Архив тегов | puşkinin şeirləri

ALEKSANDR PUŞKİN. “TƏSADÜFİ NEMƏT, HƏM DƏ Kİ, HƏDƏR…”

Təsadüfi nemət, həm də ki, hədər —
Həyat, mənə niyə verilmisən sən?

Bu sirli taleyin hökmü ilə də,

Edama məhkumsan, həyat, sən nədən?

Nə yağı qüvədir qəsdimə durub,

Heçlikdən, yoxluqdan məni qaldıran?

Kimdir ehtirasla ruhu doldurub,

Ağlı şübhələrlə qayğılandıran?

Bilmirəm ki, kiməm, məqsədim nədir,

Beyin asudədir, boşdur ürəksə.

Həyatın yeknəsəq küyü besdirir,

Ruhumu bürüyür üzücü qüssə.

26 may 1828

ruscadan tərcümə

05-06.01. 2022, Samara

================

Александр ПУШКИН

Дар напрасный, дар случайный,
Жизнь, зачем ты мне дана?
Иль зачем судьбою тайной
Ты на казнь осуждена? Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. “YAXŞI YADIMDADIR MÖCÜZƏLİ AN…”

Yaxşı yadımdadır möcüzəli an:

Səni necə gördüm önümdə birdən

Göründün, çəkildin baxışlarımdan,
Təmiz gözəlliyin dühası tək sən

Ümidsiz kədərdən qəlb üzülərkən,

Qayğılar həyəcan doğursa əgər,

Eşidirdim o xoş, incə səsi mən,
Yuxuma girirdi əziz cizgilər.

Quduz fırtınalar illər ötüncə,
Keçmiş arzuları sovurdu qəlbdən.
Unutdum səsini – mülayim, incə,

Unutdum səmavi çöhrəni də mən.

Zindan zülmətində, yabanı yerdə,
Sakit ötüşürdü gün dalınca gün,
Nə İlahim vardı, ilhamım nə də,
Yox həyat, yox sevgi, göz yaşı, hüzn.

 Və sanki yuxudan oyandı ürək:

Yenə də  göründün önümdə birdən,

Göründün bir anda itən xəyal tək,

Təmiz gözəlliyin dühası tək sən.

Və qəlbim riqqətlə döyünür yenə,
Və ruhum yenə də Tanrını duyar.

Və coşqun ilhamım qayıdır mənə,
Və həyat, sevgi var, göz yaşı da var.

1825

ruscadan tərcümə

04-05. 02. 2022, Samara

==================

Александр ПУШКИН

К***

Я помню чудное мгновенье:
Передо мной явилась ты,
Как мимолетное виденье,
Как гений чистой красоты. Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. “UCALTDIM ÖZÜMƏ MƏN MÖCÜZƏ BİR ABİDƏ…”

                                    Exegi monumentum[i]

Ucaltdim özümə mən möcüzə bir abidə
Ona xalq salan cığır ot bitirməz heç  zaman.

Əyilməz başıyla o daha da yüksəkdədir,

Aleksandr sütunundan.

Yox, tamam ölmərəm mən, rübaba ruhum köçər,
Yaşar, yaşadar məni, çürüməz cəsəd kimi.

Adım yaşar, dünyada bircə şair də əgər,

Yaşayar nə qədər ki.

Mənim sözüm-söhbətim dolaşar böyük Rusu,

Adım dinər ondakı dillərin hər birində:

Çöllər dostu kalmıkın, indi vəhşi tunqusun,

Slavyanın, finin də.

Mən əziz olacağam zaman keçincə xalqa,

Rübabımla çünki xoş duyğular oyatmışam.

Qəddar əsrdə nəğmə qoşmuşam Azadlığa,

Mərhəmət diləmişəm caniyə  qarşı da mən.

Qulaq as, ilham pərim, yalnız Tanrı deyənə,

Həmlədən çəkinmədən, çələng tələb etmədən,

Tərifi, həm böhtanı qəbul elə biganə.

Sarsağa baş qoş nə də.

1836

ruscadan tərcümə

03.01. 2022, Samara

================

Александр ПУШКИН

Я памятник себе воздвиг нерукотворный,
К нему не зарастет народная тропа,
Вознесся выше он главою непокорной
Александрийского столпа Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. HƏRƏKƏT

Saqqallı müdrik dedi: “yoxdur hərəkət əsla!”

Digəri qalxıb onun qabağında yeridi,

Bundan güclü etiraz çətin gələrdi ağla.

Mənalı cavabına hamı afərin dedi.

Bu məzəli əhvalat, cənablar, fəqət mənə,

Başqa bir nümunəni xatırladır həmişə:

Hərəkətdə görürük göz önünmdə günəşi,
Haqlıdır Qalileysə öz inadında yenə.

1821

ruscadan tərcümə

02. 01. 2022, Samara

Qeydlər:

1. Saqqallı müdrik – yunan filosofu Zenon

2. Digəri – Diogen

================

Александр ПУШКИН

Движение

Движенья нет, сказал мудрец брадатый1.

Другой смолчал и стал пред ним ходить.

