Архив тегов | puşkinin şeirləri

Aleksandr PUŞKİN. “KÜYLÜ KÜÇƏLƏRİ DOLAŞAN ZAMAN…”

ПУШКИН

Küylü küçələri dolaşan zaman,
Girəndə adamla dolu məbədə,

Divanə gənclərlə qonuşan zaman,
Dolur arzularım qəlbimə birdən.

 

Deyirəm: illər də an kimi ötər,
İndi bu ətrafda nə qədər varıq,

Hamımız gedərik  əbədiyyətə,

Kiminsə saatı yetişib artıq.
Haçan baxıramsa qoca palıda,
Deyirəm: meşələr şahı, patriarx,

Yaşar, mənim fəna əsrimi adlar,
Atalar əsrini adlayan sayaq.

 

 

Sevimli körpəni əzizlərəmsə,
Artıq düşünürəm: məni bağışla.

Vaxt yetişib verəm yerimi sənə:

Mən solub gedirəm, çiçəklən, bala.

 

 

Fikirli-qayğılı hər günü, ili,
Mən yola salmağa öyrəşikliyəm.

Məni irəlidə ölüm gözləyir,

Gününü, ilini indi kaş biləm.
Və bəxtim ölümü harda  göndərər?

Döyüşdə, səfərdə, dənizdə bəlkə?

Ya qonşuluqdakı düzənlik elə
Soyuq cənazəmi qoynuna çəkər?

 

 

Duyğusuz bədənə fərqi yox hərçənd,
Çürüyüb gedəcək dağda, düzdə ya.

Əziz diyarıma yaxında fəqət,
İstərəm əbədi gedəm yuxuya.

 

 

Və qoy məzarımın həndəvərində,
Boy atsın həyatın tər çiçəkləri

Biganə təbiət orda əbədi,
Yaşatsın nur dolu gözəllikləri.

 

1829

Ruscadan tərcümə

28-30.03. 2020, Samara

 

Брожу ли я вдоль улиц шумных,
Вхожу ль во многолюдный храм,
Сижу ль меж юношей безумных,
Я предаюсь моим мечтам. Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. ETİRAF

ПУШКИН

Mən sizi sevirəm – çıxsa da cinim,

Hərçənd bu, zəhmətdir, xəcalətdir həm,

Ayaqlarınıza düşüb deyirəm:

Səfeh bu fəlakət sarsıdır məni!
Mənə bu yaraşmaz, o yaş deyil yaş,

Gərək ciddi olam mən indən bəri.

Qəlbdəsə qaldırır fəqət yenə baş,
Sevgi azarının əlamətləri.
Sizsiz darıxıram — əsnəyirəm də,
Sizinlə qəmliyəm – dözürəm ancaq.

Tab yox, istəyirəm açıb deyəm də,
Mələyim, sevirəm sizi necə, ah!
Qonaq otağından elə ki, gəlir,

Donun xışıltısı, səsi addımın,

Ya da məsum qadın səsi yüksəlir,

Birdən itirirəm bütün ağlımı.

Haçan gülümsəniz – ürəyim də şad,

Yana baxırsınız– batıram yasa.

Bir gündə çəkdiyim zülmə mükafat —  

Bəyaz əlinizə əlim dəyərsə.

Səylə əyləşərək cəhrə dalında
Bir az saymazyana əyilən zaman,

Gözlər yarıaçıq, saçlar alında,

Riqqətə gəlirəm, nitqi lal halda,

Körpə tək baxıram mən sizə heyran!…

Mən necə bədbəxtəm, deyimmi, necə,
Sıxılır qısqanclıq ağrısıyla can,

Bəzən pis havada, ya da ki, gecə,
Uzaq bir səfərə yığışan zaman?
Və xəlvətdə necə ağladınız siz,
Bucaqda deyilən odlu nitqlər,
Sizin Opoçkaya səfərləriniz,

Və fortepiano axşamlar hələ?

Mərhəmət dilərəm səndən, Alina!
Sevgi tələbinə  cəsarətim çox,
Bəlkə də o qədər günhalarım çox,
Sevgiyə dəymirəm, mələyim, daha.
Yetər riyakarlıq! Bircə baxışda,
Bütün həqiqətlər gözəl oxunar!

Məni aldatmaqda mürəkkəb nə var!..

Axı aldanmağa mən özüm şadam!

 

1826

Ruscadan tərcümə

21.03. 2020, Samara

 

Признание

 

Я вас люблю, — хоть я бешусь,
Хоть это труд и стыд напрасный, Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. “NƏ İSTƏYİM VARDI, QALDI ARXADA…”

ПУШКИН

Nə istəyim vardı, qaldı arxada,
Daha arzulara yox məhəbbətim.

Ürək boşluğunda qol-qanad atan,
Ağır əzablardır indi qismətim.

