Архив тегов | ölüm

SEVİRƏM QÜRUBLARI…

Sevirəm qürubları –

Çay qırağında durub,

Göz çəkmərəm sonuncu

Qızartı yox olunca.

Uşaqlıqda nədənsə,

Qəlbə dolardı qüssə.

Canım təlaşlanardı,

Üfüqlər alışanda.

Günün gedər çağına,

And da içərdi anam.

Buludları bəzəyən,

Közərən, öləziyən,

Şölələr mənə hər dəm,

Xatırladır qəribəm.

Ölüm yaxın, hardasa,

Yetişər bu gün-sabah.

Bilirəm dönə-dönə,

Ölüm istəyib mənə,

Günün gedər çağından
Neçə sevgili insan…

25-27.06. 2015

Samara

ROBERT FROST. MUZDURUN ÖLÜMÜ

                                    
Meri tək oturub, önündə çıraq,

Ərini gözləyir. Addım səsini,

Eşidib tez keçir toran dəhlizi,

Ərini qapıda qarşılamağa.

Deməyə sözü var: “Saylas qayıdıb”.

Uorren girən tək Meri qapını,

Bağladı dalınca. “Mərhəmətli ol”.

Alıb bazarlığı onun əlindən,

Qoydu artırnaya. Pilləkən üstdə,

Oturub ərini çəkdi yanına.

 

“Ona son biçində demədim ki mən,

Birdəfəlik gedir, əgər gedirsə?

Nəyə gərəkdi ki? Kim yiyə durar?

O yaşda işçidən nə xeyir gələr?

Elə düşünürdü qazandığı pul,

Tütünə çatırsa, elə bəsidir.

Demək bir adamdan asılı deyil.

Yoxdur ehtiyacı yəni heç kəsə.

“Yaxşı,”- dedim ona, “mənim də aylıq

Verməyə gücüm yox, lap istəsəm də”.

“Başqaları verir”. “Get onlardan al”.

Belə başlamaqla bilirdin kimsə,
Onu azdırır ki, qəpik-quruşla,

Getsin biçin vaxtı, qaynayanda iş.

Qışdasa qayıdır. Yox, daha bəsdir.

“Ss!”- dedi Meri. “Eşidə bilər”.

“Eşitsin. Onsuz da gec-tez biləcək”.

“Üzülüb. Sobanın yanında yatıb.

Yazıq görkəminə baxıb üşündüm,

Yox, gülmə, mən onu tanımadım da.

O gedən haçandı – yaman dəyişib.

Özün görəcəksən

 

“Hardaymış deyir?”

 

“Demir. Çəkib onu mən evə saldım.

Çay verdim, siqaret təklif elədim.

Danışmaq istəmir öz işlərindən,

Nə desən, başını yelləyir elə.

“Nə danışdı axı? Heç nə demədi?”

 

“Çox az”.

 

“Hər nə. Meri, gizlətmə, yəqin,

Deyib şumlamağa gəlib çəməni”.

“Uorren!”

 

Hə? Bilmək istəyirəm mən”.

 

“Əlbəttə dedi, bəs nə gözləyirdin?

Qınama qocanı, kişi bu yolla,

Saxlamaq istəyir ləyaqətini.

Üstəlik o dedi əgər istəsən,

Təmizlər yuxarı otlağı da o.

Hə, bunu qabaq da eşitmişən sən?

Özün eşidəydin, Uorren, gərək,

Necə dolaşırdı. Hərdən özüm də,

Çaşırdım, elə bil sayıqlayırdı,

Yuxuda görürdü Harold Vilsonu –

Dörd il bundan qabaq, yadındadırsa,

Biçinə tutmuşdun bu oğlanı sən.

İndi müəllimdir öz kollecində.

Onu da qaytarmaq istəyir Saylas,

Deyir əla olar bir işləsələr,

Deyir çıçəklənər ferma da onda.

Çox söz danışırdı. Deyirdi Vilson,

Lap yaxşı oğlandır, kitablar ancaq,

Ağlını çaşdırıb. Bilirsən iyul

Qızmarında necə işləyirdilər.

Yabayla ot atır Harold durmadan,

Saylas arabada komalayırdı.

 

“Hə, mən yaxına da getmədim onda”.

 

“Saylasın o vaxtdan qəlbi inciyib.

Bəs nə? Gör necə də dəyişir hər şey!

Harold dəyib ona təkəbbürüylə.

Mübahisələri çoxdan olsa da,

O, təzə dəlillər axtarır, tapır.

Özümdən bilirəm, necə ağırdır,

Vaxtında verməmək düz cavabları.

Haroldun latını ona od qoyub.

