Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

ALİ BAŞ KOMANDANIN «QUBAD ÇASTUŞKALARI»

Июл26

İlham Əliyev 4

Həbsi mənlik deyil qəti,
Qubad İbadoğlunun.

O “Bir gəncin manfesti”,
Kitabına and olsun!

 +

Görməmişəm onu heç vaxt,

Barda ya kazinoda.

Nə aşıq atmaq, nə də kart,

Udam ya uduzam da.

Eyy! Uxx!

 +

Bildim tutulandan sonra,
Adı nə, soyadı nə.

Ünsürlərsə yaxır qara,

Böhtan atırlar mənə.

 + 

O, cinayət törədibdir,

Təxribata da gedib.

DTX-da görüb tədbir,
Güdüb onu həbs edib.

Eyy! Uxx!

+

Qubad İbadoğlu kimsə,
Saxta pul da kəsənmiş

Yalnız dollar, avro kəsib,

Manatı bəyənməmiş.

 +

Elə bundan bilinir ki,

Antimillidir qoçaq.

Gücdən salmaq olub fikri,
Manatımızı ancaq.

Eyy! Uxx!

 +

Məlum olub pul kəsəndir,

Qubadla arvadı da,

Dolu-dolu kisələrdən,
Çıxıb yuan, avro da.

 

“Bir gəncin manifesiti”nə
And olsun ki, dünyada,

Mən ən böyük humanistəm –

Dəyməmişik arvada.
Eyy! Uxx!

 +

İndi  BMT-yə də həm,

Üz tuturam yenidən.

Azadlıq tələb edirəm,,

Culian Asanja mən!

Eyy! Uxx!

26. 07. 2023, Samara

ZABİL PƏRVİZİN SEVİMLİ ŞAİRİ SEYİD ƏZİMƏ NƏZİRƏ

Июл23

20230721_135628

“Zülfünü bas yarama, qoyma məni qan aparır”,
Talışın dağlarını, zənn elə, leysan aparır.

+

Təcili yardıma zəng vur ya da, zalım balası,

De günahkarsan özün, söylə canı can aparır.
+

Asta sürsün maşını, şoferə tapşır, qadası,

Cıdıra var çıxanı, guya ki, heyvan aparır.

+

Ona anlat gözəlim, millətin fəxarətiyəm,
Özü də fəxr eləsin gör necə insan aparır!

+

Cərrahın bas cibinə, at ya da pul kartına sən,

Başimi yoxsa kəsər, guya ki, qurban aparır.

+

Səy elə faciəmi bilsin əlahəzrət də,

Xəbəri, kaş eşidəydim ki, Mehriban aparır.

+

Seyyidin sevgisi daim məni Şirvana çəkər,
Alaraq könlümü, neynim, yenə Səlyan aparır.

23. 07. 2023 Samara

ALİ BAŞ KOMANDANIN MƏTBUAT ÜÇÜN ÇASTUŞKALARI

Июл22

İlham Əliyev 4

Mətbuat günüdür, elim,

Yeyin-için doyunca!

Ünsür olub antimilli,

Hərçənd Zərdabi məncə.

Ey,  uh!

Xalq tanıyırdı öndəri,

Həm də güclü yazan tək,
Yoxdu tayı-bərabəri,
“Kommunist” qəzetində.

 +

Səhər-axşam AZTV-də,

Əziz qonaqdı öndər,
Yorulmazdı, usanmazdı,

Danışaydı nə qədər.

Ey, uf!

+

Televizor önündə el,
Yuxuya da gedərdi,
Şirin diliylə elə bil,

Öndər layla deyərdi.

 +

Mən özüm də jurnalistəm,
Mənimkidir bu bayram.

Atam olub mənim ustam,

İndi özüm atayam.

Ey, uff!

+

Atasıyam hər yazanın ,
Hər ağız açanın da,

Məndədir icazə, izn,
Ev hədiyyəsi, ad da.

 +

Mənəm cəza verəni də,
Yazanın, danışanın.

Ayıraram bədənindən,
Müxalifin başını.

Eyy, uff!

+

Əlbəttə, bir zarafatdır,
Cəza-məza, baş-bədən,
Zülmkarlıq mənə yaddır,

Liberalam axı mən.

 +

Jurnalistə, hamı bilir,
Həm dostam, qardaşam həm,.

Hamısına özüm bir-bir,
Mesaj gərək göndərəm.

Eyy, uff!