Сильнее бы не мог он возразить;

Хвалили все ответ замысловатый. Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. DOSTLARIMA

Yox, məddah deyiləm, çara mən əgər,
Tərif qoşuramsa sərbəst, səmimi,

Cürətlə açıram mən öz qəlbimi,

Nə desəm, nə yazsam, ürəkdən gələr.

Sevmişəm mən onu həqiqətən də,

Şərəfli, çapıqdır idarəsində.

Canlandı Rusiya onunla birdən,

Hərb ilə, ümidlə, əməklə həm də.

Yox, yox, qaynasa da cavanlıq qanı,

O, dövlət ruhludur, deyil o qəddar :

Kimi ki, açıqda cəzalandırar,

Rəhm edər xəlvətdə, bağışlar onu.

Keçirdi sürgündə mənim həyatım,
Ayrı salınmışdım əzizlərimdən.

O sultan əlini uzatdı birdən —

Sizin yanınıza yenə qayıtdım.

Mənim ilhamıma göstərib hörmət,
Çıxardı fikrimi o, azadlığa.

Duyaraq qəlbimdə səmimi riqqət,

Nyə ona tərif deməyim axı?

Məddah məkrlidir, məddah hər zaman,
Çara qara gün də qarğıya bilər.

O, çarın hüdudsuz  hüquqlarından,
Təkcə mərhəmətə etiraz elər.

O deyər: sən nifrət xalqına bəslə,
Batsın təbiətin qoy incə səsi.

Deyər: maarifdən xalqa nə gələ —

Föhşdür və bir də qiyam həvəsi.

Yazıq o ölkə ki, saraya təkcə,
Kölə və məddahın yaxınlığı var,

Göylərin seçdiyi sənətkar isə,

Yerə gözlərini zilləyib susar.

1828

ruscadan tərcümə

02.01. 2022, Samara

==============

Александр ПУШКИН

Друзьям

Нет, я не льстец, когда царю
Хвалу свободную слагаю:
Я смело чувства выражаю,
Языком сердца говорю. Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. “TƏLƏS XİLASIMA MƏNİM, TALİSMAN”

Tələs xilasıma mənim, talisman,

Təqib olunanda, burunnlananda,

Peşmanlıq, həyəcan bürüyən anda:

Küskündüm sən mənə verilən zaman.

Müdhiş nərələrlə birdən okean,

Mənim ətrafımda əsib-coşanda
Qara buludlardan tufan qopanda,
Tələs xilasıma mənim, talisman.

Özgə ölkələrdə qəriblik yaman;

Çat dada qəlbimi qüssə didəndə,

Qızğın və amansız döyüş gedəndə,
Tələs xilasıma mənim, talisman.

Həm müqəddəs, həm də şirin bir yalan,

Qəlbə işıq saçan sehrli çıraq…

Qapandı, örtüldü, döndü o ancaq…

Tələs xilasıma mənim, taıisman.

Qəlbdə yaraları açan, qanadan,

Xatirə əbədi qalsın arxada,

Arzu, uyu daha; ümid. əlvida;

Tələs xilasıma mənim, talisman.

1825

ruscadan tərcümə

31.12. 2021, Samara

===========

АЛЕКСАНДР ПУШКИН

Храни меня, мой талисман,
Храни меня во дни гоненья,
Во дни раскаянья, волненья:
Ты в день печали был мне дан.

Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. “KÜYLÜ KÜÇƏLƏRİ DOLAŞAN ZAMAN…”

ПУШКИН

Küylü küçələri dolaşan zaman,
Girəndə adamla dolu məbədə,

Divanə gənclərlə qonuşan zaman,
Dolur arzularım qəlbimə birdən.

Deyirəm: illər də an kimi ötər,
İndi bu ətrafda nə qədər varıq,

Hamımız gedərik  əbədiyyətə,

Kiminsə saatı yetişib artıq.


Haçan baxıramsa qoca palıda,
Deyirəm: meşələr şahı, patriarx,

Yaşar, mənim fəna əsrimi adlar,
Atalar əsrini adlayan sayaq.

Sevimli körpəni əzizlərəmsə,
Artıq düşünürəm: məni bağışla.

Vaxt yetişib verəm yerimi sənə:

Mən solub gedirəm, çiçəklən, bala.

Fikirli-qayğılı hər günü, ili,
Mən yola salmağa öyrəşikliyəm.

Məni irəlidə ölüm gözləyir,

Gününü, ilini indi kaş biləm.


Və bəxtim ölümü harda  göndərər?

Döyüşdə, səfərdə, dənizdə bəlkə?

Ya qonşuluqdakı düzənlik elə
Soyuq cənazəmi qoynuna çəkər?

Duyğusuz bədənə fərqi yox hərçənd,
Çürüyüb gedəcək dağda, düzdə ya.

Əziz diyarıma yaxında fəqət,
İstərəm əbədi gedəm yuxuya.

Və qoy məzarımın həndəvərində,
Boy atsın həyatın tər çiçəkləri

Biganə təbiət orda əbədi,
Yaşatsın nur dolu gözəllikləri.

