«FARSA SAĞ OL DESƏK, ONA HAQQ OLAR…»

12.11.22

Farsı yalnız tənbəl qınamır indi,

Hər yerindən duran farsı qınayır.
Hər dinənin farsa iradı mindir,
Farsı hər uğursuz günahkar sayır.

 +

Yaxşı, nə musiqi, şeir var deyək,
Nə Bayatı-Şiraz var, nə Nizami.

Onda Novruzu da biz gərək silək

Təqvimdən, yaddaşdan – elə deyilmi?

 +

Bir zaman qədim fars yaratmamışmı,
Bu gözəl bayramı, adını həm də?

İlk dəfə qədim fars yandıran şamın,
İşığı deyilmi bizi isidən?

 +

Həyatda itkilər, həyatda yas var,
Ağırdır insanın zəhməti, zülmü.

Farsa sağ ol desək, ona haqq olar,
Təsəlli, məlhəmdir bu bayram günü…

 

18-19.03. 2023, Samara

ƏHVALPÜRSANLIQ: TƏLƏBƏ JALƏNİN DEKAN DALLIĞI TƏYİN OLUNMAQLIĞI

2

PREZİDENT: Nə xəbər var təzə, hörmətli Kamal Abdulla?

KAMAL ABDULLA: Xoş xəbər var: dekanın dallığı olmuş Jalə.

PREZİDENT: Yaxşı adddır adı. Özü kimlərdəndir?

KAMAL ABDULLA: Çox gözəl əsli var. Bu uşaq həm “Paşa Holdinqd”əndir.

PREZİDENT: “Paşa holdinq”mi? Çox gözəl, əla!

Bəs doğrudanmı uşaqdır Jalə?

KAMAL ABDULLA: Bəli, məsum bir uşaqdır o, körpədir hətta.

Təzəcə qol-qanad açmış və atılmış həyata.

PREZİDENT: Bəs bu millət nə deyir təyinata?

Yayılar şayiə birdən ki, vardır eşq arada….

KAMAL ABDULLA: Mənə övladdır o, mənsə ona istəkli ata.

PREZİDENT: Hansı elmin o, nümayəndəsidir?

KAMAL ABDULLA: O bütün elmləri yaxşı öyrənib bir-bir.

Püxtəşəmiş o, siyasətdə tamam dolmuşdur,
Beş yaşından YAP-a üzv olmuşdur.

PREZİDENT: Bu xəbər xoş və gözəldir…  Nə deyir bəs o dekan?

Razıdırmı bu körpə dallıqdan?

KAMAL AABDULLA: Razıdır. Şıllaq atıb getsə belə,
Yerini tutmağa hazır Jalə.

PREZİDENT: Bəli, ölkəmdə misilsiz kadr siyasəti var,

Körpə qız bir də görərsən dekana dallıq olar.

Razıyam çox, Kamal Abdulla, gördüyün işlə,

KAMAL ABDULLA: Hazıram qulluğunuzda olam yüz il də belə…

 Mirzə ƏLİL

16. 03. 2023, Samara

İLAHİ KOMEDİYA. CƏHƏNNƏM. 4-CÜ NƏĞMƏ

the-inferno-canto-19.jpgHalfHD

 (FRAQMENT)

1 Başımda gurultu qopdu, pozaraq,
Bu dərin yuxunu, mən də oyandım,
Zorla ayıldılan bir adam sayaq.

 +

4 Gəzdirib dincəlmiş gözləri indi,
Baxırdım diqqətlə, qalxıb ayağa.
Bilim ki, hardayam, bu yer hayandı.

 +

7 Bəlalı girdabdı burdan aşağı,

Gördüm uçurumun qırağındayam.

Haray çəkənlərin dibdə yığnağı.

 

10 Dərinlik görünmür qatı dumandan,
Necə baxışımı yönəltdimsə də,
Bir şey gözlərimə dəymədi ordan.

 +

13 “Gərək kor aləmə düşək indisə, —  

Bənizi tamam ağ şair söylədi, —

Birinci mən gedim, ikinci də sən”.

+

16 Rəngini görərək onun mən dedim:

“Belə qorxmusansa, necə gedim mən,
Qorxsam, kim olacaq təsəllim indi?

 +

19 Dedi: “Üzümdəki dibdə inləyən
Xalq üçün kədərin əksidir belə
Acımı anladın qorxu kimi sən…

 italyancadan tərcümə

mart 2023, Samara

DANTE. «ÜMİDDƏN ƏL ÜZSÜN HƏR BURA GİRƏN…»

inf.3.9.dore

İLAHİ KOMEDİYA. CƏHƏNNƏM

3-CÜ NƏĞMƏ (FRAQMENT)

Lasciate ogne speranza, voi ch’intrate’.