+

Şəxsən Əvəz Zeynallıya,

Təbrik yazdım bu səhər.

Bir şüşə də Koka-Kola,
Göndərdim ki, kef elər…

Ey, ax, ey, uh!

 

22.07. 2023, Samara

«DEYİRDİN GƏLƏRSƏN, SƏRHƏD AÇILSA…»

Июл21

20230721_135628

Mədinə Gülgünün şeirinə nəzirə

Deyirdin gələrsən sərhəd açılsa,
Sərhəd açılmadı, sən gəlməz oldun.

Minib təyyarəyə gəlməyə pulsa,
Heyf, tapılmadı, sən gəlməz oldun.

 +

Dedin AXCP alınsa qeydə,
Borc alıb gələrsən, sən gəlməz oldun.

Nə Cəbhə alındı, Müsavat nə də,
Düşüb bəlkə dərdə, sən gəlməz oldun.

 +

MİQ imtahanına dedin gələrsən,
Yaxşı keçsə əgər —  sən gəlməz oldun.

Müəllimləri kaş görməyəsən sən,

Kəsilib getdilər, sən gəlməz oldun.

 +

Deyirdin qiymətlər əgər bazarda,

Düşərsə, gələrsən, sən gəlməz oldun

Qiymətlər düşmədi, artdı da hətta,
Eşidib bilərsən, sən gəlməz oldun.

 +

Dedin “dəmir yumruq” məmura əgər
Dəyərsə, gələrsən, sən gəlməz oldun.

Hələ ki, bu yumruq milləti əzər,
Bəlkə bu səbəbdən sən gəlməz oldun.

 +

Dedin Söyüdlüdən post götürülsə,

Qanad bağlayarsan, sən gəlməz oldun.

Post nədir, salıblar kəndi qəfəsə,
Görüb ağlayarsan, sən gəlməz oldun..

 +

Dedin millət əgər qalxsa ayağa,

Dəstəksən bir yandan, sən gəlməz oldun

Millət boynubükük, başı aşağı,
Xəbər tutub bundan, sən gəlməz oldun…

Mirzə TƏBİL

21. 07. 2023, Samara

“YADDAŞ ADLI XƏZİNƏN GEDƏ, QALASAN AĞLAR…”

Июл20

U LENİ. KİNO

 Rahat ölənlərin də guya öz yatağında,
Fərqlənmir ölümləri o qədər də qətldən.

Yuxudan ayılmadan ölsən də, ya qəfildən,
Məşəqqətin bitməyib ölüm ayağında da.

 +

Sarsıdılır ayağın, əlin də sarsıdılır,
Danışmaq çətinləşir, əyilməsə də ağzın,

Min hoqqadan çıxırsan, azalmır ancaq ağrın,
Bütün tələbatların kimdənsə asılıdır.

 +

Zindana dönür otaq, qəfəsə dönür yataq,

Səkməyin, uçmağın yox, daha qıvraq deyilsən,

Pəncərədən baxırsan, boynunu bura bilsən,

Dustaqlıq yaşayırsan sanki qətldən qabaq.

 +

Vay halına üstəlik qarət də ediləsən,
Ən qiymətli nəyin var, alına, aparıla,
Yaddaş adlı xəzinən gedə, qalasan ağlar,
Niyə ağladığını ancaq bilməyəsən sən.

 +

Tanrı dəftərindədir nə etsək, nə törətsək,

Bəs bizə edilənlər? Elə buna görə mən,

Şəxsiyyəti müəyyən olunmamış şəxsdən,

Fikrim var bir ərizə göylərə yazam gərək…

 

20. 07. 2023, Samara….

 

 

 

ROBERT FROST. QIŞ ƏDƏMİ

Июл20

robert-frost

A WINTER EDEN

Bu qızılağaclığın qış bağı cilvəsi var,

Burda gün işığında dovşanlar oynaşırlar.

Dünyamızda cənnətə burdan yaxın yer hanı,

Burda qarlar ərimir, ağaclar xumarlanır.

 +

Qar xalça üstündəki  bu adicə varlığı,

Bir mərtəbə qaldırır torpaqdan Ədəm bağı.

Qaldırır baş üstdəki təmiz göylərə sarı,

O yerdə ki bildirki meyvəciklər qızarır.

 +

Qayışbaldır, qarnıac heyvanı da qaldırır,

Bu ali ucalıqda nə yeyilsə, dadlıdır.

Cavan ağacın sütül qabığında diş yeri,

Çevrələnib nişan tək qalxımına illərin.

