UİLYAM VORDSVORT. BİZ YEDDİYİK

WILLIAM WORDSWORTH

UİLYAM  VORDSVORT

(1770-1850)

     Biz yeddiyik

Önümdə dayanan xırda uşaqdır,

Bilmirsən heç nəfəs alır ya almır.

Ancaq hər əzası həyat yaşadır.

Beləsi nə bilər ölümdən axı.

 

Kənddə bu qızcığaz  qarşıma çıxdı,

“Səkkiz yaşındayam” – o mənə dedi.

Saçları buruqdu, həm də ki, sıxdı,

Başını bürüyüb kilkələnirdi.

 

 

Onda meşə yerin görkəmi vardı,
Baxdım, yabanıydı elə əyni də.

Gözləri ilə bil işıq saçırdı,
Sevindim uşağın gözəlliyindən.

 

 

 

“Balası, e görüm sən mənə indi,
Neçə qardaşın, neçə bacın var?

“Neçəmi? – qız dedi. “Cəmi yeddidir”.

Bir az təəccüblə mənə baxaraq.

 

 

“Sən alah, de mənə, onlar hardadır?

Uşaq cavb verdi: Cəmi yeddiyik,

İndi məzarlıqda ikimiz yatır,

İkimiz dənizlə harasa gedib.

 

 

 

“Kilsə həyətində iki qəbirdə,
Yatır qardaşımla bacım nə vaxtdan.

Evimiz kilsənin həndəvərində,
Onlara yaxınıq biz də hər zaman.

 

 

 

“Deyirsən ikiniz məzarlıqdadır,
Dəniz aparıbdır ikinizi də.

Yenə yeddisiniz! Bunu mən axı,
Necə başa düşüm, əziz bala, de!”

 

 

Uşaq cavabında belə qayıdıb

Dedi: “yeddi bacı-qardaşıq, ağa.

Kilsə həyətində ikimiz yatır,

Qəbirləri üstdə ucalır ağac”

 

 

 

“Ay balaca xanım, sən həndəvərdə,
Gəzib dolanırsan, sağ-salamatsan.

Deyirsən ikibniz yatır qəbirdə,

Beləsə, yeddi yox, beş olur qalan”.

 

 

 

“Yaşıl məzarları uzaq deyildir”, —

Cavab verdi uşaq, düşünüb bir an.

 “Yanaşı qazılıb bu iki qəbir,
On-on beş addımdır evdən oracan.

 

 

“Tez-tez orda corab toxuyuram mən,

Yaylıq da biçirəm orda özümə.

Nəğmə oxuyuram onlara hərdən,
Elə çəmənliyə vurub dizimi.

 

 

Bacım Ceyn oldu birinci ölən,
Uzanıb yataqda inildəyrdi.

Tanrıımız qurtardı sonra zülmdən,

Bacım gözlərini yumdu əbədi.

 

 
Kilsə həyətində indi oyatır o,
Otlar yaş deyilsə əgər çəməndə,
Qardaşım Con ilə gedib biz ora,
Qəbriin oynayırdıq  həndəvərində.

 

Tez-tez, nəcib ağa, günbatan çağı,
Haha işıqlısa, təmizsə əgər,
Götürüb çörəyi və yavanlığı,
Ordaca oturub şam eləyirəm.

 

 

Əgər yer ağ qarla örtülürdüsə,
Gedib sürüşürdüm, qaçırdım orda.

Qardaşım Conun da gəldi növbəsi,
Ceynlə yanaşı yatır məzarda”

 

 

Onda neçəsiniz axı” —  dedim mən,
“Göylərə köçübsə əgər ikiniz.

Uşaq cavab verdi fikirləşmədən:

“Ah, cənab, yeddiyik indi yenə biz”.

 

 

“Axı ölüb gedib sizdən ikisi!

Ruhları göydədir onların daha”

Nə qədər desəm də, ancaq hədərdi,

Uşaq inamından çətin dönərdi:

Və dedi: “Yeddidir sayımız, ağa!”

1798

İNGİLİSCƏDƏN TƏRCÜMƏ

12-14.08. 2020, Samara

 

We Are Seven

William Wordsworth — 1770-1850

 

 

—A simple child,
That lightly draws its breath,
And feels its life in every limb,
What should it know of death? Читать далее

«TANRIM, UŞAQLARI BƏLADAN QORU…»

1

Tanrım, uşaqları bəladan qoru,

Zəngin, sağlam elə cavanları sən.

Çıxarma yadından biz qocaları,
Bir az ömür artır, eləyə bilsən.

 

 

Möhtəşəm planlar cızmırıq hərçənd,
Demirik qayıdıb cavanlıq gələ.

Biz İlon Mask kimi Mars həvəsində
Deyilik, yerimiz pis deyil elə…

 

 

Çıxar bizi qışdan mərhəmətinlə,
Sonra yazdan çıxar, payızdan çıxar.