1 “Yaslı şəhərə yol mənimlə gedir,

Mənimlə yol gedir əbədi dərdə

Azmış insanlara yol da məndədir.

 +

4 Rəbbim hərəkətə ədl ilə gəldi

Yarandım Qadirin qüdrətiylə mən,

Ali bilikdən, ilk sevgidən həm də.

 +

7 Yalnız əbədilər vardı mənəcən,
Yetişməz heç zaman mənim sonum da.

Ümiddən əl üzsün hər bura girən!”

 +

10 Oxuyub qapının yuxarısında

Tutqun bu sözləri, dedim: “Nə sərtdir,
Ağırdır mənası onların, ustad”.

 +

13 O da gözüaçıq şəxs tək dedi:

Burda atılmalı bütün şübhə və

Burda ölməlidir qorxular indi.

 +

16 Gedirik mən sənə dediyim yerə,

Yaslı adamlara baxarsan onda,
Ağıl nemətini itirənlərə”…

italyan dilindən tərcümə

mart 2023, Samara

 

İLAHİ KOMEDİYA. CƏHƏNNƏM

2-Cİ NƏĞMƏ

(FRAQMENT)

1 Gün gedən vaxt idi, qaralan hava,

Dinclik gətirirdi yer üzərində
Yorğun heyvanlara; mənsə tək amma,

 +

4 Özümü savaşa hazır  edirdim
Yol çətin, iztirab ağırdı daha,

Yaddaşım yanlışsız deyər sizə də.

 +

7 İlham pəriləri! Ey ali düha!

Yardımçı olunuz!. Göstər, yaddaşım,

Öz nəciblyini yazılarımda.

 

 +

10  “Şair, rəhbərimsən, — belə başladım —

Səncə, məndə olan ləyaqət ilə,
Gedə bilərəmmi o həddi də aşım?

 +

13  Dedin Silvionun  atası hələ,

Öləriykən, həm də föhşə əsirkən,

Ölümsüz məkana getdi bədənlə.

 

16 Fəqət şərə düşmən kəsilən Kəsin,
Gözündə böyükdü onun xidməti,

Həm ondan törənən şərəfli nəslin;

 +

19 Ağıllı insana yaraşmaz qəti,

Buna şübhə edə; O, həm Romaya,
Həm imperiyaya ata seçildi.

 +

22 Doğrusu, şəhər də, imperiya da,
Yarandı ali taxt gələsi yerdə,

Pyotrun valisi oturur orda.

 +

25 Tərənnüm etdiyin səyahətində

Eşidib o qədər çox öyrəndi ki,

Zəfərlər qazandı, mantiya həm də

 +

28 Tərənnüm etdiyin səyahətində

Eşidib o qədər çox öyrəndi ki, qədər

Zəfərlər qazandı, mantiya həm də

 +

31 Mən niyə bəs gedim? Kim izn verər?

Mən ki, nə Paveləm, nə də Eneyəm,
Kimi inandırar məndəki dəyər?

 +

34  Getməkdən imtina etsəm əgər mən.

Qorxuram divanə məni sayarlar,

Müdriksən, bilirsən dediyimi sən.

 +

37 Arzu etdiyindən əl götürən var,
Niyyəti dəyişər yeni fikirlə,

Başlayar təzədən, onu da atar.

 +

40 Toran təpəlikdə özüm də elə

Mən o durumdaydım; fikrən başlanan

İşdən soyuyurdum görmədən belə.

 +

43 Dedi Möhtəşəmin kölgəsi olan:

“Sənin sözlərini düz anladımsa, doğru

Yaradıb qəlbində qorxu həyəcan…

italyan dilindən tərcümə

fevral 2023, Samara

DANTE ALİGYERİ. İLAHİ KOMEDİYA. CƏHƏNNƏM

1200px-Dante_Domenico_di_Michelino_Duomo_Florence

1-Cİ NƏĞMƏ

(FRAQMENT)

1 Ömrün yarısını adladığım dəm,

Qaranlıq meşədə gözümü açdım,
Gördüm azıb yolu itirmişəm mən.

+

4 Ah, mən o meşədən necə danışım:

Yabanı, qorxuncdur, sarsılır ürək.
Saxlar o dəhşəti hələ yaddaşım.

