TOY
YUSIF SÜLEYMANLI. 01.08.2021
TOY
Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal
HENRİX HEYNE. «ÜRƏKDƏN BİR QIZI SEVİR BİR OĞLAN…»
Ürəkdən bir qızı sevir bir cavan,
Başqa bir oğlanı o qızsa sevir;
Başqa qızı sevir o başqa oğlan
Elə bu qıza da oğlan evlənir.
—
Gedir birinci qız, acığa düşüb,
Yolunun üstünə qəfildən çıxan,
Xoşuna birinci gələn kişiyə.
Kişisə, əfsus ki, kasıbmış yaman.
—
Köhnə əhvalatdır bu danışılan,
Yenə təzə qalır həmişə ancaq.
Kimin ki, haçan ki, gələr başına,
Onun ürəyini parçalayacaq.
almancadan tərcümə
03.08. 2020, Samara
======================
Ein Jüngling liebt ein Mädchen,
Die hat einen andern erwählt;
Der andre liebt eine andre,
Und hat sich mit dieser vermählt.
—
FRİDRİX ŞİLLER. ÜMİD
Fridrix Şiller. Ümid
(1759-1805)
Nə qədər insanın gözəl gələcək,
Həmişə fikrində, arzusundadır.
Xoşbəxt, qızıl məqsəd təqib edərək,
Qaçır, pusqu qurur kişi, həm qadın.
Qocalır bu dünya, yenə gəncləşir,
Xoş gün ümidiylə insan əlləşir.
—
Yolçu ayağına ümid qüvvədir,
Uşağa sevinci bəxş edən mələk.
Sehrli şöləsi gəncə vəd edir,
Ahılla torpağa gömülməyəcək.
Üzülüb tabuta əgər girsə də,
Ümid bayraq taxar tabutun üstə.
—
Bir səfeh, havalı başda yaranan,
O, boş, aldadıcı xülya deyildir,
Ürəkdə doğulur, hayqırır “varam”:
Ali məqsəd üçün yarandıq, deyir.
Və nə söyləyirsə içindəki səs,
Ümid dolu qəlbi aldada bilməz.
Almancadan tərcümə
01-02. 08. 2021, Samara
========================
Friedrich Schiller
Hoffnung
Es reden und träumen die Menschen viel
Von bessern künftigen Tagen;
Nach einem glücklichen, goldenen Ziel
Sieht man sie rennen und jagen.
Die Welt wird alt und wird wieder jung,
Doch der Mensch hofft immer Verbesserung.
HENRİX HEYNE. «GÖZƏL BALIQÇI QIZ…»
Qayığını sahilə,
Gözəl balıqçı qız, çək,
Ver mənimlə əl-ələ,
Oğrun-oğrun öpüşək.
—
Başını qoy sinəmə,
Əbəsdir bu qorxmağın.
Hər gün dənizə bəs sən,
Çıxırsan ki arxayın.
—
Sinəm dənizə bənzər,
Min hala düşməyi var.
Gözəl, nadir incilər,
Onun dibində yatar.
Almancadan tərcümə
30. 07. 2020, Samara
================
Du schönes Fischermädchen,
Treibe den Kahn ans Land;
Komm zu mir und setze dich nieder,
Wir kosen Hand in Hand.
HEHRİX HEYNE. «ÖLÜM — GECƏDİR SƏRİN…»
Ölüm – gecədir sərin,
Həyat — yandırıcı gün,
Odundan canım üzgün,
Torandır, yuxum gəlir,
—
Ağac var başım üstdə,
Nəğməli bülbülüylə.
Sevgidən ötər elə,
Yatsam da, eşidərəm.
1823-1824
Almancadan tərcümə
29. 07. 2020, Samara
++++++++++++++++++
Der Tod das ist die kühle Nacht,
Das Leben ist der schwüle Tag. Schwüle — знойный
Es dunkelt schon, mich schläfert,
Der Tag hat mich müd’ gemacht.
HENRİX HEYNE. «ƏGƏR SƏNİ QADIN ATSA HAÇANSA…»
Əgər səni qadın atsa haçansa,
Sən də başqasını tez tapıb görüş.
