Архив тегов | Petrarkanın şeirləri

FRANCESKO PETRARKO. «SEVGİ YA DA ÖLÜM ZƏDƏLƏMƏSƏ…»

Авг12

Sevgi ya da Ölüm zədələməsə
İndi toxuduğum parçanı əgər,
Eşq əsirliyindən çıxsam birtəhər

Bu eşq elm eşqiylə uzlaşa bilsə.

 

Yarada bilərdim elə bir əsər

Üslubu müasir, məzmunu əntiq

Cürət eləyirəm bunu da deyim:

Sorağı yetişər Romaya qədər.

 

Bitirə bilmirəm fəqət işi məm,
Mübarək saplardan var çatışmayan,

Möhtərəm atada atada az deyil onlar.

 

Ovcun sıxılıbdır səninsə, nədən,

Sən belə deyildin. Ovcunu açsan,
Görərsən nə nəfis bir iş yaranar.

italyancadan tərcümə

12. 08. 2026, Samaa

QEYD:

Bu şeir sonet janrında yazılmış məktubdur, onun şairin yaxın dostu və himayədarı Covanni Kolonnaya ünvanlandığı ehtimal edilir. Bu sonetlə Petrarka dostundan üzərində işlədiyi latınca əsəri bitirmək üçün ona lazım olan kitabı göndərməyi xahiş edir. Birinci dördlükdə Petrarka elmi işini qiymətli parça toxumağa bənzədir.

Birinci üçlüyün 3-cü misrasındakı “ata” (padre) sözü də, əlbəttə, sonetin həsr olunduğu şəxsə aiddir. İngilis dilinə tərcümələrin birində “padre” sözü “müəllim” kimi tərcümə edilib.

+++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

 

S’Amore o Morte non dà qualche stroppio
a la tela novella ch’ora ordisco,
et s’io mi svolvo dal tenace visco,
mentre che l’un coll’altro vero accoppio,

Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «QORXUDUR HƏMLƏSİ GÖZƏL GÖZLƏRİN…»

Авг10

Qorxudur həmləsi gözəl gözlərin —

Onlarda həm sevgi, həm ölümüm var.

Necə uşaq qorxub çubuqdan qaçar —

Mənə o vaxtlara qayıtmaq çətin.

 

Yox əlçatmaz, uca yer indən belə,

Getməyim, qalxmayım iradəmlə mən.

Qəlibmi buzlağa döndərə bilən

Təhlükəli nəsə qarşıma gələ.

 

Tələsmədim sən tez dönüb baxam,

Qorundum canımı çünki üzəndən

Bu günah üzrlü sayıla bilər.

 

Dönmüşəm qaçdığım yerə mən hərçənd

Ürək də azaddır indi qorxudan —

Bu, sədaqət rəhni deyilmi məgər?

 

italyancadan tərcümə

08-10. 08. 2026, Samara

++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

Io temo sí de’ begli occhi l’assalto
ne’ quali Amore et la mia morte alberga,
ch’i’ fuggo lor come fanciul la verga,
et gran tempo è ch’i’ presi il primier salto.

Читать далее →

FRANÇESKO PETRARKA. «BİLSƏM Kİ, ÖLMƏKLƏ CANIM QURTARAR…»

Июл30

Bilsəm ki, ölməklə canım qurtarar
Məni üzən sevgi fikirlərindən,

Ağır yükə dönmüş bədəni hökmən
Öz əlim torpağa qoyardı dərhal.

 

Qorxuram atam bu addımı ancaq:

Birdən savaş gələr savaş yerinə

Qarşımda uçurum görərəm yenə —

Yarı uçurumda yarı yoldayam.

 

Artıq yetişibdir zaman, dartıla,

Yay gərək, və eşqin axıtdığı qan

Yuyub-qızardan ox gərək atıla.

 

Eşqdir diləyim, həm o kar insan,

Ki, mənim rəngimi dəyişib belə,

Məni çağırmaqsa çıxıb yadından.

italyancadan tərcümə

30. 07. 2026, Samara

+++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

 

S’io credesse per morte essere scarco
del pensiero amoroso che m’atterra,
colle mie mani avrei già posto in terra
queste membra noiose, et quello incarco; Читать далее →

FRANÇESKO PETRARKA. «ADAMSIZ BİR ÇÖLDƏ…»

Июл29

Adamsız bir çöldə tələsmədən mən,

Vargəl eləyirəm fikirli, tənha.

Gözüm ayağımın baxır altına,
Görsəm, uzaqlaşım insan izindən.

 

Ayrı müdafiə varmı, nə bilim,

Məni yayındıra yad marağından.