1829

Ruscadan tərcümə

28-30.03. 2020, Samara

Брожу ли я вдоль улиц шумных,
Вхожу ль во многолюдный храм,
Сижу ль меж юношей безумных,
Я предаюсь моим мечтам. Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. ETİRAF

ПУШКИН

Mən sizi sevirəm – çıxsa da cinim,

Hərçənd bu, zəhmətdir, xəcalətdir həm,

Ayaqlarınıza düşüb deyirəm:

Səfeh bu fəlakət sarsıdır məni!
Mənə bu yaraşmaz, o yaş deyil yaş,

Gərək ciddi olam mən indən bəri.

Qəlbdəsə qaldırır fəqət yenə baş,
Sevgi azarının əlamətləri.
Sizsiz darıxıram — əsnəyirəm də,
Sizinlə qəmliyəm – dözürəm ancaq.

Tab yox, istəyirəm açıb deyəm də,
Mələyim, sevirəm sizi necə, ah!
Qonaq otağından elə ki, gəlir,

Donun xışıltısı, səsi addımın,

Ya da məsum qadın səsi yüksəlir,

Birdən itirirəm bütün ağlımı.

Haçan gülümsəniz – ürəyim də şad,

Yana baxırsınız– batıram yasa.

Bir gündə çəkdiyim zülmə mükafat —  

Bəyaz əlinizə əlim dəyərsə.

Səylə əyləşərək cəhrə dalında
Bir az saymazyana əyilən zaman,

Gözlər yarıaçıq, saçlar alında,

Riqqətə gəlirəm, nitqi lal halda,

Körpə tək baxıram mən sizə heyran!…

Mən necə bədbəxtəm, deyimmi, necə,
Sıxılır qısqanclıq ağrısıyla can,

Bəzən pis havada, ya da ki, gecə,
Uzaq bir səfərə yığışan zaman?
Və xəlvətdə necə ağladınız siz,
Bucaqda deyilən odlu nitqlər,
Sizin Opoçkaya səfərləriniz,

Və fortepiano axşamlar hələ?

Mərhəmət dilərəm səndən, Alina!
Sevgi tələbinə  cəsarətim çox,
Bəlkə də o qədər günhalarım çox,
Sevgiyə dəymirəm, mələyim, daha.
Yetər riyakarlıq! Bircə baxışda,
Bütün həqiqətlər gözəl oxunar!

Məni aldatmaqda mürəkkəb nə var!..

Axı aldanmağa mən özüm şadam!

 

1826

Ruscadan tərcümə

21.03. 2020, Samara

 

Признание

 

Я вас люблю, — хоть я бешусь,
Хоть это труд и стыд напрасный, Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. “NƏ İSTƏYİM VARDI, QALDI ARXADA…”

ПУШКИН

Nə istəyim vardı, qaldı arxada,
Daha arzulara yox məhəbbətim.

Ürək boşluğunda qol-qanad atan,
Ağır əzablardır indi qismətim.

 

 

Taleyin amansız qopdu tufanı,
Soldu çiçəklənən çələngim artıq.

Günüm yas içində keçir, tənhayam,
Gözlərəm: tezliklə sonum çatarmı?

 

Qış günü tufanın fiti dinəndə,
Sarsılıb soyuqdan iliyə qədər,
Çılpaq budaq üstdə, zavallı gündə,

Yubanan tək yarpaq  beləcə titrər.

 

1821

Ruscadan tərccümə

19-20.03. 2020, Samara

 

Я пережил свои желанья,
Я разлюбил свои мечты;
Остались мне одни страданья,
Плоды сердечной пустоты. Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. BAĞÇASARAY FONTANINA

ПУШКИН

Həyat dolu fontan, əziz, sevgili!

İki qızılgüldür sənə hədiyyəm.

Yatır ürəyimə sənin lal dilin,
Şairsən göz yaşı tökməyində də.

 

 

Ətrafa səpilən gümüş gilələr

Səpilir üstümə soyuq şeh kimi.

Sevinc dolu çeşmə, ax, tökül hələ,
Dinsin zümüməndə sirli keçmişin.

 

 

Məhəbbət fontanı, qəmli, kədərli.

Sualım yenə də mərmərinədir:
Tərif söylədiyin uzaq ölkədir,

Fəqət Mariyadan heç nə demədin.

 

 

Hərəmə zavallı və solğun çıraq!

Belə unutqansan yəni doğrudan?

Ya bəlkə Mariya, Zarema ancaq,
Şəkildir, surətdir, xəyaldan doğan?

 

 

Narahat yuxusu bəlkə xülyanın,
Kimsəsiz zülmətdə yaradıb, çəkib?
Ruhin müəmmalı idealını,
Ani görünənlə belə həkk edib?

 

1824

Ruscadan tərcümə

18.03. 2020, Samara

 

 

ФОНТАНУ БАХЧИСАРАЙСКОГО ДВОРЦА

 

Фонтан любви, фонтан живой!
Принес я в дар тебе две розы.
Люблю немолчный говор твой
И поэтические слезы. Читать далее