 

 

Taleyin amansız qopdu tufanı,
Soldu çiçəklənən çələngim artıq.

Günüm yas içində keçir, tənhayam,
Gözlərəm: tezliklə sonum çatarmı?

 

Qış günü tufanın fiti dinəndə,
Sarsılıb soyuqdan iliyə qədər,
Çılpaq budaq üstdə, zavallı gündə,

Yubanan tək yarpaq  beləcə titrər.

 

1821

Ruscadan tərccümə

19-20.03. 2020, Samara

 

Я пережил свои желанья,
Я разлюбил свои мечты;
Остались мне одни страданья,
Плоды сердечной пустоты. Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. BAĞÇASARAY FONTANINA

ПУШКИН

Həyat dolu fontan, əziz, sevgili!

İki qızılgüldür sənə hədiyyəm.

Yatır ürəyimə sənin lal dilin,
Şairsən göz yaşı tökməyində də.

 

 

Ətrafa səpilən gümüş gilələr

Səpilir üstümə soyuq şeh kimi.

Sevinc dolu çeşmə, ax, tökül hələ,
Dinsin zümüməndə sirli keçmişin.

 

 

Məhəbbət fontanı, qəmli, kədərli.

Sualım yenə də mərmərinədir:
Tərif söylədiyin uzaq ölkədir,

Fəqət Mariyadan heç nə demədin.

 

 

Hərəmə zavallı və solğun çıraq!

Belə unutqansan yəni doğrudan?

Ya bəlkə Mariya, Zarema ancaq,
Şəkildir, surətdir, xəyaldan doğan?

 

 

Narahat yuxusu bəlkə xülyanın,
Kimsəsiz zülmətdə yaradıb, çəkib?
Ruhin müəmmalı idealını,
Ani görünənlə belə həkk edib?

 

1824

Ruscadan tərcümə

18.03. 2020, Samara

 

 

ФОНТАНУ БАХЧИСАРАЙСКОГО ДВОРЦА

 

Фонтан любви, фонтан живой!
Принес я в дар тебе две розы.
Люблю немолчный говор твой
И поэтические слезы. Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. “SƏN NİYƏ GÖNDƏRİLDİN, KİMDİ SƏNİ GÖNDƏRƏN…”

ПУШКИН

Sən niyə göndərildin, səni kimdi göndərən?

Sədaqətli xidmətin xeyrəmi, şərəmiydi?

Niyə belə söndün, parladın nədən,

Dünyada bənzərin vardısa, kimdi?

Başbilənlər danışır, çarlar qayğılanırdı,

Həyəcan bürüyürdü kütləni önlərində.

Məbəd gedib-gələnsiz, mehrab yağmalanırdı,

Azadlıq fırtınası  kükrəyirdi yenə də.

Və birdən əsdi-coşdu… Hər tərəf qan və çirkdi,
Dağıtdılar, tökdülər qədim daş yazıları.
Talelər arasında gəldi, qullar kiridi,
Ucaldı cingiltisi zəncir və qılıncların.

Föhş gəlib çıxdı fəxrli, çılpaq,

Önündə ürəklər dayandı birdən.

Vara, vəzifəyə satıldı vətən,
Qardaş qardaşını satdı qızıla.

Dəlilər dedilər: yoxdur Azadlıq,

İndi onlaraydı inamı xalqın.

Yoxdu maraqlanan xeyir ya şərdir,
Deyilən nitqlər, nə var – kölgədir,

Hər şeyə ikrahla baxılır indi,
Toz-torpaq verilib yelə elə bil.

1823

QEYD: Şeirdə Napoleonun taleyi təsvir edilir

Ruscadan tərcümə

16.03. 2020

 

Зачем ты послан был и кто тебя послал?
Чего, добра иль зла, ты верный был свершитель? Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. «ŞƏHƏR HƏNDƏVƏRİNDƏ FİKİRLİ DOLAŞARKƏN…»

ПУШКИН

Şəhər həndəvərində  fikirli dolaşarkən,
Kütləvi məzarlığa nədənsə baş çəkirəm.

Barmaqlıqlar, sütunlar, dəbdəbəli qəbirlər,
Paytaxtın ölənləri altda çürüyüb gədər,

Yaş torpağa düzülüb sıx sıralarla onlar,

Sanki kasıb evində yığılab ac qonaqlar.

Məmurlar və tacirlər məqbərələrdə yatar,
Ucuz oyma naxışdan bəzək-düzəkləri var.

Şeirlə  ya nəsrlə ətraflı sadalanır,

Ölənin xidmətləri, əxlaqı, adı-sanı.

Kefcil arvadı anır sağkən aldanan əri;

Oğrular urnaları aparıb, qalıb yeri.

