SAŞA ÇORNI. İKİ MÜLAHİZƏ

Saşa_Çornı

Саша Черный

Два толка

 

Bəziləri hay salır: “Nə forma! Boş şeydi bu!”

Peyin horrası əgər tökülsə büllur qaba

Büllurda nə ləyaqət, nə dəyər qalar daha.

 

 

 

Var etiraz edənlər buna: “Ağııllı olun!

Siz gecə güvəcinə gözəl şərab da töksəz,
Dilinə vurmaz onu abırlı sayılan şəxs.

 

 

 

Əfsus! Mübahisəni həll edə bilməz onlar.

Hərçənd gözəl şərabı büllura təkmək olar…

 

Ruscadan tərcümə

01-02. 04. 2019, Samara

 

 

Два толка

Одни кричат: «Что форма? Пустяки!

 Когда в хрусталь налить навозной жижи –

Не станет ли хрусталь безмерно ниже?» Читать далее

RADYARD KİPLİNQ.  AĞ ADAMIN YÜKÜ

Rudyard_Kipling

The White Man’s Burden

Birləşmiş Ştatlar və Filippin

 

Götür Ağ adamın ağır yükünü

Yığ oğullarını, yolla qürbətə,
Getsinlər ən nəcib törəmələrin,
Əsirin olana  çətin xidmətə;

Zirehli, silahlı yol gedər onlar,
Ürkək, həm də vəhşi xalqa çatınca.

Sənə təzə əsir düşən adamlar
Yarı uşaqdılar, yarı da şeytan.

 

 

Götür Ağ adamın ağır yükünü –

Səbirlə, əzmlə gərək dözəsən,
Terror hədəsinə məhəl qoymadan.

Və ləyaqət göstər hər bir halda sən;

Nitqini həm sadə, həm açıq elə

Yüz dəfə təkrarla, üzülsən necə.

Özgənin xeyrinə yönəlt səyini,

İşlə, başqası da yesə qazancı.

 

 

 

Götür Ağ adamın ağır yükünü
Barışın amansız və qanlı hərbi –

Aclığın qarnına tök boğazacan,

Çalış, kəs kökündən xəstəlikləri;

Məqsədə yetməyə az qalan zaman,
Yeni çağırışlar durmadan axtar,

Ayıq ol, Tənbəllik, birə Mövhumat,
Bütün ümidini heçə çıxarar.

 

 

 

Götür Ağ adamın ağır yükünü –

Bu, kral həyatı deyil möhtəşəm

Daimi xidmətdir, ağır və həqir –

Bu nağıl hamıya məlum həmişə.

Girməzsən tikdiyin limanlara sən,
Çəkdiyin yollarla gedər özgələr,

Bütün həyatını sərf elə yarat,
İşinə ölümün bir gün ad verər.

 

 

Götür Ağ adamın ağır yükünü:

Bil ki, nə olacaq mükafatın da:

Qınar qayğısına qaıdığın səni,
Nifrət də duyarsam qoruduğundan –

Sənin can yandırıb bir vaxt işığa,
Çıxardıqlarının qəzəbli səsi:

“Niyə köləlikdən qopardın bizi,

Hanı sevdiyimiz Misir gecəsi?”

 

 

 

Götür Ağ adamın ağır yükünü —
Aza qane olub ancaq enmə sən —

Çalışma azadlıq şüarlarıyla
Öz zəifliyini pərdələyəsən;

Sənin harayınla, pıçıltınla da,

Qoyub getdiyinlə, əməllərinlə,
Bu dinib-danışmaz, qaraqabaq xalq,

Səni və Tanrını dəyərləndirər.

 

 

 

Götür Ağ adamın ağır yükünü –

Qaldı uşaqlıq tək uzaqda indi —

Şəninə söylənən səmimi tərif,

Asan qazanılan dəfnə çələngi.

Kişiliyə doğru gedəsən gərək,
Qədirsiz illərin yarıb layını

Qanın soyuq qalar, dolarsan ağla,

Sənə çağdaşların dəyər verəcək.

