FYODOR TYÜTÇEV. “NƏ QƏDƏR CİNLƏNƏ BƏDAĞIZLILAR…”

TYÜTÇEV

Nə qədər cinlənə bədağızlılar,
Necə düşsələr də onun üstünə,

Ürəksaflığı ki, o gözlərdə var,
Bütün şeytanlardan güclüdür yenə.

 

 

Onlar səmimidir, sevimli həm də
Xoş baxışlarıyla alır ürəyi.

Heç nədən bulanıb ləkələnmədi,

Buludsuz qəlbinin saf, təmiz göyü.

 

 
Yüz səfeh qetybətdən və kinli nitqdən

Bir toz dənəsi də dəymədi ona.

Yayılan  böhtanlar  toxundu nə də,
İpək saçlarının dalğalarına,
İpək saçlarının dalğalarına.

1865

Ruscadan tərcümə

01-01.11. 2019, Samara

 
«КАК НИ БЕСИЛОСЯ ЗЛОРЕЧЬЕ…»

 

Как ни бесилося злоречье,

Как ни трудилося над ней,

Но этих глаз чистосердечье —

Оно всех демонов сильней. Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “ELƏ Kİ, PAYIZIN DÖVRANI BAŞLAR…”

TYÜTÇEV

Elə ki, payızın dövranı başlar,
Vaxt olur qısaca – füsünkar, gözəl.
Gündüzdə büllurun parıltısı var,
Şəfəq qızartısı axşamı bəzər.

 

 

Tarlalar ətrafda boşalıb indi,

Harda ki, zəmini gəzib şən oraq.

Təkcə təzə şumun şırımlarında,

Hörümçək torudur parlayan ancaq.

 

 

Səsi eşidilmir quşların daha

Hələ uzaqsa da qış boranları,

Dincəlib yuxuya gedən tarlaya,

İndi təmiz, isti mavilik axır…

 

1857

Ruscadan tərcümə

28-29.10. 2019, Samara

 

 

 

Есть в осени первоначальной
Короткая, но дивная пора —
Весь день стоит как бы хрустальный,
И лучезарны вечера… Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV.  “SEVİRƏM LÜTERAN İBADƏTİNİ…!

TYÜTÇEV

Sevirəm lüteran ibadətini,
Mərasim onlarda sadə və ciddi,

Ali təyinatı mənə bəllidir.

Bu lüt dibvarların, bu boş məbədin.

 

Baxın! Çıxırsınız indi siz yola,
Durur qarşınızda son dəfə İnam:

Aşıb astananı keçməyib hələ,

Evisə haçandan boşalmış tamam.

 

Hələ astananı aşmayıb yəqin,

Qapı bağlanmayıb dalınca hələ,

Çatdı vaxt! Tanrıya dua eləyin
Dua edirsiniz son dəfə belə.

 

1834

Ruscadan tərcümə

26-27.10. 2019, Samara

 

Я ЛЮТЕРАН ЛЮБЛЮ БОГОСЛУЖЕНЬЕ…

Я лютеран люблю богослуженье,
Обряд их строгий, важный и простой, –
Сих голых стен, сей храмины пустой
Понятно мне высокое ученье. Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “İLLƏRLƏ YOLDAŞIM OLAN QARDAŞIM…”

TYÜTÇEV

İllərlə yoldaşım olan qardaşım,
Hamı gedən yerə sən də getdin həm.

İndi çılpaq dikdə mən dayanmışam,
Tənhayam, ətrafda heç nə görmürəm.

 

 

 

Burda durmağıma hələ çoxmu var?

Gün keçər, ya da il –dayanıb indi,
Zülmətə baxdığım yer də boşalar,

Və yox anlayışım  — sonrası nədir.

 

 

 

İz itər – yox olmaq asandır necə!

Mənsiz, mənlə ya da – varmı ehtiyac?

Hər şey həmin qalar – boranlı gecə,
Zülmət, həndəvərdə çöl uzanacaq.

 

 

 

Vaxt çatıb – saysızdır ağır itkilər,
Qaldı canlı həyat arxada çoxdan.

