Özgə uşağısan, qanımız ayrı,
Ana dilim deyil sən danışan dil.
Sənə məhəbbəti qəlbimə Tanrı,
Çiçək toxumu tək salıb elə bil.
Bir ovuc torpaqdır sinələrdəki,
Ürəyi daş deyil yəqin heç kəsin.
Bir uşaq sevgisi bəs eləyər ki,
Qalxıb bu torpaqda çiçək cücərsin.
08.11.2017
Samara
ALEKSANDR PUŞKİN
ÇƏKMƏÇİ[i]
(rəvayət)
Картину раз высматривал сапожник…
Baxırdı çəkməçi şəklə bir dəfə,
Və bir qüsur tapdı ayaqqabıda.
Rəssam yubanmadan düzəltdi səhvi,
Çəkməçi qürrəylə dindi yenə də:
“Zənnimcə üzü də bir az əyridir,
Sinə də, görürəm, açıqdır tamam.”
Rəssamın bu yerdə tükəndi səbri:
“Əzizim, çəkmədən yuxarı çıxma!”
Mənim də dostum var, bilmirəm haçan,
Hansı elmləri öyrənib qoçaq.
Sözündəsə sərtdir, şeytan elə bil,
Fəlsəfi söhbətə sövq edir, ancaq,
Səviyyə çəkmədən yuxarı deyil.
1829
Ruscadan tərcümə
07.11.17
Samara
[i] N.İ. Nadejdinə, onun “Poltava” haqqında məqaləsi ilə bağlı epiqram
ANNA AXMATOVA
STALİNİN MÜDAFİƏÇİLƏRİ
Onlardı qışqıran: “Yox, Varavvanı,
Bayram şərəfinə azad elə sən!”
Onlardı Sokrata zəhər camını,
Zindan guşəsində verib içirdən.
Onların böhtançı ağızlarına,
Elə o camdakı içkidən axa
Zülmü, işgəncəni həzz sayanların,
Yetim qoyanların milyon uşağı.
25 noyabr 1962
Ruscadan tərcümə
06.1.17
Samara
Azərbaycan dili deyəsən doğrudan da Azərbaycan millətinin başına bəladır – hərə bu bəlaya bir cür əlac axtarır. Osmanlıpərəstlər bir-birlərinə “hoca” deyirlər,”mı”, “mi” ədatlarını sözdən ayrı yazırlar. Osmanlıpərəst jurnalist yazmır ki, “atam kənddə öldü”, yazır “atam köyümüzdə ölümünə vardı”.
Dövlət adamları da maqqaşlarıyla, kəlbətinləriylə düşüblər dilin üstünə. “Proqnoz” sözünün guya azərbaycancasını yaradıblar. Yəqin “kitab”, “dəftər”, “hava”, “gül”, “bülbül” sözlərinin də azərbaycancasını tezliklə yaradarlar. “Bülbül” sözünün azərbaycancasını eşitməkdən ötrü ölürəm…
Ölürəm, ey…
Bilmirəm bu söz yaradanlara pul verirlər ya yox. Versəydilər, mən də öz təklifimi göndərərdim Bakıya, düz prezidentin üstünə. “Like” sözünün qarşılığını tapmışam. Mənə elə gəlir ki, bizim “lopaq” sözümüz “like” sözünün mənasını onun özündən yaxşı əks etdirir. Azərbaycan milləti də çox lopaqsevən xalqdır. Sırıyırıq bir-birimizə — sən mənə lopaq, mən sənə lopaq…
Ancaq ümid edirəm ki, mənim təklifimi möhtəşəm prezident lopaqla qiymətləndirməz, beş-on dollar pul göndərər…
Yaşasın Paşa holdinq!
Yaşasın Az TV!
Yaşasın Kürdəxanı türməsi!
Yaşasın”Bir gəncin manifesti!”
Yaşasın Azərbaycanın dilçi alimləri!
Mirzə ƏlİL
04.11.17
Sıldırım qayalıqdan,
Yıxıldım, qanım axdı.
Ölmədim, yaralandım,
Allah üzümə baxdı.
Dayanmasa da qanım,
Tutub kol-kosu qalxdım.
Yenə gördüm dünyanı —
Allah üzümə baxdı.
Yoldaşı harayladım,
Səsimi toplayaraq.
Yoldaş da yubanmadı —
Üzümə baxdı Allah.
Qurutdular qanımı,
Ağrımı yatırtdlar.
Düzəltdilər sınanı —
Üzümə baxdı Allah.
İlk dəfə deyil axı,
Yıxılmağım həyatda.
Hər dəfə arxayınam –
Allah üzümə baxdı!
Qorxuram bir gün amma,
Hamar yerdə büdrəyəm,
Yoldaşa səs çatmaya,
Tanrı da üz döndərə.
4 noyabr 2017
Samara
ANNA AXMATOVA
DORDLÜKLƏR SİLSİLƏSİ
Что война, что чума – конец им виден скорый…
Hərb olsun ya vəba – yetişir sona,
Oxunmuş kimidir hökmü onların.