1899  

 

İngiliscədən tərcümə

02-04.04 2019, Samara

QEYD: Şeir Filippinin, Puerto-Rikonun və başqa İspaniya ərazilərinin ABŞ tərəfindən tutulmasıyla bağlı hadisələrin təsiriylə yazılıb

 

The White Man’s Burden

THE UNITED STATES AND THE PHILIPPINE ISLANDS

 

 

Take up the White man’s burden —

  Send forth the best ye breed —

Go bind your sons to exile

  To serve your captives’ need;

To wait in heavy harness

  On fluttered folk and wild —

Your new-caught, sullen peoples,

  Half devil and half child. Читать далее

  VLADİSLAV XODASEVİÇ. ANAMA

hodasevich

Матери

Ana! Heç olmasa sən məni dinlə: ağırdır,
Bu dünyada yaşamaq! Niyə məni doğurdun?

Ana! Bəlkə hər şeyi özüm məhv eləmişəm
Niyə bəs büytn həyat – şərabdır, oxdur, oddur?

Utanıram səninlə sevgidən danışmağa,

Deyəm qadından ötrü ağlayıram mən, ana!

Məyus qocalığını niyə qayğılandırım,

Kor, üsyankar, yalançı ruhun iztirabıyla!

Dəhşətdir açıb deyəm vecimə deyil mənim

O həyat dərsləri ki. sən mənə öyrədirdin,
Nə kitab sayıram mən, nə ibadət, nə nəğmə.

Hər şeyi unutmuşam, ana! Yox olmuş hər şey,

Şərabın xumarıyla qışqırıq qopararaq

Sərsəri tək gəzərkən itib getdi nə varsa.

İstəyirsən biləsən nə varsa mənə aid?

İstəyirsən – deyimmi? Mənə çox az şey gərək:

Onun öpüşlərini dada bilim yenə də

(İncə dodaqlarında kürən çalarlı allıq!)

Yenə səslənə biləm: “Ah, çarevna, çarevna!”

Və eşidə biləydim cavabında: “Ömürlük”

Mehriban ana! Yenə köhnə salopunu gey,

Çenstoxovskayadan mərhəmət dilə, yalvar,
Zavallı oğluna və

Qara bantlı qadına.

 

1910

Ruscadan tərcümə

31.03-01.04. 2019, Samara

 

Владислав Ходасевич

Матери

 

Мама! Хоть ты мне откликнись и выслушай: больно
Жить в этом мире! Зачем ты меня родила?
Мама! Быть может, всё сам погубил я навеки, —
Да, но за что же вся жизнь — как вино, как огонь, как стрела? 
Стыдно мне, стыдно с тобой говорить о любви,
Стыдно сказать, что я плачу о женщине, мама!
Больно тревожить твою безутешную старость
Мукой души ослепленной, мятежной и лживой! Читать далее

HEYDƏR ƏSƏDOVUN DƏNİZ AKADEMİYASINA REKTOR TƏYİN OLUNMAQLIĞI

Heydər_Əsədov

ƏLİYEV: Heydər, sən mənə həm ata kimisən, həm oğul kimi. Ona görə mən səni işsiz qoya bilmərəm. Səni bu gündən təyin edirəm Dəniz akademiyasına.

ƏSƏDOV: Əlahəzrət, ömrünüz uzun olsun, ancaq  mən ermənistanlıyam, Ermənistanda da dəniz yoxdur, mən heç üzməyi də bilmirəm. Sizdən ayıb olmasın, sudan qorxuram, vannaya da adamla girirəm, katibələr sağ olsunlar, tək qoymurlar…

ƏLİYEV: Oğul, mən səni dənizə göndərmirəm. Mən səni göndərirəm dənizin akademiyasına ki, orda tələbələrin üstündə gözün olsun. Tələbələrə keçmiş kənd təsərrüfatı nazirindən yaxşı nəzarətçi kim ola bilər?