Daha yox öndəki – özüməm, təkəm,
Müdhiş növbədədir yerim haçandan.

 

1870

Ruscadan tərcümə

24-25.10. 2019, Samara

 

 

 

Брат, столько лет сопутствовавший мне,
И ты ушел — куда мы все идем,
И я теперь — на голой вышине
Стою один, — и пусто все кругом — Читать далее

«ALİ AĞACINDA BƏŞƏRİYƏTİN…»

TYÜTÇEV

Ali ağacında bəşəriyyətin,
Sən onun ən yaxşı yarpağı idin.

Təmiz şirəsilə tərbiyələndin,

Təmiz şüaları körpə tək əmdin!

 

 

Böyük ürəyinə onun hamıdan,

Həmahəng sən idin, nəğmən ucaydı.

Tufanla danışdın nəbi tək, ya da

Zərif  küləklərlə şən-şən oynadın.

 

 

Nə dəli küləklər, nə leysan idi,

Səni budağından ayıran, üzən.

Çoxundan yaşarı, həm də gözəldin,
Əklildən düşən tək düşdün özün sən.

Ruscadan tərcümə

02.10. 2019, Samara

QEYD: Şeir Götenin ölümüylə bağlı yazılıb

 

Памяти Гете

На древе человечества высоком

Ты лучшим был его листом,

Воспитанный его чистейшим соком,

Развит чистейшим солнечным лучом! Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “ALİ MƏNASI VAR AYRILIQLARIN…”

TYÜTÇEV

Ali mənası var ayılıqıarın:

Nə qədər sevəsən — gün, əsr ya da

Məhəbbət yuxudur, yuxusa —  andır,

İnsan tez ya da gec, ayılmalıdır,
Oyanıb duracaq, nə qədər yata.

 

Ruscadan tərcümə

24.09. 2019

Samara

 

 

В разлуке есть высокое значенье:

 Как ни люби, хоть день один, хоть век,

 Любовь есть сон, а сон — одно мгновенье,

И рано ль, поздно ль пробужденье,

А должен наконец проснуться человек…

FYODOR TYÜTÇEV. “ELƏ Kİ YAŞ KEÇİR, ƏFƏLLƏŞİRİK…”

TYÜTÇEV

 

Elə ki, yaş keç keçir, əfəlləşirik,

Baxmır sözümüzə əl-ayaq daha,

Onda biz ahıllar gərək yer verək,
Kim ki indilərdə gəlir dünyaya.

 

 

 

Tanrı, özün saxla sən bizi onda,
Darürək qınaqdan, giley-güzardan.

Böhtandan, qeybətdən, kindən, acıqdan,
Həyat yenilənən, dəyişən zaman.

 

 

Didməsin ürəyi qurd kimi nifrət.

Dünya göz önündə təzələnəndə,
Görəndə qurulurtəzə ziyafət,
Təzə qonaqları məzələndə.

 

 

Ödün dağılmasın başa düşəndə,
Daha aparmayır bizi axınlar,
Özgə çağırışlar vaxtıdır indi,

İndi özgələrdir önə çıxanlar.

 

Bizi indiyəcən çılğın hisslərin
Saxla dərinlərdə yatanlarından.

Xəcillikdir qoca ehtirasları,

Qoca sevgisinin özündən hətta.

 

1866, sentyabr

Ruscadan tərcümə

22-23.09. 2019, Samara

 

Ф. И. Тютчев. «Когда дряхлеющие силы…»

 

Когда дряхлеющие силы
Нам начинают изменять
И мы должны, как старожилы,
Пришельцам новым место дать, –

 

 

Спаси тогда нас, добрый гений,
От малодушных укоризн,
От клеветы, от озлоблений
На изменяющую жизнь;

 

 

От чувства затаенной злости
На обновляющийся мир,
Где новые садятся гости
За уготованный им пир;

 

 

От желчи горького сознанья,
Что нас поток уж не несет
И что другие есть призванья,
Другие вызваны вперед;

 

 

Ото всего, что тем задорней,
Чем глубже крылось с давних пор,
И старческой любви позорней
Сварливый старческий задор.