Bəs “zaman yürüşü” çoxdan adlanan,
Dəhşətdən bizi kim qoruyar axı?
10 iyun 1951
Komarovo
Ruscadan tərcümə
03.11. 17 Samara
ANNA AXMATOVA
EPİQRAM
Могла ли Биче словно Дант творить…
Beatriçe Dante tək yarada bilərdimi,
Eşqin tərənnümünə qadirdimi Laura?
Mən oldum qadınlara danışmağı öyrədən…
İlahi, indi necə susdurum mən onları!
1958
Ruscadan tərcümə
02.11.17
Samara
BORİS PASTERNAK
ÇÖRƏK
Ты выводы копишь полвека…
Əlli il yığırsan nəticələri,
Dəftərə yazmırsan ancaq onları.
Əgər deyilsənsə sən özün əlil,
Gərək anlayaydın vacib olanı.
Anladın ağ günə əmək yol açar,
Açıldl uğurun qanunu, sirri.
Tanrı lənəti var bekarçılıqda
Bildin səadəti hünər gətirir.
İbtidai bitki səltənətində,
Möhtəşəm heyvanlar aləmində də,
Vəhylər, mehrablar gərəkdi, bildin,
İgidlər, cəsurlar gözləniləndi.
Bildin talelərin qovuşuğunda,
Qaldı əbədilik ilkin vəhy tək.
Gələn nəsillərçin ulu əcdadın,
Yüzillərlə əkib-becərən çörək.
Yəni çovdar ya da buğda zəmisi,
Təkcə çağırmır ki, biçib-döyəsən,
Bu tarla — səhifə, bu tarla — yazı,
Əcdadın haçansa həsr edib sənə.
Yəni ki, bu onun sözüdür elə,
Və onun misilsiz əməli həm də.
Doğumlar, hüznlər, ölübgetmələr
İçində, daimi gəlib-getmədə.
1956
Ruscadan tərcümə
30.10 – 01.11.2017
Samara
BORİS PASTERNAK
Годами когда-нибудь в зале концертной…
Ötər illər, haçansa, hardasa bir zalda yenə,
Mənə Bramsı çalarlar, bürüyər qəlbi kədər.
Altı qəlbin anaram ülfətini, göz önünə,
Gələr gəzinti, çimərlik və bağda gül ləki də.
Alnıdik rəssamı xatırlaram, ürkək yuxu tək
Gülümsəyərdi durmadan, o, xoş təbəssümlə.
Geniş işıqlı təbəssüm və üz, alın göyçək,
Nəsə ümumi vardı çöhrədə qlobus ilə.
Mənə Bramsı çalarlar, əsərəm, sarsılaram,
Anılar yarmaların, sursatın alınmağı da.
Xatırlanar səki, artırma, otaqlarda nizam,
Qardaş, övlad, palıdın orda tək dayanmağı da.
Dağıdır rəngləri rəssam qadın, otlar bulanır,
Düşür palitra əlindən, yığır, basır cibinə,
Bütün ləvazimatı, bir qutu da zəhrmarı,
Ki, adı “Basma”dır və astma vəd edir çəkənə.
Mənə Bramsı çalarlar, üzülər, sarsılaram,
Düşər evin damı, kandar və pöhrəlik də yada.
Pətəyə bənzər otaqlar və aynabənddə toran.
Xatırlaram gülüşü, göz-qaşı, dodaqları da.
Və axar sel kimi bir anda göz yaşım tökülər,
Necə islansa da üz, bitməz ağlamaq həvəsim
Qaynayar, qalxar ötənlər quyulardan sanki,
Həndəvər, aşna-dost, əzizlrim, nəslim.
Vuraraq dövrə dörd ailə çəmənlikdə durar,
Kölgələrədən yaranıb oynanar intermezzo.
Saf uşaqlıq kimi alman havası çaldırılar,
Və əlləriylə ağac tək tutar ondan hamısı.
1931
Ruscadan tərcümə
25-29.10.2017
Samara
OSİP MANDELŞTAM
О, как мы любим лицемерить…
Ah, necə sevirik riyakarlığı,
Asan da unuduruq,
Ölümə yaxınıq biz uşaq çağı,
Yaşlı, yetkin olandan.
Didir nəlbəkidə hələ küsünü,
Gözü yuxulu körpə.
Mənimsə kimsəm yox tökəm hirsimi,
Yol ayrııcında təkəm.
Ancaq istəmirəm mən balıq kimi,
Yatam bayğın sularda.
Azad dərd seçimim, qayğı seçimim,
Əziz — hava, su qədər.
fevral – 14 may 1932
Ruscadan tərcümə
23.10.17, Samara
+++++++++++++++++
О, как мы любим лицемерить
И забываем без труда
То, что мы в детстве ближе к смерти,
Чем в наши зрелые года.
xeyrulla xayal 