Mənə danışdı ki, Harold deyirmiş,

Latını öyrənib skripka kimi,

Yəni məhəbbətlə — arqumentə bax!

Deyir Harold ona inanmayıb ki,

Yerdə su tapır o, qoz budağıyla.

Bu da sənə kollec, bu da kitablar.

Bu heç, onun ən çox arzuladığı
Budur ki, yaransa təzədən imkan,

Ona öyrədərdi taya vurmağı — ”

 

“Bilirəm, bu işdə Saylasa tay yox.

Taya yox, elə bil xalça toxuyur,

Hələ hər komadan nömrə də asır,

Belədə asandır tapıb boşaltmaq.

Hə, Saylas bu işin sənətkarıdır.

Komanı qaldırır quş yuvası tək.

Elə bil tayanın üstdə durmur o,

Qalxır, qaldırınca yükü yabayla”.

 

“İstəyir Haroldu öyrədə, bəlkə,

Kiminsə işinə yarıdı o da.

Uşağı kitablar deyir zay edib.

Yazıq özgələrin fikrini çəkir,

Tərifli heç nə yox öz keçmişində,

Nə də gələcəyi ümid doğurur.

İndi ya həmişə — nə fərqi var ki”.

 

Qərbə yuvarlanır aypara, göyü,

Sanki təpələrə doğru çəkirdi.

Qucağına axan ay işığına,

Açdı döşlüyünü, sonra əliylə

Saplağı, yarpağı, kökü də şehli,

Sarmaşıqlara bir sığal çəkərək,

Arfa simlərində çaldı elə bil,

Ərini də saran zərifliyi o.

”Uorren, o evə ölməyə gəlib,

Qorxma atıb gedər yenə də işi”.

 

“Evə!

Bəli, evə. Bəs evi deyil?

Mənası bir deyil ev sözünün də
Heç nəyimiz deyil, düzdü, necə ki,

Meşədə təqibdən cana duyaraq,

Qaçıb tazı gedir yad qapıya da”.

 

“Ev elə yerdi ki, bura gələndə,

Səni buraxırlar”.

“Məncə hər kəsin,

Evə hüququ var – bu, tanrıdandır”.

 

Qalxıb bir az getdi Uorren, birdən,

Dayanıb xırda bir çubuğu yerdən,

Götürdü, sonra da sındırıb atdı.

“Deyirsən Saylasa qardaşından da,

Biz yaxınıq? Cəmi on üçcə mildir,

Burdan qardaşının qapısınacan,

Yəqin Saylas bu gün bundan çox gəzib.

Niyə bəs getməyib? Qardaşı varlı,

Həm də vəzifəli – bank direktoru”.

 

“O bizə deməyib”.

 

“Biz ki bilirdik”.

 

“Qardaşı, əlbəttə, gərək əl tuta.

Çəkib yanına da apara, əgər

Ehtiyac olarsa. Bəlkə elər də —

Bəlkə o əslində pis adam deyil.

Sən özün Saylasa mərhəmətli ol.

Axı qardaşıyla fəxr eləsəydi,

Ya kömək umsaydı, bəs niyə bizə,

Ondan danışmayıb indiyə qədər?”

 

“Bəlkə araları dəyib”.

 

“Saylasın

Xasiyyəti budur. Biz heç, özgəyik,

Qohumlarsa sevmir belələrini.

Tikansız balıqdır. Özü də bilmir,

Onun nəyi pisdir başqalarından.

Istəmir, əlbəttə, kasıb da olsa,

Xəcalətli olsun qardaş yanında”.

 

“Saylas bir adamı incidən deyil”.

 

“Mənsə çox incidim görəndə necə,

Stulun tininə başını çırpır.

Qoymadı kürsüdə çəkib oturdam.

Bir özün baxaydıın, gör nə haldadır.

Yerini salmışam mən içəridə.

Baxsan, tanımazsan – çox əldən düşüb.

Çətin bir də işə yata əlləri”.

 

“Bunu bilmək olmaz. Hələ baxarıq”.

 

“Bir söz demirəm ki. Sən get özün bax.

Bir şeyi unutma, Uorren, ancaq,

O gəlib şumlasın bizim çəməni.

Onun planı var. Sən ona gülmə,

Onda ürəklənib özü danışar.

Mən də baxım görüm bu xırda bulud,

Aya toxunacaq, ya yox”.

 

Toxundu.

Sonra toranlıqda üç oldu onlar,

Ay, gümüşü bulud, bir də ki Meri.

Uorren tezliklə qayıtdı, onun,

Əlini ovcuna alıb oturdu.

 

“Uorren, nə olub?”