 +

Ədəmdə toy çalınmaz, nikahlar sona varar,

Sevgiylə yox, dostluqla quşlar qatarlanırlar.

Boyun əyib baxırlar dolan hər tumurcuğa –

Hansı çiçək açacaq, hansı yarpaqlanacaq?

 +

Daha quşlar çəkildi, daha günəş də batdı,

Ədəm bağında günün ömrü iki saatdır.

Qışda elə tez gedir saatların öz ömrü,

Deyirsən oyanmağa, çalışmağa dəyərmi.

 

     “WEST-RUNNING BROOK” kitabından. Tərcümə: aprel 2008, Samara

HƏSƏD

Июл19

12.11.22

Çoxlu azar var ki, həkimlik deyil,
Dərmanla, iynəylə sağaltmaq olmaz.

Neçə cür bahalı aparata gir —

Deyəcək sağlamsan, hər yerin taraz.

 +

Hər kəs özü bilir diaqnozunu,

Təzə heç nə deməz konsiliumlar.

Bəlkə yaranışdan, ömrü uzunu,
Belə azarların  girincləri var.

 +

Tutmaları olur bu azarların,

«Təcili yardım”lıq deyil iş ancaq.

Ağrıyan nə ürək, nə baş, nə qarın,
Qəlbinə qurd salır həmişə, tutcaq.

 +

“Özgə torpağına, özgə mülkünə,
Özgə arvadına, özgə malına,
Həsəd aparma və gözünü dikmə” –

Musa qadağası səsləyir buna.

 +

Rəngin kül kimidir, a dost, xəstəsən?

Yenə halın çaşıb kimin nəyindən?

Yenə yenilmisən həsədinə sən?

Kimdir ötüb səni qabağa gedən?

 +

Musa öyüdünü pozana qarşı,
Vardı peyğəmbərin iti qılıncı.

Tiyə ayırırdı bədəndən başı —
Gedirdi azar və azar girinci…
+

Dostum, iradəni qılınca döndər,
Özün azarının get sən üstünə.

Qılınc çal təmizə çıxana qədər,

Rəngin kül kimidir həsəddən yenə….

 

19.07. 2023, Samara

 

ROBERT FROST. HƏMİNƏM, ÖZÜMƏM

Июл19

robert-frost

İNTO MY OWN

Istərəm bu donuq, bu ulu meşə,

Qaranlıq pərdəyə tutulu meşə,

Olmaya sadəcə zülmətə surət,
Taleyin yoluna yönələ fəqət.

+

Gec-tez bir gün gələr, mən də axırı,

Əvvəli görünməz düzə çıxaram.

Açılmaz qarşımda üfüq ha gedəm,

Qumu təkər izli yol da görmərəm.

+

Axı nədən ötrü geri dönüm mən,

Xiffətimi çəkən, məni dost bilən,

Özü düşər izə, məni haylayar,

Və görər qəlbimdə hələ yeri var.

+

Görər ki, mən həmin adamam, amma,

İnamım çoxalıb inandığıma.

ingiliscədən tərcümə

19.07. 2023, Samara

DANTE. CƏHƏNNƏM. 20-Cİ NƏĞMƏ

Июл18

İnferno 20-ci nəğmə

(FRAQMENT)

1 Gərək şeir qoşam yeni ağrıdan,

Çatıb  iyirminci nəğməsinə ilk

Kansonun; girdabdan söz gedir onda.

 +

4 Artıq hazır idim tamam, göz dikib,
Dibsiz dərinliyə baxam, yuyarkən

Özünü, hüznlü göz yaşı töküb

 +

7 Gördüm ki, adamlar girdə düzəndən,

Gəlirlər ləngərli yeişlə, ağlar,
Dua edirdilər elə bil bu dəm.

 +

10 Baxıb göz önünə gələrkən onlar,

Çənədən döşəcən qəribə halda,
Gördüm bədənləri burulu durar.

 +

13 Onların üzləri indi arxada,

Geriyə hərəkət zorundadırlar,

Qabağa baxmağa yox imkan daha.

 +

16 İflic, ola bilsin, kimisə vurar,
Tərsinə çevrilər hissə bədəndə,

Bunu nə görmüşəm, nə inamım var.

 

19 Tanrı yardımıyla toplaya bilsən,

Bar bu yazdığımdam, oxucu, düşün,
Kəsə bilərəmmi göz yaşımı mən,

 +

22 Görərkən ağlayır yanımda düşgün

Bir surət, burulub elə o  həm də,
Dalına tökülür göz yaşı onun.

