamın,

Gəlib zaman çalışam indi bellə, dırmıqla.

Elə dəlib su ki, hər yerdə dəliklər yaranıb,

Qəbrə bənzərli; torpaq işlənib gərək yığıla.

 

O çiçəklər ki, nə vaxtdan mən həsrətindəyim,

Taparmı, bilmirəm, selin-suyun yuyub-yediyi,

Yerdə möcüz qida ki, canda o, qüdrət yaradar.

 

Aman! Əfsus! Yeyər Zaman bizim həyatı hər an,

Qarı Düşmən sinəmiz üstdə —  parçalar, dağıdar,

Güc alar, canlanar, artar o, içdiyi qandan.

 

Fransızcadan tərcüm.

18.10.16

Samara

ŞARL BODLER. ŞƏN ÖLÜ

бодлер

Şarl BODLER

(1821-1867)

  ŞƏN ÖLÜ

Dans une terre grasse et pleine d’escargots       

  

İstərəm gilli və ilbiz dolu bir torpaqda,
Qazım öz əllərimlə mən özümə bir xəndək.

Uzanam, ağrı çıxa sür-sümüyümdən orda,

Uyub gedəm ləpəyə baş qoyan balıqlar tək.

 

Məzarı sevmirəm, həm sevmirəm vəsiyyəti mən,

Yoxdur heç ehtiyacım göz yaşına dünyanın.

Qarğa-quzğun, başım üstə yığışın mən sağkən,

Bu natəmiz bədənimdən sorun, için qanımı.

 

Həşəratlar! Qara, gözsüz və qulaqsız dostlar!

Şən və azad bir ölü indi qarşınızda durar.

Qayğısız, şən, çürüntüdən doğulan müdriklər,

 

Təəsüf etmədən gəlin yeyib məni dağıdın,
Soruşun sonra da bir ayrı əzab qaldığını,

Bir bədənçin ki, meyitlərlədir axşam və səhər.

 

Fransızcadan tərcümə

07-08 fevral 2015 Samara

 

Pol VERLEN. MİSTİK DİALOQ

Pol VERLEN

(1844-1896)

MİSTİK DİALOQ

İ

Mon Dieu m`a dit: “Mon fils, il faut m`aimer….

 

Mənə Tanrı söylər: oğlum, mənə təkcə sevgi bəslə,

Bədənim deşik-deşikdir, qan axıb gedir sinəmdən.

Bax, ayaqlarımda mismar, yaramı hüznlü Mədlen,

Gözünün yuyar yaşıyla, zəif, üzgün əllərimsə

 

Yorulub günahlarından. Mənə xaçda yaxşı bax sən,

Bu dözülməz iztirablar sənə dərsdir, həm də ibrət.

Günaha dadanmış aləm, hər ürəkdə föhşə rəğbət,

Qanımı mənim və bir də sözümü sevə bilərsən.

 

 

Nə qədər özüm ki sağdım, nə qədər nəfəs ki vardı,

Ay Ata, oğul və qardaş, səni sevmədimmi, söylə,

Əzaba qatılmadımmı yazıda gələn əmrlə?

 

Mənə qan-yaş axdıran bil, sənin iztirablarındır

Gecələr səninləyəm həm, səhər-axşam həm səninlə.

Niyə axtarırsan ey dost, bu mənəm, yetiş qəminlə”.

 

fransızcadan tərcümə: 25-26oktyabr 2014 Samara