Bundan da zəhləm gedir,
Ona da nifrətim var.
Məni də bəyənməyən,
Nə çox – ancaq hər insan yaşar.
Biri durduğu yerdə,
Öldürmür o birini.
Deyinir ancaq, deyir
O qazanır, bu yeyir.
Dəhşətdir, bəli, dövlət.
Ancaq yenə o yalnız
Məni səndən qurtarar —
Keçinmək olmaz onsuz.
ruscadan tərcümə
19 03. 2020, Samara
И этот мне противен
И мне противен тот
И я противен многим
Однако всяк живет Читать далее
Həyat dolu fontan, əziz, sevgili!
İki qızılgüldür sənə hədiyyəm.
Yatır ürəyimə sənin lal dilin,
Şairsən göz yaşı tökməyində də.
Ətrafa səpilən gümüş gilələr
Səpilir üstümə soyuq şeh kimi.
Sevinc dolu çeşmə, ax, tökül hələ,
Dinsin zümüməndə sirli keçmişin.
Məhəbbət fontanı, qəmli, kədərli.
Sualım yenə də mərmərinədir:
Tərif söylədiyin uzaq ölkədir,
Fəqət Mariyadan heç nə demədin.
Hərəmə zavallı və solğun çıraq!
Belə unutqansan yəni doğrudan?
Ya bəlkə Mariya, Zarema ancaq,
Şəkildir, surətdir, xəyaldan doğan?
Narahat yuxusu bəlkə xülyanın,
Kimsəsiz zülmətdə yaradıb, çəkib?
Ruhin müəmmalı idealını,
Ani görünənlə belə həkk edib?
1824
Ruscadan tərcümə
18.03. 2020, Samara
ФОНТАНУ БАХЧИСАРАЙСКОГО ДВОРЦА
Фонтан любви, фонтан живой!
Принес я в дар тебе две розы.
Люблю немолчный говор твой
И поэтические слезы. Читать далее
Əlim ələ dəyən yadımda deyil,
Doğma əli olsun, ya da yad əli…
Gəzirəm, adamsız cığırlar seçib,
Ayaq incisə də, başın salamat.
Keçən olanda da dinmədən keçir,
Bilmirsən kişidir, ya da ki, arvad…
Bu təcrid başlanan indi əsrdir,
Niyəsi, necəsi özümə sirdir…
Nəfəsim qızınmır dost nəfəsiylə,
Nə ürək açan var, nə də dinləyən.
Dəyişdim dünyanı quş qəfəsiylə,
Yox həvəs uçmağa, nəğmə deməyə.
Uzaq gəncliyimin yaxın adamı,
Hardasan? Necəsən? Yadındayammı?
Danış, eşidərəm. Ya da ki, öskür,
Üzü mənə sarı – qorxma azardan.
Uzat əlini də – təklik öldürür,
Əsrlik təcriddən üzülür insan…
17. 03. 2020, Samara
Sən niyə göndərildin, səni kimdi göndərən?
Sədaqətli xidmətin xeyrəmi, şərəmiydi?
Niyə belə söndün, parladın nədən,
Dünyada bənzərin vardısa, kimdi?
Başbilənlər danışır, çarlar qayğılanırdı,
Həyəcan bürüyürdü kütləni önlərində.
Məbəd gedib-gələnsiz, mehrab yağmalanırdı,
Azadlıq fırtınası kükrəyirdi yenə də.
Və birdən əsdi-coşdu… Hər tərəf qan və çirkdi,
Dağıtdılar, tökdülər qədim daş yazıları.
Talelər arasında gəldi, qullar kiridi,
Ucaldı cingiltisi zəncir və qılıncların.
Föhş gəlib çıxdı fəxrli, çılpaq,
Önündə ürəklər dayandı birdən.
Vara, vəzifəyə satıldı vətən,
Qardaş qardaşını satdı qızıla.
Dəlilər dedilər: yoxdur Azadlıq,
İndi onlaraydı inamı xalqın.
Yoxdu maraqlanan xeyir ya şərdir,
Deyilən nitqlər, nə var – kölgədir,
Hər şeyə ikrahla baxılır indi,
Toz-torpaq verilib yelə elə bil.
1823
QEYD: Şeirdə Napoleonun taleyi təsvir edilir
Ruscadan tərcümə
16.03. 2020
Зачем ты послан был и кто тебя послал?