Biləcək içimdir məni yandıran,
Üzümdə sevinci sönük görsə kim.

 

Çünki meşələrə, dağlara, çaya.
Məbin həyatımın başqalarından,
Gizli təbiəti bəllidir belə.

 

Elə yabanı yol tapmıram amma,

Sevgi izə düşüb tapmasın asan,

Yenə danışmayaq bir-birimizlə.

 

italyancadan tərcümə

29.07. 2026, Samara

+++++++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

 

Solo et pensoso i piú deserti campi
vo mesurando a passi tardi et lenti,
et gli occhi porto per fuggire intenti
ove vestigio human l’arena stampi.

Читать далее →

FRANÇESKO PETRARKA. «HƏLƏ YAŞAYIRSA, APOLLON, ƏGƏR…»

Июл28

Hələ yaşayırsa, Apollon, əgər,
Səni Fessalyada yandıran istək,

İşıqlı saçları, illər ötərək,

Unutdurmayıbsa indiyə qədər:

 

Sən üz döndərəndə bizə üz verən

Şaxtadan, amansız, sərt havalardan

Müqəddəs dəfnəni qoru, ona bir zaman,
Sən bağlı olmusan, sonralarsa mən.

 

Bu acı həyatda dəstəyin olan,

Sevgili ümidin qüdrəti ilə

Təmizlə havanı işığa çıxaq.

 

Heyrət eləyərik, görüb o zaman,

Çəməndə oturub Donna səninlə

Əliylə özünə kölgə salaraq

 

italyancadan tərcümə

28. 07. 2026, Samara

++++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

 

Apollo, s’anchor vive il bel desio
che t’infiammava a le thesaliche onde,
et se non ài l’amate chiome bionde,
volgendo gli anni, già poste in oblio:

Читать далее →

FRANCESKO PETRARKA. «ELƏ Kİ, İNSANIN ƏZABLARINA….»

Июл16

Elə ki, insanın əzablarına
Son qoyan son günə yaxınlaşıram,

Zamanın sürəti dəyişər tamam,

Aldanıb mən ümid bağladım ona.

 

Xəyalən deyirəm: İtirməyək vaxt,
Sevgi söhbətinə; yükü həyatın 

İlk qar əriyən tək əriyər yəqin.

Ruhumuz dincələr onda  nəhayət.

 

Ümid də bədən tək heçliyə keçər,

O idi xülyanı bizə sevdirən  —

Qorxu, qəzəb, sevinc, göz yaşı gedər.

 

Onda aydın olar: insan adətən,

Seçir şübhəlini, yanlışı seçir.

Önəmli məqsəddən yayınır nəzər.

italyancadan tərcümə

15-17.07. 2026, Samara

++++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

 

Quanto piú m’avicino al giorno extremo
che l’umana miseria suol far breve,
piú veggio il tempo andar veloce et leve,
e ’l mio di lui sperar fallace et scemo.

Читать далее →

FRANÇESKO PETRARKA. «BU İNCƏ RUH BİZİ TƏRK ELƏYƏRƏK…»

Июл11

Bu incə ruh bizi tərk eləyərək,
Getdi o dünyaya vaxtından əvvəl.
Yaxşı qarşılansa orda o əgər,

Göydə ən şərəfli yer ala gərək.

 

Qalsa Venerayla Mars arasında,
Günəşin işığı bir anda solar.
Ona heyran ruhlar çünki cəm olar,
Bütün dövrəsini qapayar orda.

 

Dördüncü qübbədə, Günəşə yaxın

Yer alsa, çıraqlar həndəvərində

Sönərdi, işığı yanardı onun.

 

Qalxarsa beşinci dövrəyə birdən

İtər kölgəsində gözlliyinin.

Yupiterlə bütün ulduzlar hökmən

italyancadan tərcümə

10-11. 07. 2026, Samara

QEYD: Petrarkanın şeirlərinin əksəriyyəti kimi bu sonet də Lauraya, daha doğrusu, onun ölümünə hsr olunub. Mürəkkəb, dolğun, adekvat tərcüməsim mümkün olmayan metaforlarla şair deyir ki, Lauranın ruhu səmanın yüksək qatlarında mənzil tapacaq və bu ruhun gözəlliyi fonunda bütün ulduzlar sönük görünəcək.

+++++++++++++++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

Questa anima gentil che si diparte,
anzi tempo chiamata a l’altra vita,
se lassuso è quanto esser dê gradita,
terrà del ciel la piú beata parte.

 

S’ella riman fra ’l terzo lume et Marte,
fia la vista del sole scolorita,
poi ch’a mirar sua bellezza infinita
l’anime degne intorno a lei fien sparte.