 +

25 Söykənib qayanın tininə mən də,

Əlbəttə, ağladım; Bələdçim dedi:

“Sən də birisənmi bu dəlilərdən?”

 +

28 Ölü mərhəmət də burda dirildi;

Tanrı divanında mərhəmət duyan,

Ən rəzil, şərəfsiz kəs deyilmidir?…

italyancadan tərcümə

iyul 2023, Samara

++++++++++++++

CANTO 20

Di nova pena mi conven far versi
e dar matera al ventesimo canto
de la prima canzon, ch’è d’i sommersi. Читать далее →

SƏMƏD VURĞUNUN «VAQİF KOMEDİYASI». TOY

Июл17

samed-stalin

İbrahim xan xanəndələrə əmr edir:

“Tez olun yaxşı bir segah oxuyun!”

İndi özünüz fikirləşin, hansı heyvərə xanəndəyə “tez olun” deyər? Bəlkə də çayçıya deyərlər, kababçıya deyərlər. Ancaq xanəndəyə yox.

“Yaxşı bir segah” – segahın nə yaxşısı? Şübhə yoxdur ki, xan musiqidən kənar adamların çoxu kimi muğama segah deyirmiş. “Bir çahargah oxu, segahıyla…”

İbrahim xan Vaqifə:

“Vəzir, xeyir işiniz xeyli mübarək”.

Hansı azərbaycanlı belə danışır: “xeyli mübarək”? “Çox mübarək” deyirlər. Müəllif heca sayını düzəltmək üçün yöndəmsiz sözü soxur misraya.

Sonra Təlxək gəlir. Əlbəttə, Səməd Vurğun şekspirlik iddiasındadır, ancaq onun təlxəyi filosof deyil, ayıb olmasın, oğraşın biridir.

Bir qumardan, bir atdan,
Bir də gözəl arvaddan,
Ehtiyatlı dolanmaq…

Yəqin Səməd Vurğun özü gözəl qadınlar barədə bu fikirdə olub…

Sonra Vaqif gəlininə müraciət edir. Qadının azadlığı barədə bolşevik ritorikası belə bitir:

Camalın dünyadır, qucağın cənnət…

Qayınata bunu gəlininə deyər? Qayınata köpəkoğlunun gəlinin qucağı ilə nə işi var…

Nəhayət, əsərin qəhrəmanı çoban Eldar gəlir. (Bu çoban sonra, 1970-ci illərdə beş qoyundan iyirmi bala alacaq, SSRİ Ali Sovetinin deputatı olacaq, doktorluq dissertasiyı müdafiə edəcək…)

Remarka deyir ki, Eldar çiynində bir quzu içəri girir. Bundan əvvəlki remarka deyirdi ki, toy Şuşa qalasında, xan sarayındadır. Təsəvvür edirsiniz, çoban gəlir girir saraya… Girsin, yaxşı, buna inandıq. Bəs çiynindəki quzu? Sarayda keçirilən toyda, vəzir oğlunun toyunda quzu çartmırdı? Qarabağ xanının sarayı nə gündəydi ki, ora çoban quzuyla girəydi? Bu, komediya deyilmi?

Xan çobanın gəlişindən hiddətlənəndə Vaqif ona xasiyyətnamə verir. Deyir ki, vicdanı təmizdir və “dilindən düşməyir gözəl nağıllar”…

1970-ci illərin çobanı, kənd təsərrüfatı elmləri doktoru Həsən Kərimov nağıl-zad bilmirdi, deyəsən yazıb-oxumağı da, ancaq hər qoyundan dörd-beş bala alırdı…

“Sizin güldüyünz çoban torpağı…”

Qacar belə çoban torpağına gülübsə, yaxşı eləyib, kişini nə qınayasan…

Mən yuxarıda Səməd Vurğunun Azərbaycan dilini yaxşı bildiyinə şübhə bildirmişdim. Burda da baxın:

Xeyir, yanıldınız, ona dil verən,

Göziylə dünyada alovlar görən,

Kəndistan yeridir…

Başa düşdük ki, Eldara dil verən kənd yeridir (kəndistan – Səməd Vurğunun heca xatirinə qondardığı neologizmdir). Bəs gözü ilə alovlar görən kimdir ya nədir? Eldar? Kəndistan?

noyabr, 2018, Samara