Чего, добра иль зла, ты верный был свершитель? Читать далее
Şəhər həndəvərində fikirli dolaşarkən,
Kütləvi məzarlığa nədənsə baş çəkirəm.
Barmaqlıqlar, sütunlar, dəbdəbəli qəbirlər,
Paytaxtın ölənləri altda çürüyüb gədər,
Yaş torpağa düzülüb sıx sıralarla onlar,
Sanki kasıb evində yığılab ac qonaqlar.
Məmurlar və tacirlər məqbərələrdə yatar,
Ucuz oyma naxışdan bəzək-düzəkləri var.
Şeirlə ya nəsrlə ətraflı sadalanır,
Ölənin xidmətləri, əxlaqı, adı-sanı.
Kefcil arvadı anır sağkən aldanan əri;
Oğrular urnaları aparıb, qalıb yeri.
Burda təzə qazılmış neçə nəm qəbir də var,
Elə bil əsnəyirlər sakin intizarında –
Baxıram, qarışdırır fikirlərimi onlar,
Qəlbimdə indi kin var, həm də ağır hüzn var.
Tüpürəsən, qaçasan…
Necə sevirəm ancaq
Nəsil məzarlığına gedib kənddə baş çəkəm,
Təntənəli sükuta orda qərq olub aləm.
Orda genişdir yeri bəzəksiz qəbirlərin,
Qaranlıq gecələrdə ora oğru da girmir.
Sarı mamırlı qədim daşlara baxa-baxa,
Kəndli keçər fikirli, ağzı dua oxuyar.
Nə vəcsiz urnalar var, piramidalar nə də,
Nə burunsuz dahilər, nə cındır ilahələr.
Üstündə məzarların qalxıb möhtəşəm palıd,
Əsir və şırıldayır…
14 avqust 1836
ruscadan tərcümə
25.03. 2020, Samara
Когда за городом, задумчив, я брожу
И на публичное кладбище захожу, Читать далее
Özgə görürəmsə kədərli baxır,
Mən necə sevinə bilərəm axı?
Özgə görürəmsə gəzir qüssəli,
Mən necə verməyim ona təsəlli?
Özgə yaş axıtsa yanımda əgər,
Necə ürəyimi sıxmasın kədər?
Ata uşağını görsə ağlayır,
Necə ürəyini almasın ağrı?
Körpə çığırarsa qorxudan əgər,
Sakitcə oturar anası məgər?
Belə şey mümkün deyil!
Heç zaman mümkün deyil!
Sevinə bilərmi O Kəs, gülərmi,
Duysa quşcuğazın səsində qəmi,
Görsə zavallını üzür qayğılar,
Görsə bir uşağın ağır dərdi var,
Gəlib oturmazmı yuva yanında,
Quşu ovutmazmı O Kəs bir anda?
Gəlib oturmazmı beşik önündə,
Layla da deməzmi körpə dinəndə?
O Kəs sevincini hər kəsə verər;
Məsum körpəyə də O Kəs çevrilər;
Dərd çəkən insana dönməyi də var,
Hər kəsin qəlbində dərdi də duyar.
Düşünmə ahını yox bilən, duyan,
Düşünmə uzaqsan Yaradanından.
Demə ki, gözündə yaş gilələnməz.
Əgər Yaradanın yaxın deyilsə.
Ah, o, seincini bizə bağışlar,
Belə dərdimizi dağıtmağı var.
Qüssə qəlbimizdən gedənə qədər,
Yanımızda olar, bizimlə inlər.
1784-89-cu illər
İngiliscədən tərcümə
14.03. 2020, Samara
On Another’s Sorrow
Can I see another’s woe,
And not be in sorrow too?
Can I see another’s grief,
And not seek for kind relief? Читать далее
Çəməndə səs-səsə verir uşaqlar,
Gülüş eşidilir təpə başından.
Sinəmdə ürəyim arxayın vurar,
Sakit, qorxusuzdur, bilirəm, hər yan.
“Uşaqlar, gün gedir, qayıdın daha,
Bir azdan çəmənə soyuq şeh dəyər.
Bəsdir oynadınız, dağılın ordan,
Səhər gün təzədən doğana qədər”.
“Qoy hələ oynayaq, hələ ertədir,
Gəlməz gözümüzə yuxu indidən.
Hələ quşcuğazlar göy üzündədir,
Qoyunlar bürüyüb təpələri də”.