ƏSƏDOV: Əlahəzrət, min faiz haqlısınız. Mən bu mal-qaradan sonra istənilən kontigentlə bacararam.

ƏLİYEV:  Get işlə, oğul. Orda sənə iki-üç adamlıq vanna da qoyduracam. İstəsən, üzmək də öyrənərsən…

 

 

RADYARD KİPLİNQ. XAHİŞ

Rudyard_Kipling     

 Rudyard Kipling

The Appeal
Yaratdıqlarım əgər,
Xoşsa, qoy bu gecədə,
Rahat yatım, vaxt gələr

Köçərsən bura sən də.

 

 

Ölənlər lap az zaman,
Yaddaşımızda yaşar.

Qalan kitablarımdan,
Soruş, nə sualın var.

 

Qeyd: ilk dəfə 1939-cu ildə, Kiplinqin ölümündən üç il sonra nəşr edilib.

İngiliscədən tərcümə

31.03. 2019, Samara

 

The Appeal

 

If I have given you delight

By aught that I have done

Let me lie quiet in that night

Which shall be yours anon.

 

 

And for the little little span

The dead are borne in mind

Seek not to questions other than

The books I leave behind

 

AĞƏNNƏNİN ÖLÜMÜNÜN ON İLLİYİNƏ

 

Изображение 301

Qiyamət  günü var, nəhayət, gələr,

Qalxaraq hüzurda əyərik boyun.

Ümidlə ölərik, o günə qədər,

Keçər bəlkə min il, bəlkə də milyon.

 

 

Hüzurda durarsan hamı kimi sən,

Çaşar, sarsılarsan həyəcanından.

Elə bil baldızdan qorxub əsərsən,
Elə bil zəhmiylə basar öz balan.

 

 

 

Qorxarsan atandan, müəllimindən,
Ya da briqadirdən qorxduğun sayaq.

Elə bil ki polis, məmur indi də,
Burda səni söyüb yamanlayacaq.

 

 

Toxtarsan, qəfildən bir səs ucalcaq,

Danışan bilməzsən kimdi ya nədi.

Haqq-hesab istəməz,  soruşar ancaq:
“Cahangirin qızı, dincələ bildin?”

 

02. 04. 2019

Samara

SAŞA ÇORNI. FACİƏ

Saşa_Çornı

Саша Черный

Трагедия

 

O gərək hamamda kassir olaydı,

Şpal tədarükü agenti ya da.

Tale gözlənilməz oyun oynadı,

Semyon Bubnov qalxdı redaktorluğa.

 

 

Nəhəng masa. Qələm, kağız bir qalaq,

Qaşını dartaraq Bubnov əyləşib.

Çox bilik, cəsarət  istəmir ancaq

Desin ki: “Bu gedər!” “Bu nədir, əşşi!”

 

 

 

İlk dəfə gələnsə — yarılayacaq,

Kim ikinci dəfə — dörddə, üçdə bir.

Üçüncü dəfədə — gətir içalat,

Yığmağa göndərər, baxmaz heç nədir!

 

 

Jurnal papuası otuz iləcən,
Sözü, fikri, dadı doğradı, böldü.

Bir gün kvas içib gözü doyunca,
Flyus tək köpərək çeçəyib öldü.

 

 

 

Yaxşı nekroloqlar yazıldı, amma,
Dilinə gətirən olmadı bunu:

Kassir işləsəydi əgər hamamda,
Faydası daha çox olardı onun.

 

1912

Ruscadan tərcümə

29.03.2019, Samara

 

 

Трагедия

(К вопросу о «кризисе современной русской литературы»)

 

 

Рожденный быть кассиром в тихой бане

Иль агентом по заготовке шпал,

Семен Бубнов вне всяких ожиданий

Игрой судьбы в редакторы попал. Читать далее

VLADİSLAV XODASEVİÇ.  ÜRƏK

hodasevich

             Владислав Ходасевич

               Сердце

Bayılma – ayılma – bayılma yenə…
Ürəksə simicdir, xisləti ağır,
Toplayır bir ucdan ötən hər anı
Nəhəng bir qurğuşun mücrüyə yığır.

