TEOFİL QOTYE
(1811-1872)
GÖYƏRÇİNLƏR
Sahildə, yanında bir məzarlığın
Yaşıl lələk kimi palma ucalar.
Yuva bağlamağa ya sığınmağa
Axşam göyərçinlər başına qonar.
Onlar budaqları tərk edib səhər
Boyinbağı kimi qatarlanarlar.
Gümüş qanadlarla səma bəzənər,
Dam üstə qonarlar uzaqda onlar.
Könlüm bir ağacdır, hər axşam ona
Göylərdən enərək, qanad çalaraq,
Divanə xülyalar gəlib qonarlar
Dan qızaran kimi gedərlər ancaq.
fransızcadan tərcümə: 18.09. 2014 Samara
Я на прогулке похороны встретил…
Bazar günü kirkə həndəvərində,
Dəfn mərasumi çıxdı önümə.
Fikirli olsam da ötəri gördüm
Təlaşlı qəmini ötürənlərin.
Çatmırdı yad dildə danışılanlar
İncə qoşqudasa zərif parıltı.
Astaca-astaca təmiz və hamar,
Yolu dindirirdi nalları atın.
Karetanın incə toranlığına,
Soxulub, yayılıb məkrli kədər.
Kimsə yaxasına qızılgül taxıb
Nə yaş axıdılar, nə söz deyilər.
Getdi əcnəbilər qara sırayla,
Piyada xanımlar gözləri nəmli.
Duvaqlar dalında yanaqlar yanır,
Cənazə inamla gedir irəli.
Kim idin bilmirəm mərhum lüteran,
Səni tez və sadə dəfn elədilər.
Vardı neçə gözdə kədərli duman,
Astaca dinirdi kilsədə zənglər.
Düşündüm: yersizdir burda təmtəraq,
Biz nəbi ya sələf deyilik axı.
Qiyamət gününə biz inanmırıq,
Şam kimi yanırıq günorta çağı.
1912
tərcümə 17.09. 2014 Samara
Azərbaycanı idarə edən, yəni onu hərləyən adamlar dəfn məsələsinə elə qayğı göstərməyə başlayıblar ki, tezliklə bu ölkədə ölmək yaşamaqdan gözəl və mənfəətli olacaq.
İndi sarsaqlamış və abrını itirmiş Fikrət Qoca bir vaxt demişdi: «Bəzən necə gözəlsən, Ölüm, sən ey səadət»…
Жил еврейский музыкант…
Yəhudi maestro,
Aleksandr Qertseviç,
Şuberti xırdalardı,
Almaz dənəsi kimi.
Can qoyub öyrəndiyi,
Ölməz bir sonatanı.
Çalırdı gecə-gündüz,
Şirin, ürəyə yatan.
Aleksandr Qertseviç,
Qaranlıqmı küçədə?
Aleksandr Qəlbeviç,
Qəm yemə! Bu heç nədir!
Qar xırıldar hələ ki –
Gözəl italyan qızı,
Uçsun gümüş kirşədə,
Şubertin arxasınca.
Bu mavi musiqiylə,
Ölümdən nə çəkinmək?
Sonra bizi geysinlər,
Şeytanın papışı tək…
Aleksandr Qertseviç,
Hər şey çoxdan yazılmış.
Aleksandr Skertseviç,
Boşla! Nə din, nə danış!
27 mart 1931
tərcümə: 16.09. 2014 Samara
На выборах в Мосгордуму победил внук Геннадия Зюганова, за которого агитировал сам Владими Ильич Ленин.
Есть женщины сырой земле родные…
Bu nəmiş torpağa bənzər elə qadınlar var,
Sanki hər addımından onların hönkürtü qopar.
Zühur edənlərə yoldaşlıq, həm ölənləri də,
Salalamlamaqır onların əzəl qəza-qədəri.
Həm nəvaziş tələbi onlara cinayətdir,
Həm atıb onları getmək əsil məşəqqətdir.
Bu gün mələk, sabah onlar məzarda yem qurda,
Daha bir gün keçər – yaxın-uzaq unudar…
Gülllər ölməz, başımız üstdə səma yekbirdir,
Bütün nə baş verəcəksə — bu, gümandır, vəddir…
4 may 1937
tərcümə: 13-14 sentyabr 2014 Samara
OSİP MANDELŞTAM
Если бы меня наши враги взяли…
Əsir alsaydı məni düşmənlər,
Məni dindirməsəydi bir insan.
Və alınsaydı nəyim varsa əgər,
Qapı açmaq, nəfəs almaq qadağan.
Demək olmaz da bu varlıq qalacaq,
Hökm edən, hökm verən xalq olacaq.
Vəhşi heyvan kimi tutulsaydım,
Yeməyim torpağa atılsaydı –
Susmaram mən, dözərəm ağrıya da,
Edərəm bildiyim-bacardığımı.
Divarın zəngini mən yellədərək,
Bu qatı zülməti yarıb gedərək,
Səsimə bircə sürü vəl qoşaraq,
Kotan tək işlədərəm qollarımı.
Dərinliyində qaraqul gecənin,
Qara torpaqdan od saçar neçə göz.
Qoşunu üstə gözlərin düşərəm,
Salıb bütün barın ağırlığını.
Və mənim andımı dünya eşidər.
Və gələr odlu illərin qatarı,
Qasırğa tək əsər-coşar Lenin.
Və cavan torpağı gəzib oyadar,
Yenə Stalin həyatı, beyni.
fevral 1937
Tərcümə: 8-10 sentyabr 2014 Samara
Əşşi, bu İnternetin,
Nə çoxmuş. əziyyəti!
Gərək hər asqırağı,
Durub “layk” eləyəsən,
Eləməsən küsərlər,
Ya deyərlər dəlisən.
Pəpə yeyən də burda,
“Məmə” deyən də buurda.
Əli çomaqlı da var,
Vurar – başın yarılar.
Qapını bağlayanda,
Pəncərədən girən var.
Arxayın yatağında,
Yatan zaman görən var.
Qaçırsan gizlənəsən,
Gəlir qarabaqara.
Gəlir üzülənəcən,
Gəlir, gedəsən hara.
Çatır, üzə dirənir,
Dildən, ayaqdan zirək.
Başın üstdə hərlənir,
Sancır ağcaqanad tək.
Pusquda duranı var,
Badalaq quranı var.
Nə tərbiyə, nə qanun,
Nə böyük-kiçik qanan.
Burda atadan küsən,
Burda ananı atan.
Ev dağıdan, baş kəsən,
Dostu düşmənə satan.
Doldurub İnterneti
Burnufırtıq uşaqdır.
Qalaq-qalaq vurulub,
Yuyulmamış qaşıqlar…
10. 09.2014 Samara
xeyrulla xayal 