Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

PƏLƏNG

 

                               Namiq Qadir oğluna

Əgər məkan daralar

Qəfəslik həddə qədər,

Hər an qiyamət olar,

Zamansa əbədiyyət.

 

Başının üstdə dəmir,

Dəmir ayağın altda.

Pələng qardaş, ha gəmir –

Nə sınar, nə diş batar.

 

Canın odundan yanar,

Qızıl dili bəlkə də —

Buzlu çubuqlarına,

Barmaqlığın söykədir.

 

Hiddətinə basılmır,

Metal müqaviməti.

Çubuqlarda damlalar

Axır ancaq – bu nədir?

 

Əriyən buzmu, qarmı,

Bunlar göz yaşıdır ya?

Eh, bunun fərqi varmı

Naqqal tamaşaçıya?…

 

               yanvar 2006, Samara

 

 

Robert FROST. QARANLIQDA QAPI

(THE DOOR İN THE DARK)

 

Otaqdan otağa gedəndə gecə,

Yolu yoxlayardım əl gəzdirərək.

Alaqapıdansa keçəndə gərək,

Salaydım qolumu yanıma tezcə.

Alıb sayıqlığı qapı əlimdən,

Başıma çırpıldı elə qəfildən,

Ağrıdan, bilirəm, üzüm əyildi.

Yəqin adamlarla şeylərin indi,

Mehriban vəhdəti pozulub gedir.

ingiliscəd’n tərcümə

2000-ci illərin əvvəli, Samara

+++++++++++++++++++

Robert FROST

The Door in the Dark

In going from room to room in the dark,
I reached out blindly to save my face,
But neglected, however lightly, to lace
My fingers and close my arms in an arc.
A slim door got in past my guard,
And hit me a blow in the head so hard
I had my native simile jarred.
So people and things don’t pair any more
With what they used to pair with before.

 

Emili DİKİNSON. Qırılmağa mən əgər qoymaramsa bir ürəyi…

Emili DİKİNSON

                         If I can stop one heart from breaking

 

Qırılmağa mən əgər qoymaramsa bir ürəyi,

Keçirmərəm deməli ömrü hədər.

Ya verib çiynimi yük altına olsam gərəyi

Birinin, — qəlbini tərk etsə kədər,

Və bir zərif birəbitdən quşunu qayğılayıb,

Yuvaya qaytarıb qoyarsam əgər,

Keçirmərəm deməli ömrü hədər.

 

1864

Tərc.: 08.03.1984 Moskva

 

 

 

SEVİNC VƏ DƏRD

Sevincdən dodaq qaçar,

Dərdsə qırış salandır.

Sevinc əriyər, uçar,

Dərd qarıyıb qalandır.

 

Sevic xülya, duyğudur,

Dərd gerçəklik, həqiqət.

Sevinc şirin yuxudur,

Oyanırıq – yenə dərd.

 

Sevinc ipək qanadlı,

Kəpənək təmaslıdır.

Dərdin dəmir qandalı,

Sıxır ruhu, sarsıdır.

 

Sevincə nə etibar –

Gəlməyi-getməyi bir.

Dərddə it vəfası var,

Həmişə səninlədir.

 

Sevincin ömrü bir an,

Keçər, izi silinər.

Mərmərdən abidə yon –

Unudulacaq yenə.

 

Dərd daş olub asılar,

Ürəyin yaddaşından.

Ha yaş axıt, ha ağla –

Bu daş çətin aşına…

 

21-23 may 2000, Samara

 

GÖZLƏRİ SULANAN QOCA…

Gözləri sulanan qoca,

Nə girmisən bu köşkə sən!

Nə tüfəngin, nə tapançan, —

Kişi, sən nə keşikçisən?

Boylanırsan hər addıma,

Titrəyirsən, diksinirsən.

Canın özgə malındadır,

Bu bəd ömrün səksənində.

Şorpan duru, çayın boyat,

Qarın doymaz, iştah ölər.

Kibrit baha, tütün qəhət –

Tut tüləyi pilətəyə!

Başı qalxmır yerdən itin,

Hürməyi də yadırğadı.

Qoxusuna həsrət ətin,

Yuxusunda sümük dadı.

