RAYNER MARİYA RİLKE. ÖLÜM TƏCRÜBƏSİ

Май7

Biz bu gedişdən heç nə bilmirik, yox deyən də.

bizə bir şey. Yox elə əsasımız da ondan,

vəcdə gələrək coşaq, məhəbbət,  nifrət ya da,

Göstərək biz ölümə, eybəcərlənən zaman

—
Onun maskalı ağzı hüznlü hönkürtüdən.

dünya rolla doludur, biz də oynarıq elə,

sevilməyin fərqinə varırıqsa biz bu dəm,

ölüm də oynar, ancaq çətin ki, bəyənilə.

 —

Gəldi səhnəyə fəqət, sən bizi tərk edən an

sən çıxdığın yarıqdan bir gerçəklik zolağı

tutdu sənin yerini: həqiqi yaşıl olan,
həqiqi yaşıl meşə, həqiqi gün işığı.

 —

Bizsə oynamaqdayıq, ürəksiz, həm də çətin
Öyrənilən nə varsa, söyləyirik; bu zaman
bütün jestlər tükənir; fəqət sənin getməyin,

uzaq düşən varlığın bizim oyunumuzdan,

 —

həmin o gerçəklikdən hərdən gəlir qoparaq,
sarır bir anlam kimi bizi iliyə qədər

həyat tamaşasından hələ gərək zövq alaq,

rol oynayaraq, alqış haqqında düşünmədən.
1907

almancadan tərcümə

04-07. 2022, Samara

+++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Todes-Erfahrung

Wir wissen nichts von diesem Hingehn, das
nicht mit uns teilt. Wir haben keinen Grund,
Bewunderung und Liebe oder Hass
dem Tod zu zeigen, den ein Maskenmund Читать далее →

Запись опубликована 07.05.2022, в ALMAN.

RAYNER MARİA RİLKE. UŞAQLIQ

Май3

Yaxşı olar oturub  düşünəsən də yaxşı,.
Söhbət aça biləsən itirilib gedəndən,
uşaqlıq günlərinin uzun güngedərindən,
bir daha dönməz o vaxt geri – niyə də axı?

 —

Göstərilir əlamət bizə  — bəlkə bu yağışda,

Ondakı mənanısa amma biz anlamırıq.

Görüşlərdən ibarət deyildir həyat daha

Növbələnərdi daim o vaxt görüş, ayrılıq.

 

Yaşardıq yaddaqalan hadisə baş vermədən,

Belə ömr edər əşya, vəhşi heyvanlar ya da,

Həyatımızsa hərçənd bir insan həyatıydı,

Fiqurlarla doluydu qırağa qədər həddən .

 —

Təklik üz verdi sonra, tənhayıq çoban kimi

Nəhəng uzaqlıqların qoynunda itirildik.

Təmas duyuruq, bizi var çağıran da sanki,

Və tədricən elə bil uzun bir təzə sap tək,
Silsilə tək yaranan şəkillərə tikildik,

Beləcə çaşqın halda dözüb yşayaq gərək.

almancadan tərcümə

02-03. 05. 2022, Samara

++++++++++

RAİNAR MARİA RİLKE

Kindheit

Es wäre gut viel nachzudenken, um
von so Verlornem etwas auszusagen,
von jenen langen Kindheit-Nachmittagen,
die so nie wiederkamen — und warum?
— Читать далее →

RAYNER MARİA RİLKE. BUDDA

Май2

Rayner Maria Rilke

O sanki dinləyir. Sükut: Uzaqlar…

bizsə eşitmirik qulaq da versək,

və o bir ulduzdur. Ətrafında var
başqa ulduzlar da, görünmür bizə.

 —

O – Hərşey. Bəlkə biz gözləyək gərək
ki, o bizi görsün? Görməlidirmi?

biganə və süstdür o, vəhşi kimi,

haçan biz önündə səcdəyə gəlsək,

 —

Bizi ayağına çəkən şey ki, var

İçində hərlənir neçə milyon il

unudur indi biz dərk edənləri,

rəqət nə rəhbərdir bizə — o anlar.

1905

Almancadan tərcümə

01-02.05. 2022, Samara

+++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Buddha

Als ob er horchte, Stille: eine Ferne …

Wir halten ein und hören sie nicht mehr.