“Yaxşı, nə qədər ki, hələ işıq var,
Oynayın, sonrasa qayıdın dala”.
Qışqırır, gülüşür, qaçır uşaqlar,
Dinir təpələr də əks-sədayla.
1790-cu illər
İngiliscədən tərcümə
13.03. 2020, Samara
Nurse’s Song
When the voices of children are heard on the green
And laughing is heard on the hill,
My heart is at rest within my breast
And every thing else is still. Читать далее
Pələng, məşəl kimi parlayıb gedən,
Gecənin qaranlıq meşələrində;
Hansı ölməz gözlə, ölməz əllə ya,
Yarandı səndəki bu simmetriya?
Dərayalar dibinə, göylərə ya da,
Baş vurdu gözündə odu yaradan?
Hansı qanadlarla qalxdı, şığıdı,
Hansı əl bu odu ovcuna yığdı?
Tyger Tyger, burning bright,
In the forests of the night;
What immortal hand or eye,
Could frame thy fearful symmetry?
Hansı sənətkarın toxudu əli,
Sənin ürəyində əzələləri?
Sinəndə döyüntü başlayan anda,
Əsmə qopmadımı əl-ayağında?
O necə zəncirdi, necə çəkicdi,
Beynin bəs körükdə necə bərkidi?
O nə zindan idi? Hansı yumruğun,
Çatdı cəsarəti boğa qorxunu?
Ulduzlar nizəni yerə atanda,
Ağlayıb göyləri isladan anda:
Güldümü, işini gördüyü zaman?
Səni də yaratdı Quzu yaradan?
Pələng, məşəl kimi parlayıb gedən,
Gecənin qaranlıq meşələrində;
Hansı ölməz gözlə, ölməz əllə ya,
Yarandı səndəki bu simmetriya?
İngiliscədən tərcümə
12.03. 2020, Samara
The Tyger
In what distant deeps or skies.
Burnt the fire of thine eyes?
On what wings dare he aspire?
What the hand, dare sieze the fire? Читать далее
Uilyam Bleyk
Zəhər ağacı
(1757-1827)
Dost məni bir dəfə qəzəbə saldı,
Tökdüm acığımı – qəzəb dağıldı.
Bir gün qəzəbimə gəldi düşmənim,
Dinmədim, böyüdü qəzəbim mənim.
Həmişə qəlbimdə qorxu da vardı,
Gözlərimin yaşı onu suvardı.
Bəzən isidirdim təbəssümümlə,
Gizlədirdim onu, gəlirdim hiylə.
Gecə də, gündüz də artdı beləcə,
Meyvə də gətirdi gözəl və incə.
Parladı, gözünə dəydi düşmənin,
Bildi ki, yetirən mənəm meyvəni.
Elə ki, dünyanı bürüdü zülmət,
Düşmənim bağıma soxuldu xəlvət.
Səhər görən kimi sevindim hətta:
Qalımışdı ölüsü ağacın altda.
İngiliscədən tərcümə
11.03. 2020, Samara
A POISON TREE
I was angry with my friend:
I told my wrath, my wrath did end.
I was angry with my foe:
I told it not, my wrath did grow. Читать далее
Bu Novruz bayramı asan iş deyil,
Min cür hoqqası var, çətinliyi var.
Haçansa bəlkə də bir qazan aşdı,
İndiki tələblər başı ağrıdar.
Eyni intizarla gözləyər hamı,
Bütün uşaqların gözləri yolda.
Ancaq bayram günü gəlib çatdımı –
Darıxan da olur, məyus olan da.
Dəbdəbə yarışı qızışır hökmən —
Əfələ, kasıba, təkə ağırdır.
Baxırlar, ağzında daş olur tikən,
Tənələr, eyhamlar qəlbi ağrıdır…
Anamın tək vaxtı kənddə qapıya,
Gəlib qurşaq atıb bir neçə uşaq.
Görəndə anamın qoyduğu payı,
Gediblər, qapını daşa basaraq…
Özün keç onların günahlarından,
Uşaq yaşlarına bağışla, Tanrı!
Bilirsən anamın ruhu hardadır,
Ovundur o bayram ağrılarını!
Bizə bu bayramı sən buyurmadın,
Ancaq qüdrətinlə o da yaranmış…
Zəngin süfrəsinə ver xeyir-dua,
Əfəlin, təkin də qolundan yapış…
10.03. 2020, Samara
xeyrulla xayal 