Начало сентября 1866

FYODOR TYÜTÇEV.  “TANRIM, SEVİNC PAYI O KƏSƏ GÖNDƏR…”

 

TYÜTÇEV

Tanrım, sevinc payı o kəsə göndər,

Kim yayın müsibət istilərində.

Daş yolla özünü sürüyüb gedər,
Dilənçi tək bağın həndəvərindən –

 

 

 

Kim çəpər dalından baxır ötəri,
Görür kölgəliyi, otu, çiçəyi.

Zəngin və işıqlı çəmənliklərin

Sərini bilir ki, qisməti deyil.

 

 

Bilir ki, ağaclar onun xətrinə,

Salmır qonaqpərvər kölgələrini.

Nə də duman kimi bu fəvvarənin

Başı ondan ötrü göyə millənir.

 

 

Mavi mağaracıq əbəs cəlb edir,
Onun nəzərini duman içindən,

Bilir fəvvarənin şeh gilələri,

Zavallı başını sığallar nə də.

 

 

 

Tanrım, sevinc payı o kəsə göndər,

Kim yayın müsibət istilərində.

Daş yolla özünü sürüyüb gedər,
Dilənçi tək bağın həndəvərindən.

İyul 1850

Ruscadan tərcümə

20-21. 09. 2019

Samara

 

Ф. И. Тютчев. «Пошли, господь, свою отраду…»

 

Пошли, господь, свою отраду
Тому, кто в летний жар и зной
Как бедный нищий мимо саду
Бредет по жесткой мостовой – Читать далее

F. TYÜTÇEVİN «RUS QADININA» ŞEİRİNİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

TYÜTÇEV

  RUS  GADININA

 

Uzaq işıqdan, həm sənətdən uzaq,

Uzaq günəşdən, həm təbiətdən.

Uzaq həyatdan, uzag sevdadan,

Qaralar günlərin bütün solaraq.

Dadını duyğuların bilməzsən,

Boşa çıxar xəyalların da tamam.

 

 

 

Və gözə gəlmədən həyatın ötər,

Udar adsız və adamsız bir yurd.

Bir anılmaz, aranılmaz yerdə,

Necə ki qeyb olub bir anda itər,

Səmada tüstüdən yaranma bulud,

Payız günü düşəndə çən birdən.

                                                   1848

 

Bu şeiri ilk dəfə təxminən 1984-cü ildə Miskvada tərcümə etmişəm –əruzla.

Şeririn mürəkkəb qafiyə sistemi var.

FYODOR TYÜTÇEV

RUS QADININA

 

Uzaq təbiətdən,  günəşdən uzaq,
Uzaq işıqdan və incəsənətdən,

Uzaq həyatdan həm, məhəbbətdən həm,
Ömrünün gəncliyi düşəcək qaçaq,

Canlı duyğuların ölüb gedəcək,

Hər arzun solacaq açmadan çiçək…

 

 

Keçəcək həyatın gözə dəymədən,

Bəlkə Tanrının da yadından çıxan
Adamsız və adsız uzaq diyarda, —

Tüstü buludları gözdən itən rək,

Tutqun və dumanlı göydə bir anda,

Payızın hüdudsuz toranlarında…

 

1848 ya 1849

Ruscadan tərcümə

18-19. 09. 2019, Samara

 

 

 

Ф. И. Тютчев. Русской женщине

 

Вдали от солнца и природы,
Вдали от света и искусства,
Вдали от жизни и любви
Мелькнут твои младые годы,
Живые помертвеют чувства,
Мечты развеются твои… Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “AĞILLA RUSİYA BAŞA DÜŞÜLMƏZ…”

TYÜTÇEV

 

Ağılla Rusiya başa düşülməz,

Ümumi arşınla ölçən aldanar.

Özəllikləriylə yox ona bənzər —

Rusiyaya yalnız inanmaq olar.

 

Ruscadan tərcümə

16.09. 2019, Samara

 

 

Умом Россию не понять,
Аршином общим не измерить:
У ней особенная стать —
В Россию можно только верить.

1866