 

 

Ayılsam gecənin bir aləmi də,
Yorulub can üzən sayıqlamadan,
Ürək kisə-kisə zirzəmilərə,

Səpir, üzülsə də necə yük altda.

 

 

Hərdənbir azacıq  yavaşısa da,

Kar döyüntüləri ürəyin əgər,

Sandığa atılan əşrəfilərdən

Qopan səs aydınca mənə yetişər.

 

 

Və çəkidən ağır çox çekinləri,
Eləcə çox saxta gineyaları,
Mənim ölüm anım gələr elə ki,

Kölgə bahadırlar yağmalayarlar.

 

1916

Ruscadan tərcümə

28 mart 2019, Samara

 

Сердце

Забвенье — сознанье — забвенье.. 
А сердце, кровавый скупец, 
Всё копит земные мгновенья 
В огромный свинцовый ларец. 
Читать далее

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ

xayal

Kəndimin adında “ərəb” sözü var,
Şirindir ağızda xurma tək dadı.

O həm hədiyyədir, həm də yadigar,
Saxlayır tarixi kəndimin adı.

 

 

Ərəb gəlib çıxıb bura bir zaman,
Gəlib at belində, dəvə belində.

Sarsılıb, tutulub önünə çıxan:

Qılınc – kəmərində, kitab — əlində.

 

 

Döndərib qibləyə kəndimi ərəb,
Və açıb kitabı müəllim kimi.

Çubuq tək yellədib qılıncı qərib,

Titrədib, çaşdırıb kəndimi zəhmi.

 

 

 

Kürdən su içiblər dəvələr, atlar,

Ərəb ovuclayıb Kürü diz üstdə.

Duruydu, təmizdi Kür də o vaxtlar,
Su özü od kimi müqəddəs idi.

 

 

Ərəb əldə qılınc kəndimə deyir,

Bitirib namazı Kür qırağında:

Odu yaradandır, Allah od deyil!

Su deyil, o, suyun yaradanıdır!

 

 

 

Bir zaman yatışıb dəvələr, atlar.

Kəndimin ulduzlu səması altda,
İzləri pozulub, sözsə yadigar,

Möhür tək basılıb yaşayır adda.

 

30.03. 2019

Samara

VLADİSLAV XODASEVİÇ. XATİRƏ

hodasevich

        Владислав Ходасевич

Воспоминание

Bir cüt qızılgülü mənə gətirdin,

Burda, bu quyunun başında bir gün,
Xumar ehtirasdan qorxaraq yəqin,

Səndən almadım al qızılgülləri.

 

 

Söylədim: “Bağışla məni, Alina
Dəfnədən əklildir yaraşan mənə.

Bir də ki, gümüşü qızılgülləri
Arzuların, dərin düşüncələrin.

 

 

İndi nə Alina var bu həyatda,

Nə də o quyudan indi su axır.

Mən isə tək-tənha qayğısındayam
Mavi qızılgülün – qocalığımın.

 

Kişili-arvadlı qonşular tamam,

Evimə tezliklə yığılıb gələr,
Görsünlər yuxuya necə dalmışam,

Ölümün ağ, xumar qızılgülüylə.

 

Qeyd: Şeirin orijinalı qafiyəsizdir

Ruscadan tərcümə

27. 03. 2019, Samara

Воспоминание

Здесь, у этого колодца, 
Поднесла ты мне две розы. 
Я боялся страсти томной — 
Алых роз твоих не принял. 

 

Я сказал: «Прости, Алина, 
Мне к лицу венок из лавров 
Да серебряные розы 
Размышлений и мечтаний». 

 

 

Больше нет Алины милой, 
Пересох давно колодец, 
Я ж лелею одиноко 
Голубую розу — старость. 
Скоро в домик мой сойдутся 
Все соседи и соседки 
Посмотреть, как я забылся 
С белой, томной розой смерти.

Владислав Ходасевич, 19 ноября 1914