“Ölüb”,- dedi o.

 

 

Şer “North of Boston” toplusundandır.

Azərbaycancaya tərcümə — aprel 2008, Samara.

 

  

   

 

 

YUYUNURDUM GECƏ HƏYƏTDƏ…

Osip MANDELŞTAM

Yuyunurdum gecə həyətdə

səma,

Parlayırdı kobud ulduzlarla.

Balta ağzında necə duz işarar,

Çəlləyi örtdü şaxta buzlarla.

 

Qapı-baca qıfıllanıb bərk-bərk,

Və ədalət kimi sərtdir torpaq.

Bu ağ kətandakı həqiqət tək,

Biz təmiz mənbəyi çətin ki tapaq.

 

Ulduzu duz tək əridir çəllək,

Daha artıq qaralır su donaraq.

Dərd – nəmək – şor, ölüm – təmiz, gül tək,

Daha doğru, daha qorxunc torpaq.

 

tərc.: 20 noyabr 1987, Samara

BİR İL DƏ ÖTDÜ ÖMÜRDƏN…

Bir il də ötdü ömürdən əridi,

Yetişir vədə düşəm köhləndən.

Qürbət ellərdə qocaldım, qarıdım,

Adım sayaq yaşım da köhnəldi.

 

Yasmı doğum günü ya bayramdı?-

Qəlbi açmır nəsə bu təntənələr.

Arzular həm ötən dönüb qayıda,

Təzə illərçin həm insan tələsər.

 

Bizi çaşdırdı suallarla həyat,

Qarışıb rəngi gerçəyin-yalanın.

Yarımı, sonmu – bilmirəm heyhat!

Bu yol ömür yolu, ölüm yolumu?

 

Məkan-zaman qəfəsi ruhu sıxır,

Haçan bu həddi-xətti ruhum aşar?

İndi təkliklə sarsılır, darıxır,

Qurtular, ruhlara ruhum qovuşar.

 

Görün, ey mehriban, əziz surət,

Nəfəsin qəlbi ruhla doldursun,

Önündə diz çöküm və üz sürtüm,

Məni bu heçlikdən qaldır sən!

 

                                                     15-17 noyabr 1989

 

 

 

 

 

QƏRİB ÖLÜMÜ

Maşına nə var ki – dünən tərəvəz,

Sırağagün meyvə, cənazə bu gün.

Başqa maşınlardan yolda seçilməz,

Sürəti ləngiməz — bu qara yükün

 

Bütün ağırlığı özündən qabaq,

Maneə bilmədən çatıb ünvana.

Kənddə bölüşsə də yaxın və uzaq

Dərdlə, bircə gündə əyilər ana.

 

Vətəndə bayraqlar sənin şəninə

Enməz və çalınmaz təntənəli marş.

Biriydin çörəkçin gedən minlərin,

Pul üstündə düşdü öldüyün savaş.

 

Sərhədi keçərsən – ruhun inciməz,

(Ruhun indi aşar başqa sərhədi).

Sənə poqonlular yaxşı yol deməz –

Ölkədən ölkəyə cənazə gedir…

 

Min dəfə deyilər: ”Qibləyə tutun!”

Qəbrə qoyulunca. Eh nə fərq elər

İndi bu? Qürbətdə elə çoxunun

Hər günü keçmirmi üzü qibləyə?

 

Bacın dünənəcən qərib canına

And içərdi. İndi ölümün, adın,

Anda çevriləcək, çağırılacaq –

Bacın ölümünə inanmasa da…

27-29may 2007 Samara

 

 

 

Şarl BODLER. KASIBLARIN ÖLÜMÜ

BaudelaireNadard-thumb      

(La mort des Pauvres)

 

Təsəlli, əfsus, ölümdür! Və ölümdür yaşadan;

Yeganə məqsəd həyatda, ümid də bircə ona.

O, eliksir, coşar ondan və məst olar insan,

Ürək verən də odur ki, çıxaq ömrün sonuna.

Qırovla örtülər aləm, qasırğalar gurlar –

Qara üfüqdə tək odur parıldayan, ağaran.

O bir qonaq evi ki, alnımızda ünvanı var,

Yedirərlər gələni, orda salarlar yatağa.

O, mələkdir, hamı ovsunlu əllərindən alar,

Ən əziz töhfə — yuxu, dadlı, şirirn röyalar.

Və son yataqda bu əllər çəkər lütün nazını.

Sirli saxlancdır, onda Tanrının cəlalı da var,

Kasıbın muzdudur o, həm də ona doğma diyar,

O, tanınmaz səmalara açılan darvazadır.

1852

                                     fransızcadan, may 2007, Samara