Burda təzə qazılmış neçə nəm qəbir də var,
Elə bil əsnəyirlər sakin intizarında –

Baxıram, qarışdırır fikirlərimi onlar,
Qəlbimdə indi kin var, həm də ağır hüzn var.

Tüpürəsən, qaçasan…

Necə sevirəm ancaq

Nəsil məzarlığına gedib kənddə baş çəkəm,
Təntənəli sükuta orda qərq olub aləm.

Orda genişdir yeri bəzəksiz qəbirlərin,

Qaranlıq gecələrdə ora oğru da girmir.

Sarı mamırlı qədim daşlara baxa-baxa,
Kəndli keçər fikirli, ağzı dua oxuyar.

Nə vəcsiz urnalar var,  piramidalar nə də,
Nə burunsuz dahilər, nə cındır ilahələr.

Üstündə məzarların qalxıb möhtəşəm palıd,
Əsir və şırıldayır…

 

14 avqust 1836

ruscadan tərcümə

25.03. 2020, Samara

 

Когда за городом, задумчив, я брожу
И на публичное кладбище захожу, Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. ŞAİRƏ (ikinci tərcümə)

ПУШКИН

Şair, əsiri olma kütlə məhəbbətinin,
Bu ani təriflərin hayı-küyü tez gedir.

Küt qınar, eşidərsən gülüşünu kütlənin

Sənsə halını pozma, sakit ol, həm də ciddi.

 

 

Sən sultansan: tək yaşa. Azadlıq yollarıyla,
Get, azad zəkan səni, hara gör aparacaq.

Vacib düşüncələrin meyvəsini cilala,

Nəcib şücaətinə əvəz istəmə ancaq.

 

 

Mükafat özündədir. Ali məhkəmən də sən,
Öz işinə hamıdan ciddi dəyər verənsən.

İşindən razısanmı, ey tələbkar sənətkar?

 
Razısan? Kütlə söysün, eləsə, onu kütlə,
Odun yanan mehraba tüpürsün də qoy hələ,

Qurbanlığı yıxmağa necə uşaq necə çalışar.

 

Ruscadan tərcümə

05.03. 2020, Samara

Поэту

 

Поэт! не дорожи любовию народной.
Восторженных похвал пройдет минутный шум;
Услышишь суд глупца и смех толпы холодной,
Но ты останься тверд, спокоен и угрюм.

Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. «ZAMAN YETİŞDİ, DOSTUM…»

Zaman yetişdi, dostum, ürək əminlik istər — 
Günlər uçur dalbadal, ömrümüzdən bir hissə,
Gedir keçən saatla, hər ikimiz yaşamaq
Gümanındakən, ölüm bizi qəfil qarşılar.

Yox həyatda səadət, var iradə, əminlik,

Nə vaxtdır ki, qəlbimi ülvi bir istək çəkir.

Yorulmuş köləyəm mən,  istərəm qaçıb gedəm,
Zəhmətlər və saf həzzlər yurdunu məskən edəm.

1834

Ruscadan tərcümə

02.03. 2020

 

Пора, мой друг, пора! [покоя] сердце просит — Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. KƏDƏRLİ DURMUŞAM MƏZARLIQDA

ПУШКИН

Kədərli durmuşam məzarlıqda,
Baxıram ətrafa –tamam  çılpaq,

Yaxın da çöldür, həm uzaqlıq da,
Tək ölüm mənzili – müqəddəs ocaq.

Və bu son mənzilin yanından elə,
Yolu kəndin keçir, hərdən araba,
Gedər-gələr o yolla, yük aparar.

Sağı düzən buranın, sol da belə.

Bir çay axmır ki, təbiət də gülə.

Gözə kol-kos dəyir hərdən burada,
Lal məzarlar və bu məyus daşlar,

Qəbirlər üstdəki ağac xaçlar,

Elə oxşar ki, qəlbdə qəm oyadar.

1834

Ruscadan tərcümə

27.02. 2020, Samara

 

 Александр Пушкин — Стою печален на кладбище Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. “DEYİRDİM ÜRƏYİM UNUTMUŞ DAHA…”

ПУШКИН

Deyirdim ürəyim unutmuş daha,
Nədir eşq əzabı, iztirab nədir.

Deyirdim: nə olub-keçib həyatda,
Oyanmaz yenidən! Gedib əbədi!

Sevinclər, qüssələr qaldı arxada,

Yüngül arzular da ötüşdü çoxdan.

Fəqət yenə onlar oyandı, qalxdı,
Gözüm gözəlliklə toqquşan zaman.

 

1835

Ruscadan tərcümə

22.10. 2019, Samara

 

Я думал, сердце позабыло
Способность легкую страдать,
Я говорил: тому, что было,
Уж не бывать! уж не бывать!
Прошли восторги, и печали,
И легковерные мечты…
Но вот опять затрепетали
Пред мощной властью красоты.

1835 г.