Und er ist Stern. Und andre großen Sterne,

die wir nicht sehen, stehen um ihn her. Читать далее →

RAYNER MARİA RİLKE. KRAL

Май1

Rayner Maria Rilke

 On altı yaşı var kralın cəmi

Bu yaşda rəhbərdir dövlətə, xalqa,

Və baxır, pusquda oturan kimi,

Zalda şura üzvü ağsaqqallara,

 —

Sonra da harasa o yana ordan

və duyur ki, nədir incidən onu:

runo yaxalığı sıxır bayaqdan,

onun Ensiz, uzun, cod buxağını.

 — 

Olüm hökmü vardır onun önündə
imza atılmağa hazır haçandan.

Düşünürlər:  əzab çəkir nə qədər.

 — 

Bilməliydi onu tanıyan insan:

Yetmişəcən sayır, qara sənədə,

Qol atanacan.

1906

almancadan tərcümə

30.04 – 01.05. 2022, Samara

++++++++++++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Der König

Der König ist sechzehn Jahre alt.

Sechzehn Jahre und schon der Staat.

Er schaut, wie aus einem Hinterhalt, Читать далее →

RAYNER MARİA RİLKE. BACILAR

Апр30

Rayner Maria Rilke

Hərçənd imkanları eynidir, amma,
fərqlidir həyata keçirməkləri.

günləri keçsə də eyni məkanda,
fərqli bir zamanda yaşar hər biri.

—

Üzgün görünəndə bir bacı bəzən,
digəri köməyə meyllənərdi.

fayda heç birindən yox idi hərçənd,

qan qana qarşıydı, olsa eyni də.

—

Qısılıb əvvəlki kimi getsələr əgər,

Yenə bir-birinə bağ içi indi

Hər biri həm çəkə, həm də çəkilə:

Hh, yerişlərisə tamam fərqlidir.

1908

almancadan tərcümə

29-30.04. 2022, Samara

++++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Die Schwestern

Sieh, wie sie dieselben Möglichkeiten

anders an sich tragen und verstehn,

so als sähe man verschiedne Zeiten

durch zwei gleiche Zimmer gehn. Читать далее →

RAYNER MARİA RİLKE. GECƏ ADAMLAR

Апр29

Rayner Maria Rilke

Gecə kütlə üçün yaranmayıbdır,

Bax, səni qonşundan gecə ayırır.

Çalışma axtarıb tapasan onu.

İşıq yandırırsan gecə evdə sən,

İnsanın üzünü görə biləsən,

Kimin – sən əvvəlcə fikirləş bunu.

 —

Üzünə düşərək  axan işıqdan
Eybəcər görünür adam, nədənsə

Gecə yığışsalar adamlar, o an,

görərsən hamını baş-ayaq vuran

təzyiq, həmlə edər hər kəs hər kəsə.

Onların alnını şölə saraldır

Tamam qovulubdur fikir və ağlı

Baxışlarında şərab alovu vardır

Hərənin əlindən asılıb ağır

Jest – dediklərini bu jestlə onlar,

Bərkidib anladır və anlayırlar.

Və “mən” “mən” deyirlər həmişə təkrar,
“Hər kim olsa”  kimi bunda məna var.

1899

almancadan tərcümə

28-29.04. 2022, Samara

++++++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Menschen bei Nacht

Die Nächte sind nicht für die Menge gemacht.

Von deinem Nachbar trennt dich die Nacht,

und du sollst ihn nicht suchen trotzdem.

Und machst du nachts deine Stube licht,

um Menschen zu schauen ins Angesicht,

so musst du bedenken: wem. Читать далее →

RAYNER MARİA RİLKE. SEVGİLİNİN ÖLÜMÜ

Апр28

Rayner Maria Rilke

Ölüm barəsində o  hamı qədər bilirdi:
lallığa sürükləyir bizi qamarlayaraq.

sevimli qadın ondan qoparılmamış hələ

tərk eləyib gedərkən baxışlarını ancaq

 —

naməlum kölgələrin dünysına qatıla.

düşündü o dünyada sakin olanlar indi,
onun rəfiqəsinin gəlişinə şaddılar

təbəssümü onlara ay işığı kimidir.

 —

çox tanış göründülər ölülər ona sonra,

hər birinə bağlayan onu sevgilisiydi,
Dinləyirdi onların dediklərini indi,

 —

inanmırdı da  da ancaq, gördüyü bu diyara,
Abad deyir, keçən hər günüsə xoş sayırdı,

Sevimli ayaqlara  səy ilə yol salırdı.

1908

almancadan tərcümə

27-28. 04. 2022, Samara

 

++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Der Tod der Geliebten

Er wußte nur vom Tod was alle wissen:

daß er uns nimmt und in das Stumme stößt.