+

7 Acıydı az qala o an ölüm tək,

Elə qılıq gördüm  fəqət mən orda,
Ayrı şeyləri də söyləyəm gərək.

+

10 Ora necə girdim – deyil yadımda,
Elə tutulmuşdum  xumarlıqla mən,

Azıb itirmişdim düz yolu hətta.

 +

13 Bu düzün bitdiyi yerdə yüksələn,
Dağın ətəyinə yetişdiyim an,

Qorxu sancdı mənim qəlbimi birdən.

 +

16 Gördüm baş qaldırıb baxdığım zaman

Arxası qızarır düz yol hər kəsə

Göstərən planet şüalarından.

 +

19 Məni iztirabla üzən o gecə,
Qəlbimin gölünü yel tək əsdirən,

Qorxu azalmışdı sonra bir azca.

 +

22 Necə ki, birisi  dərin dənizdən,

Qaranəfəs halda çıxıb sahilə,

Dönüb baxır qorxunc sulara birdən;

 +

25 Ruhum də eləcə: qaçırkən hələ

Dönür, dalda qalan yerə baxaraq.

Ordan sağ çıxmayıb bir insan belə.

+

28 Bir azca dincimi sonra alaraq,

Üz qoydum adamsız yamac sarı mən,
Qalxdım, ayağımıla verərək dayaq.

 +

31 Və dikin başlanan yerində birdən,

Dayanır cəld, oynaq bəbir önümdə.

Tanınır ləkəli xəz dərisindən.

 +

34 İstəmir çəkilib yolumdan gedə,

Kəsərək yolumu durur  eləcə,

Məcburam dolanam, dönəm yenə də.

 +

37 Gözünü açırdı səhər təzəcə,

Günəş də qalxırdı, həndəvərində

Həmin ulduzlardı, onları necə,

 +

40 Oyatdı İlahi Sevgi ilk dəfə;

Beləcə qəlbimdə ümid yarandı:

Aldım əlvan xəzi indi hədəfə.

 +

43 Hava da gözəldi, şirindi an da,

Qorxudan titrədim fəqət yenə mən,

Şiri göz önündə görən zamanda…

italyan dilindən tərcümə

fevral 2023, Samara

 

«BİLİRİK QONAĞIQ BU HƏYATDA BİZ…»

cropped-u-lenc4b0.jpg

Bilirik qonağıq bu həyatda biz,
Ayrı münasibət görür hər insan.

Adın qonaqdırsa, gərək susasan,

Qonağın küsüsü, gileyi yersiz.

 +

Çatmır hamıya yer yuxarı başda,

Düşən çox süfrənin başından uzaq.

Tanıyan, üzünə baxan yox, ancaq,

Qabağa atarlar səni savaşda.

 +

Yox bu ziyafətin sonu, əvvəli,
Bura gələn yoxdur, gətirilən var.

Hamıya xoş deyil gördüyü rəftar,

Fəqət dualıdır hər kəsin dili.

 

18. 02. 2023

 

ALİ BAŞ KOMANDANIN ÇASTUŞKALARI-15

İlham Əliyev 4

Bağlamışam  sərhədləri,

Donquldanır xalq yenə.

Təkcə Ruben gəlib-gedir,
Dəyəmmirəm xətrinə.

 +

Laçın yolundadır yenə,
Bizim ekofəallar.

Əl edirlər Vardanyana,
Hər keçəndə qırışmal.

Eyyy! Uxx!

 +

Mehriban ev bağışladı,
Qəşəm Nəcəfzadəyə.

Kim eşitdi, alqışladı,

Uçdu sevincdən göyə.

 +

Kimdir Qəşəm Nəcəfzadə,
Doğrusu bilmirəm mən.

Qonaq olub bəlkə bizdə,
Cəbhəyə mən gedərkən.

Eyy! Uxxx!

 +

Səxavətdə Mehribanın,
Bu dünyada yox tayı.

Hamıya ürəyi yanır,

Nəyi varsa, paylayır.

 +

Kimə bir ev, kimə iki,
Bağışlayır arvadım,
Biznes alır kimsə yekə,

Kimsə vəkil mandatı.

Eyy! Uxxx!

 +

General poqonu verir
Bir də gördün çavuşa.

Şəhəri, rayonu verir,

Deyir get qazan, yaşa.

 +

Nazirliyi peşkəş edir,
Səfirliyi də hərdən.

İşləri çox yaxşı gedir,
Ölkənin bu səbəbdən.

Eyyy! Uxx!