Ağlarsan, yox ovudanın –

Torpaq alıb arvadını.

Maaş günü oxudanın 

Əyyaş oğlun avaradır.

Başın altda qədim palto,

Yuxun haram, səksəkəli.

Bəlkə gələr əldə balta,

Sübhə yaxın ömür kəsən…

                                      23.05 – 07.08. 1993 Samara

НАЛОГОВО-РОЖДЕСТВЕНСКАЯИСТОРИЯ

  •  
nar

Жерар Депардье и Рамзан Кадыров прогуливают на берегу Сунжи.

— Рамзан, скажи пожалуйста, как вам удалось избавиться от этой заразы? Я имею в виду налоги, — говорит Рамзану Депардье.

— Это длинная история. Мы сначала ввели шариат, кое-кому прямо на площади поотрубали руки-ноги, ну и головы…. Потом в Дагестан полезли…

— Все понял, Рамзан, дальше можно и не рассказать…

ХАМЕЛЕОН

— Разойтись! Я начальник! Кто сбил женщину?  Есть свидетели?

— Я свидетель. Какой-то жигуленок откуда ни возьмись выскочил и бабах…

— Мы не позволим обнаглевшим лихачам на жигуленках сбивать женщин. У нас, конечно, их много, в Европу, в Турцию поставляем. Но сбивать их насмерть никому не позволено…

-Дайте мне сказать! Я тоже свидетель! Это был не жигуленок, пан начальник, это была дорогая иномарка. Очень дорогая…

— Дорогая иномарка? Это меняет суть дела. Некоторые женщины, увидев такие машины, так возбуждаются, что сами бросаются под ихними колесами. Создают аварийную ситуацию!

— А за рулем, пан начальник, сидел Константин Меладзе! Сам видел.

— Меладзе? Так это полностью проясняет суть дела! Она, я полагаю, была фанаткой Константина Шотевича и сама бросилась под машину, создав аварийную ситуацию. Надо положить конец этому! Разойтись! Мне надо встретиться с Константином  Шотаевичом и принести ему свои извинения…

МНОГО СО ЗВАНИЯМИ, МАЛО ЗВАНЫХ…

  •  
nar

Дине Гариповой и Эльмире Калимуллиной присвоены звания заслуженных артисток Республики Татарстан.  В отличие от Михаила Жванецкого, девушкам за звание не пришлось полизать Путина или местного вождя. Они просто хорошо спели…

QAŞINMA AZARI

                 

Buranın çoxlu bərkgedən azərbaycanlılarından fərqli olaraq, Mirzə Cəlilin peyk antennası yoxdur və buna görə Mirzə Əlil vətənin şəklinə və səsinə həsrət qalıb. Ancaq bircə oktyabrın on beşində camaat Azərbaycanda elə bərkdən səs verirdi ki, mən burda açıq-aydın eşidirdim. Bir qışqırıq, bir bağırtı, bir nərilti, bir mələşmə vardı ki, gəl görəsən! Hamıdan uca Eynulla Fətullayev qışqırırdı. Ona nə qədər deyirdilərsə ki, a bala, sən dustaqsan, sən vətən xainisən, sən səkkiz il yarım iş almısan, sən səs verə bilməzsən, bu başıbəla jurnalist elə dediyini deyirdi, yəni “gərək mən səs verəm”. Sonra, eşitdiyimə görə, aparıb bunu salıblar karserə ki, orda səsi çıxmasın. Eynulla bəy başlayıb daha da bərkdən qışqırmağa. Onda əlacsız qalıb döşəniblər bunun üstünə dəyənəklə ki, bala, sən seçki qanununu pozursan, sənin seçki hüququn yoxdur. O da deyib ki, mən bu ölkənin vənandaşıyam, gərək mən də səs verəm. Siz öləsiniz, bu ləvəndin ağzına skotç yapışdırmasaymışlar, Mərkəzi Seçki komissiyasının tappataraz işi pozulacaqmış.