Als aber sie, nicht von ihm fortgerissen,

nein, leis aus seinen Augen ausgelöst, Читать далее →

RAYNER MARİA RİLKE. ÖMRÜMÜ YAŞAYIRAM

Апр27

Gedir ömrüm get-gedə genlənən həlqələr tək

Hər şeyi də çevrəyə alır onlar, artaraq.

Bəlkə çətin çataram onuncu həlqəyədək,

Cəhd edəm gərək ancaq.

—

Min illərdir beləcə dövrəsində Tnrının,

Yaşı dibsiz qalanın durmadan hərlənirəm.

Ancaq bilmirm hələ: şahinəm ya fırtına

Ya nəğməyəm möhtəşəm.

1899

almancadan tərcümə

27.04. 2022, Samara

+++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Ich lebe mein Leben…

Ich lebe mein Leben in wachsenden Ringen,

die sich über die Dinge ziehen.

Ich werde den letzten vielleicht nicht vollbringen,

aber versuchen will ich ihn. Читать далее →

RAYNER MARİA RİLKE. SONUNCU AXŞAM

Апр26

Gecə və uzun çəkən səfər. Sonrasa döndü,
İçindəki qoşunla qatar parkın yanından.

Çəksə də nəzərini klavesindən indi,

Çalırdı yenə ancaq, gözlərisə qadında.

—

Baxırdı o, necə ki, insan aynaya baxar,

Gənclik cizgilərini görüb duyğulanırdı,

Anlayırdı onlarda necə dərin hüzn var,
Hər səssə daha gözəl, daha ağıl alandı.

—

Bütün bunlar yox oldu fəqət elə bir anda
Qadın durub qayğılı pəncərənin yanında,

Ürək döyüntüsünü əliylə saxlayaraq,

—

Çalğısı yetdi sona. Sərin gəldi bayırdan,

Aynnın nündəki masanın üstdə birdən,

İçində bir ölü baş şako görndü qara.

1906

almancadan tərcümə

26. 04. 2022, Samara

QEYD: şako (Tschako) – silindr formalı hərbi papaq

++++++++++++++

Rainer Maria Rilke

Letzter Abend

Und Nacht und fernes Fahren; denn der Train

des ganzen Heeres zog am Park vorüber.

Er aber hob den Blick vom Clavecin

und spielte noch und sah zu ihr hinüber Читать далее →

İOHAN GÖTE. BALIQÇI

Апр24

Çay axır hay-küylə, sular qabarıb,
Sakitcə oturub tənha balıqçı,
Sahildə, fikrini tilov aparıb,

Ürəyini suyun sərini açır.

Belecə oturub o dinləyir hərdən,

Necə öləziyir, yatır bu  axın.

Gözünün önündə suları birdən

Yarıb yaş bədənli çıxır bir qadın.

—

Danışır onunla, oxuyur hələ:

Ey ağıl və hiylə işlədən insan!
Ölümcül bürküdə nə üçün belə,
Sudan törəməmi sən çıxarırsan?

Əgər anlasaydın suyun dibində,
Günü balıqların xoş keçir necə,

Suya atılardın yəqin ki, sən də,
Qəmin çəkilərdi suya girincə.

—

Həm sevimli günəş sevimli ay həm,
Günəşin qoynuna sevinclə girər.

Görürsən onların üzünü hökmən,
Sudam çıxan zaman ikiqat gözəl.

Mavi dərinliyə dönən bu dərin,

Ucalıq səni cəlb eləmirmi bəs?

Əbədi damlada canlanan əksin,

Oyatmrmı suya girməyə həvəs?

—

Çay axır hay-küylə, qabarıb sular,

Yalın ayaqları islanıb onun.

Qəlbində nədənsə indi qüssə var,
Sanki əziziylə söhbəti olub.

Danışır onunla, oxuyur qadın,

Yəqin gəlib çatıb onun saatı

Qadın onu çəkir, o atır addım…

Bir daha onları görən olmadı.

1778

almancadan tərcümə

23-24. 04. 2022, Samara

++++++++++++++

Johann Wolfgang von Goethe

Der Fischer

Das Wasser rauscht, das Wasser schwoll,
Ein Fischer sass daran,
Sah nach dem Angel ruhevoll,
Kuehl bis ans Herz hinan:
Und wie er sitzt und wie er lauscht,
Teilt sich die Flut empor,
Aus dem bewegten Wasser rauscht
Ein feuchtes Weib hervor. Читать далее →