 +

Bundan şeir yazıb Leyla,
Bu gecə səhərədək.
Ramiz Rövşən bizim dilə,
O şeiri çevirəcək.

 +

Bitirincə tərcüməni,

Qabağıma qaçacaq.

Yaxşı bilir məndən yeni,

Mənzil alacaq qoçaq.

Eyy! Uxxx!

17. 02. 2023 Samara

AİLƏ PORTRETİ

Kimisə ötürürlər, kimsə qarşılanır ya,

Otuz nəfərə yaxın bəlkə sayları olar.

Yarımdairə olub obyektiv qabağında,
Qala divarı kimi qohumlar dayanıblar.

 +

Üç sıradır bu divar, alınmaz, möhtəşəmdir,

Sığınıb bir-birinə durub şəkildəkilər.

Bilməz heç biri qorxu, qaçıb-dağılmaq nədir,

Əli qılınclı gələ, topla ya tankla gələ.

 +

Həvəskar obyektivin önündəki divarda
Üç nəslin monolit tək durub nümayəndəsi.

Uşaq, yeniyetmə var, qarımış arvad da var,
Hər birinin kefikök, üzügülərdir əksi.

 +

Əlli-ayaqlıdırlar, yoxdur azarlıları,
Yox əfəl görünəni, çəliyə söykənəni..

Ailə sevgisiylə bərkiyib sıraları,
Bu sevgidən bərk sement dünyada yoxdur yəni.

 +

Ah, ayrı şeylər də var bu dünyada sevgidən!

Obyektiv qabağağında duranlardan bir nəfər,
Xərçəng xəstəliyilə yaxalanarsa birdən,

Ya başqa bir azardan yatağa düşsə əgər

 +

Çaxnaşma və tərəddüd sıralarda yaranar,
Bəhanə axtarılar baş götürüb qaçmağa.

Portret gözəlsə də, möhtəşəmsə də divar,

Taleyin bir zərbəsi bəs elər onu yıxa.

14. 02. 2023, Samara

«TÜRKÜN DOSTU TÜRKDÜR» SÖZÜNDƏN TALIŞ İNCİMİRSƏ, O TALIŞIN ÜRƏYİ YOXDUR…

12.11.22

“Qardaş Türkiyə!” (Niyə “bacı” Türkiyə yox, “qardaş Türkiyə?)

“Türk qardaşlarımızın yanındayıq!” (niyə türk bacılarımızın yanında deyilik?)

“Bir millət, iki dövlət!”

“Türkün türkdən başqa dostu, qardaşı yoxdur!”

Aha! Yoxdur deyirsiniz? Bunu talış necə başa düşməlidir? Belədirsə, talış niyə Türkiyəyə yardım etməlidir? Axı dövlət yardımında bütün əhalinin payı var. Əgər türkün qardaşı türkdürsə, Türkiyəyə yalnız türkdilli azərbaycanlılardan yardım getməlidir. Belə deyil?

Türkün qardaşı yalnız türkdürsə, talış niyə əsgər getməlidir? Niyə Qarabağ uğrunda vuruşmalıdır? 44 günlük müharibədə Lerikin bir kəndi əhalisi iki ilyon yarım olan Bakıdan çox şəhid verib. Bu cavanlar Azərbaycan üçün yox, türk üçün ölüblərsə, nahaq ölüblər. Belə deyil?

“Bir millət, iki dövlət”? Bu necə olur? Bəs siz Qarabağ ermənilərinə demirsiniz ki, bir millətin iki dövləti olmaz?

Deyək ki, br millətin iki dövləti ola bilər. Ancaq millətin vahid dili olmalıdır. Biz osmanlılarla bir millətiksə, iki dildən biri artıqdır. Yəni biri dildir, o biri onun  dialekti ya da ləhcəsi. Osmanlılar, əlbəttə, öz dillərini dil sayırlar, bizimkini ləhcə. Bizim pantürkistlər də belə sayıblar. Ona görə Hüseyn Cavid osmanlıca yazıb və onun əsərlərini tərcümə eləmədən ya da ən azı azərbaycancaya uyğunlaşdırmadan başa düşmək mümkün deyil.

Siz istəyirsiniz ki, sabahdan “pis” deməyək, “götü” deyək?

“Bir millət, iki dövlət” iddiası Azərbaycana xəyanətdir, bununla dövlətçiliyimizin əsasları sarsılır, azərbaycanlıların millət olduğunu inkar edilr.