Şəhərdən çıxmağın yaxşıdır daha,
Çantanı dalına atıb yola düş.
—
Gələrsən bir mavi göl qırağına,
Sular söyüdlərin çevrəsindədir.
Otur bir az ağla ayrılığına,
Unut xiffəyinin səbəbi nədir.
—
Dağa dırmanmağa etsən əgər cəhd,
Ağrıyar, inlərsən üzülərək sən.
Fəth etsən qayalı zirvəni fəqət,
Qartal qıyyaları eşidəcəksən.
—
Qartala dönərsən orda özün də
Elə bil təzədən doğulmusan sən.
Dəyişər keçmişin sənin gözündə,
Görərsən çox şey də itirməmisən.
1852
Almancadan tərcümə
28.07. 2021, Samara
==================
Wenn dich ein Weib verraten hat,
So liebe flink eine Andre;
Noch besser wär es, du ließest die Stadt –
Schnüre den Ranzen und wandre!
HENRİX HEYNE. «BİR DƏFƏ OTURUB ÇAY İÇİRDİLƏR…»
Bir dəfə oturub çay içirdilər,
Sevgidən gedirdi söhbət əsasən.
Kişilər hamısı estet idilər,
Ürəyi incəydi hər qadınınsa.
—
Söyləyir inamla arıq müşavir:
Sevgi platonik olmalı, məncə,
Müşavir arvadı buna irişir,
Hərçənd ah çəkərək deyir: “Bəs necə…”
—
Ruhani ağzını geniş açaraq,
Deyir: “Sevgi gərək kopud olmaya,
Ondan ziyan gəlir bədənə ancaq”.
Subay qız astadan deyir: “Ah, niyə?”.
—
Qrafinya deyir fikirli, üzgün:
“Məhəbbət əslində bir ehtirasdır”.
Sonra fikirli də isti çay süzür,
Fincanı uzadır barona sarı.
—
Boş qalan yer vardı süfrə başında
Sənin yerin idi, əzizim, o da,
Olsaydın, ən yaxşı sən danışardın,
Elə öz sevgindən, gözəlim, orda.
Almancadan tərcümə
27.07. 2020, Samara
================
Sie saßen und tranken am Theetisch,
Und sprachen von Liebe viel.
Die Herren, die waren ästhetisch,
Die Damen von zartem Gefühl.
—
Die Liebe muß seyn platonisch,
Der dürre Hofrath sprach.
Die Hofräthin lächelt ironisch,
Und dennoch seufzet sie: Ach!
—
Der Domherr öffnet den Mund weit:
Die Liebe sey nicht zu roh,
Sie schadet sonst der Gesundheit.
Das Fräulein lispelt: wie so?
—
Die Gräfin spricht wehmüthig:
Die Liebe ist eine Passion!
Und präsentiret gütig
Die Tasse dem Herren Baron.
Am Tische war noch ein Plätzchen;
Mein Liebchen, da hast du gefehlt.
Du hättest so hübsch, mein Schätzchen,
Von deiner Liebe erzählt.
MARŞALİSSİMUS? QAZILARIMIZIN BAŞINA HAVA GƏLİB…
Dünyada ən azad mətbuat olan Azərbaycan mətbuatı xəbər verir ki, Azərbaycan qazıları İlham Əliyevə «marşalissimus» rütbəsi verməyi təklif ediblər.
Məşədi İbad demişkən, gedin, gedin qazıya deyin…
Yox , bu misal vecə gəlmədi.
Yadıma düşdü: Məşədi İbad demişkən, çox gözəl, çox pakizə…
Bir məsələ var: bu rütbəni kim verəcək? Rütbələri İlham Əliyev vermir? İndi durub deyəcək ki, mən marşalissimusam? Nəyə görə? Çünki qazıların başına hava gəlib?
Mirzə Əlil bir ekspert kimi sizə deyə bilər ki, marşalissimus rütbəsini Azərbycan prezidentinə dünyada ancaq bir adam verə bilər, o da Türkmənistan qırmızıdərililərinin rəhbəri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovdur.