Hə, bunun səsi təzə kəsilmişdi ki, başladı səs verməyə “Azadlıq” qəzetinin redaktoru Qənimət Zahid, qardaşı Mİrzə Sakit də qoşuldu ona. Bunları da əvvəl istədilər xoşluqla başa salsınlar ki, a bala, siz türmədəsiniz, suizin səsinizə elə bilin ki, it dəyib və belə səs möhtərəm prezidentə lazım deyil. Qardaşlar qayıdıb ki, it-zad dəyməyib bizim səsimizə və elə qıyya çəkiblər ki, bəzi Avropa paytaxtlarında da eşidilib. Güya prezident Sarkozi arvadına deyib ki, Karla, bu səs deyəsən Bakıdan gəlir, özü dı dustaq səsinə oxşayır. Karla da deyib ki, a kişi, işində ol, üzüni indi görürəm. Nə dustaq, Bakıda demokratik seçkidir, camaat sevgisindən, məhəbbətindən belə qışqıra-qışqıra səs verir. Yadında deyil, biz təzə-təzə sevişəndə necə qışqırırdıq?

Düzü, mən özüm də Azərbaycandan gələn qışqırmanı, mələşməni eşitdikcə cavanlığım yadıma düşürdü, Marksı, Engelsi, Lenini, Stalini, Bağırovu xatırlayırdım. Ah, cavanlıq!

Düzü, mən bir az bikef oldum ki, Rusiya vətəndaşıyam, yəni əslində Rusiya vətəndaşı olduğuma yox, Azərbaycanda möhtərəm prezidentə səs verə bilmədiyimə görə. Getdim Volqanın qırağına, istədim var gücümlə qışqırım, səsim gedib çata düz Bakıya, Mərkəzi seçki komissiyasına. Ancaq nə qədər güc elədim, səsim çıxmadı, çünki məni ağlamaq tutmuşdu və mən elə çay qırağında oturub hönkür-hönkür ağladım…

Burda bir həkim tanışım var, ondan soruşdum ki, ay həkim, niyə bizim camaat belə padşah sevəndir. Cavab verdi ki, bu, vergi kimi bir şeydir verilib bizim xalqa. Özü də padşahçılıq bir az oxşayır qaşınma xəstəliyinə, yəni qoturluğa. Qotur adam, üzdən iraq, nə qədər çox qaşınırsa, o qədər də çox qaşınmaq istəyir. Padşah sevənin sevgisi padşahı hər dəfə televizorda görəndə, hər dəfə səsini eşidəndə artır. Bu həkim deyir ki, güya şahsevənlərin sevgisi qanlarını elə qaynadır ki, dərilərinə qaşınma gəlir və bunlar gedib xəlvətcə padşahın heykəlinə sürtünüb dincəlirlər. Bu həkim and içdi ki, Ulyanovsk şəhərinə gedəndə şahsevər soydaşlarımızın gecəgözü milli öndərimizin heykəlinə sürtündüklərini öz gözləriylə görüb. Dedi və özü də Mirzə Əlilin başına and içdi.

İndi oturub fikirləşirəm ki, həkim bəlkə mənimlə zarafat eləyib. Ancaq zarafat eləyirdisə, bəs mənim başıma niyə and içirdi? Başınız haqqı, qalmışam lap məəttəl!

 

 Mirzə Əlil

30.10.08, Samara

 

 

 

 

 

TYÜTÇEV. İNANMA ŞAİRƏ. İNANMA!

F.İ. TYÜTÇEV

 

 

 

İnanma şairə, inanma, gözəl,

Onu özününkü sayma da nahaq.

Şairin eşqindən özünü gözlə,

Odlu gəzəbindən qorxma sən ancaq.

 

Onun ürəyini ovlamaq sənin,

Bu körpə könlünün işi deyil ha.

Yaxıcı odları gizləmək çətin,

Bu zərif məsumluq pərdəsi altda.

 

Şair qüdrətində təbiıət dinir,

Çatmaz ixtiyarı özünə təkcə.

Bəzən istəmədən ipək telləri,

Yaxar şöhrətinin oduna necə!

 

Onu əbəs yerə düşüncəsiz xalq,

Söyüb yamanlayar, gah da ucaldar…

Ürəyi ilan tək demə sancacaq,

Onu aram-aram arı tək sorar.

 

Sənin şərəfinə eyləməz o qəsd,

Bil ki, şairin də təmiz əli var.

Pozar həyatını bilmədən fəqət,

Buludlar dalına ya da aparar.

1830-cu illər