 

Se si posasse sotto al quarto nido,
ciascuna de le tre saria men bella,
et essa sola avria la fama e ’l grido;

nel quinto giro non habitrebbe ella;
ma se vola piú alto, assai mi fido
che con Giove sia vinta ogni altra stella.

FRANÇESKO PETRARKA. «QUDUZ DALĞALARDAN ZƏDƏLİ, ZƏLİL…»

Июл7

Quduz dalğalardan zədəli, zəlil

Gəminin quruya çatdığı andan

Tanrı ünvanına alqış  yağdıran,
Gəmiçi də mən tək bəxtəvər deyil.

 

Boynu həlqədəydi dustağın, indi

Azadsa, bəxtəvər deyilmi insan?

Mən daha xoşbəxtəm, ağamla çoxdan
Döyüşən qılınclar çünki qındadır.

 

Sevgi vəsf edənlər, sevgili yara,

Nəğmə kim qoşubsa, şərəfləndirin,

Bir vaxt çıxıbsa da yolundan hərçənd.

 

 

Çünki seçilmişlər səltənətində,
Tövbə edib dönən günahkarlara

Şərəf çoxdur doxsan doqquz mömindən.

 

İtalyancada tərcümə

04-07. 07. 2026, Samara

+++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

Piú di me lieta non si vede a terra
nave da l’onde combattuta et vinta,
quando la gente di pietà depinta
su per la riva a ringratiar s’atterra;

 

né lieto piú del carcer si diserra
chi ’ntorno al collo ebbe la corda avinta,
di me, veggendo quella spada scinta
che fece al segnor mio sí lunga guerra.

 

Et tutti voi ch’Amor laudate in rima,
al buon testor degli amorosi detti
rendete honor, ch’era smarrito in prima:

ché piú gloria è nel regno degli electi
d’un spirito converso, et più s’estima,
che di novantanove altri perfecti.

FRANÇESKA PETRARKA. «AMUR AĞLAYIRDI…»

Июл1

Amur ağlayırdı, mən də onunla,

Ağlardım, bir addım aralanmadan

Sevgi bağlarını qırdığın andan,

Ağır nəticələr yaşardım belə.

 

Tanrı qoydu səni düz yola indi.

Göylərə üz tutub ədil və rəhman,
Dualarımızı nəzərə alan

Kəsə həqiranəmin şükr dedim.

 

Fəzil istəyindən üz çevirərək,

Yenə eşq yoluna qayıtsan əgər
Qarşına enişlər, yoxuşlar çıxar önünə.

 

Biləsən ki, həyat yolu nə qədər

Çətindir, fəzilət istəyən gərək,

Necə ağır ola dönməyə yenə.

 

italyancadan tərcamə

  1. 07. 2026, Samara

QEYD: Petrarkanın “Canzoniere” məcmuəsindəki şeirlərin çoxu Lauraya həsr olunub, 25-ci sonet isə şairin yaxın dosruna ünvanlanıb və bu dostun Canni Torriani olduğu güman edilir. Dost müvəqqəti olaraq düz yoldan çıxaraq kurtuaz eşqə («l’amorosa vita»)və ya fəzil həyata meyldən imtina etmişdi.

 

+++++++++++++++++

Franceska Petrarka

 

Amor piangeva, et io con lui talvolta,
dal qual miei passi non fur mai lontani,
mirando per gli effecti acerbi et strani
l’anima vostra dei suoi nodi sciolta.

Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «MİN DƏFƏ, SEVİMLİ DÜŞMƏNİM, SƏNƏ…»

Июн27

Min dəfə, sevimli düşmənim, sənə

Ürəyimi təslim etmək istədim.

Gözlərinlə barış bağlaram, dedim,

Baxdın təkəbbürlə fəqət sən mənə.

 

Ürəyimə ümid bəsləsə birdən

Ayrı xanım əgər, ümidi heçdir.
Ürək təsirinlə çünki dəyişdi,

Mənə də xoş deyil sən bəyənməyən.

 

Çıxarıb ürəyi tullasam əgər,

Qəriblik yaşayar, görməz o səndən

Bir kömək və bilməz var çağıranı.

 

Təbii yolunu itirə bilər,

Bu, cinayət olar, sənə xüsusən,

Çünki, xanım, sevir, daha çox səni.

 

italyancadan tərcümə

  1. 06. 2026, Samara

++++++++++++++

FRANCESKA PETRARKA

 

Mille fïate, o dolce mia guerrera,
per aver co’ begli occhi vostri pace
v’aggio proferto il cor; mâ voi non piace
mirar sí basso colla mente altera.

Читать далее →