Əgər xalq, yəni onun etnik türk hissəsi osmanlıların ağuşuna atılmağa hazırdırlarsa, talışın bu qızğın, ehtiraslı  ağuşdan var gücüylə yayınmağa haqqı var.

“Bİz türkük!”

 “Türklər dünyanı idarə edəcəklər!”

Haçan? Kim, hansı türklər dünyanı idarə edəcəklər? Ölkəsində feodal-faşist rejimi yaratmış Türkmənbaşılar, ölkəsini ailə mülkiyyətinə çevirmiş quldur Nazarbayevlər, Kərimovlar? Bu şizofrenik iddianın arxasında nə dayanır? Sovet imperiyasından çıxan türkdilli ərazilərdə ən rəzil rejimlər yaranır, əhali müti şəkildə əsli-kökü olmayan, hakimiyyətə quldurluqla gəlmiş hampazorların ailəvi əsarətinə dözür. Hansı dünya ağalığını arzulayırsınız? Özünüzə yaxşı baxın, nə gündə olduğunuzu görərsiniz.

Türkçülük isteriyası Azərbaycanın içəridən qurd kimi yeyəcək, çünki gündə milyon dəfə “biz türkük” deməklə başqa etnik qruplarda dözlətə, ölkəyə qarşı inciklik və hətta nifrət yaranır. Özünüzü talışın yerinə qoyun: hər dəfə “türkün yeganə dostu türkdür” iddiasını eşidəndə hansı hissləri keçirərdiniz?

Bu şüarı Erdoğan səsləndirəndə də ağ yaan deyir. Osmanlıların qardaşları almanlardır. Almaniyada üç milyondan çox etnik türk var, vaxtilə Almaniyaya ayağı çarıqlı fəhlələiyə gələnlər orda savadlanıblar, adam içinə çıxablar, biznneslər qurublar, deputat seçilirlər, nazir olurlar. Həsən bəy Zərdabini, Üzeyir bəyi, Mirzə Fətəlini, Mirzə Cəlili ruslar oxudub bizim milli sərvətimizə çeviriblər. Türklərdən öyrənən Caviddir ki, yazdığını tərcümə ilə oxuuruq.

Bizim qardaşlarımız və bacılarımız qabaqcıl millətlərdir, ölkələrini həbs düşərgələrinə çevirmiş, insan qanı içən diktatorlar yox. Bizim qardaşımız, bacımız bizə rentgeni, penisilini, pasteri, radionu, televizoru, təyyarəni, İnterneti vermiş almanlar, ingilislər, fransızlar, amerikalılardır, on minlərlə mehseti türklərini diri-diri yandıran, hamilə qadınları qarılnlarıı cıran özbəklər yox.

Azərbaycan çoxmillətli dövlətdir – nə qədər ki, bu əsas birgəyaşayış qanununa çevrilməyib, ölkənin gələcəyi tükdən asılı olacaq. Talışı məktəbdənn, mətbuatdan, teatrdan mərhum etməyiniz bəs deyilmş kimi, indi onun boynuna zorla türkçülüyü də qoyursunuz.

Utanın! Talışların verdiklləri saysız şəhidləri xatirəsinə hörmət edin!

Türkiyə zəlzələsi indi ekranda eyni vaxtda nümayiş etdirilən çoxsaylı realiti-şouya çevrlib. Günün qəhrəmanı – drunduletinə köhnə yorğan-döşək yüykləyib şəhəri fırlaan və bunu videoya çəkdirib yayan manısdır. Onun nimdaş yatacağına osmanlı yiyə durmayacaq. Bu manıs işləyən, qan-tər tökən adama da oxşamır, yəqin avantüristin biridir, gəlib nənəsinin pal-paltarını yükləyib arabaya, hərçən ağlı işləyir ki, bunu videoya çəkdirsin.

Şoy baş tutub.

Və şou davam etməlidir!

Bizim rəhbərliyə isə bu zəlzələ Allahın meməti kimi oldu. İndi bu hay-küyün, mərəkənin fonunda nə qədər fəalı istəsən şərləyəb dama basa bilərsən. Nə qədər bandit MTN-çini damdan buraxıb oğurladığı miluyardları özlərinə qaytara bilərsən…

Mən bir anlığa təsəvür elədim ki, talışam. Və gördüm ki, bu komediya, bu türkçülük hoqqabazlığı mənim xoşuma gəlmir. Mən nəinki inciyirəm. MƏn hətta hiddətlənirəm də!

Mirzə ƏLİL

  1. 02. 2023, Samara