Ay qazılar, bəs siz belə qazısınızsa, niyə demirsiniz ki, yeganə qadın şəhid Arəstəyə nə üçün bir orden də verilməyib?
On səkkiz yaşlı sütül uşaqlar həlak olublar, onlara üçüncü dərəcəli dəmir medal verilib. Bu sizin qazı qeyrətinizə toxunmur?
Vallah, ayıbdır! Vuruşmusunuz, yara almısınız, əlil olmusunuz, ancaq qanacağınız yoxdur…
Bəlkə bu təklifi sizə dedirdən var? Kimdir o qurumsaq? Kimdir dünyanı azərbaycanlılara güldürən arsız və şərəfsiz?
Gül kimi qələbəni belə sarsaq təkliflərlə …-a döndərməyin…
Generalissimus Stalinin çopuruna and olsun!
Mirzə ƏLİL
24.07. 2021, Samara
HENRİX HEYNE. «ÇOXDU SEVGİMİZDƏ DUYĞU VƏ HƏVƏS…»
Çoxdu sevgimizdə duyğu və həvəs,
Yola da gedirdik çox gözəl hərçənd.
Oynardıq “Ər-arvad” oyunu tez-tez,
Nə döymək olardı, dalaşmaq nə də.
Birgə keçirərdik günü gülüşlə,
Başa çatdırardıq şirin öpüşlə.
Uşaq həvəsinə uyub bir dəfə,
Gizlənpaç oynayan gördülər bizi.
Yaxşıca gazləndik yaxşıca yerdə,
Bir daha tapmarıq bir-birimizi.
almancadan tərcümə
24. 07. 2021, Samara
=================
Wir haben viel für einander gefühlt,
Und dennoch uns gar vortrefflich vertragen.
Wir haben oft „Mann und Frau“ gespielt
Und dennoch uns nicht gerauft und geschlagen.
Wir haben zusammen gejauchzt und gescherzt,
Und zärtlich uns geküßt und geherzt.
Wir haben am Ende, aus kindischer Lust,
„Verstecken“ gespielt in Wäldern und Gründen,
Und haben uns so zu verstecken gewußt,
Daß wir uns nimmermehr wiederfinden.
MARAFON
Sonu görünməyən yolda yolçuyam
Marafon qaçıram, marafonçuyam.
Start götürməyim yadıma gəlmir,
O vaxtdan ən azı dəyişib əsr.
Yorğunam qaçmaqdan, nəfəsim qara,
Özüm də bənzərəm efioplara.
Keniyalı kimi cıvıldızam mən,
Dözürəm aclığa, susuzluğa mən.
Peysmeykerim yox qaça qabaqda,
Vurur, səndələdir gələnsə dalda.
Badalaq qurmağa var çalışan da,
Qaçıram yenə də dikələn anda.
Görüb fitə basır yolda duranlar,
Gülən də, söyən də, tüpürən də var.
Bıçaqla duran var, tapançalı var,
Mənsə dayanmıram, mənsə qaçıram.
Susuzam, ağzımda quruyur dilim,
Sirkə turşusunu verirlər içim…
Marafon qaçıram, marafonçuyam,
Qaçıram bir qurtum suyun dalınca.
Daldan itələyən qalıb dalda da,
Badalaq quranlar yox siyahıda.
Çıxarıb bir qarış mənsə dilimi,
Keniyalı kimi, efiop kimi,
Qaçıram, ağrılar olsa da min bir.
Bir qıçım o biri qıçımı çəkir.
Qaçıram, qatılır gündüzə gecə,
Qaçıram bir qurtum suyun dalınca.
Məni qara basır bəlkə təşnədən,
Hərdən peysmeyker görürəm öndə.
Elə bil halədir, ya da kölgədir,
Məni pıçıltıyla ürəkləndirir,
Deyir yorulmusan, dayanma ancaq,
Çatar həyatının sonu dayancaq.
Deyib gözdən itir, mən gərək qaçam,
Durmadan — mən axı marafonçuyam,
Sonu görünməyəm yolda yolçuyam…
25. 07. 2021, Samara
xeyrulla xayal 