Bu il dəymə, Tanrım, çıxar o ilə,

Yaşasaq, baxarıq, görərik nə var…

 

 

Tanrım, arzu qalıb ürəyimizdə,
Ondan gözlərimiz nurlanıb yanır.

O arzu şirindir, həm də əzizdir,

Qıyma arzumuza, rəhm elə, Tanrı.

 
Yox səxavətinin, İlahi, həddi,
Sonsuz sərvətindən ver zaman payı.

Üç ayın, beş ayın bəlkə də bəsdir,

Bir neçə il artır, çatmasa ayın.

 

 

İlahi, rəhm elə, bir az ömür ver
Görək gözümüzlə devrilir Tiran.

Görək yer axtarır, yer tapa bilmir,

Görək sarayını, taxtını viran.

 

 

Marslara uçmağa  bizdə yox həvəs,
Nə də cənnətləri qəlbimiz istər.

Hava möhtacıyıq və azad nəfəs,
Tanrım, müstəbidin sonunu göstər!

 

12.08. 2020, Samara

GÜLANƏ

SONY DSC

Qardaş qızı, nə xəbərdir mən aldım? –

Eşidəndə yaş axıtdım, ağladım.

“İssiz yerin qurdları tək” uladım,

Havalanıb fikir dolu gəzirəm,
Mənə gəlsin hər nə varsa azarın.

 

Bəlkə səni  görmədiyim on ildir,
Demə əmin həmin əmi deyildir.

Qəlb yaşadır xatirəni, həm də dil,
Danışıram mən səninlə xəyalən,
Mənə gəlsin, balam, sənə hər gələn.

 

Atan səni candan artıq sevirdi,

Nə tufanlar qoparardı gör indi.
Atan kimi sən özün də igiddin,

Əlin, qolun ağrımasın, əzizim,
Ağrın alım, dərdin alım mən özüm.

 

06. 08. 2020, Samara

MATƏM MAHNISI

2

Musiqisi bəstəkar Kəmaləddin Heydərovun,

             Sözləri şair Baba Vəziroğlunundur.

 

Mənim deputat atam,

Millət vəkili dədəm!

Kefindədir çox adam,
Mənsə yas içindəyəm!

 

 

Kişi çoxdur ölməyə,
Ölməyə arvad da çox.

Niyə sən öldün, niyə —

Buna mənim sözüm yox!

 

 

Adi insan deyildin,

Naxçıvanlıydı adın.
Fövqəladə hal idin,

Fövqəladə adamdın.

 

 

Bir vaxt sən kommunistdin,
Yapçı oldun sonra sən.

Hara külək əsirdi,
Burun tutdun ora sən.

 

 

Sən nazir atasıydın,
Milyardçı atasıydin,
Dünyanı alasıydıq,
Bir az da yaşasaydın.

 

 

Cənnət nəyinə gərək –

Sən cənnət yaşamısan!

Biz hələlik kef edək,
Sağ ol, Azəribaycan!

 

04.08. 2020, Samara

SEVMİR TƏKRARI VƏ EYNİNİ İNSAN…

U LENİ. KİNO

Qürub yaxınlaşır, çayın sinəsi,
Yenə al boyanar – ayrı cür ancaq.

Yerin yaradanı, göyün yiyəsi,
Həmişə təkrardan, eynidən uzaq.

 

 

Yamacda tikilən təzə kilsədən.

Zəng səsi sahilə axır yenə də.

Gedib-gələnlərin içində birdən,
Tapılır xaç çəkən, səcdəyə gedən.

 

 

Çalınan zənglərin ciddi kanonla,
Bilən var adı və təyini nədir.

Ancaq elə çalır indi zəngçalan,
Ölüm ya axirət yadına gəlmir.

 

 

Roka açııq-aşkar bənzəyir hərdən,
Ritmi dəyişdirir, hip-hopa keçir,

Qayıdır lap ağır metala birdən,

Gah da ki Bitlzdan tanış hit seçir.

 

 

Kilsə çaxırından xəlvətə salıb,
Bəlkə işqabağı vurub zəngçalan.

“Momento mori” yox, ayrı şey çalır,

Kilsə kanonları çıxıb yadından.

 

 

Qatıb bir-birinə yüz əlli janrı,
Düşür sümüyünə nə çalsa ancaq.

Sularda qürubun alovu yanır,

Axirət də uzaq, ölüm də uzaq.

 

 

Kukla tək qızcığaz, beş-altı yaşlı,
Tutub ritmləri rəqs edir indi.

Ananın gülməkdən gözü yaşarıb,
Düşünmür çalınan nəyin zəngidir…

 

 

Batır bu qızcığaz  bəlkə günaha,
Ciddi kanonları pozur zəngçalan.

Tanrı bənzəri tək yaranıb axı –

Sevmir təkrarı və eynini  insan.

 

31.07. 2020, Samara

KÜR HEKAYƏTİ

08.06 2020

…Torpaq yandırırdı yalın ayağı,
Yanır, qovrulurdu dünən göy olan.

Havalı işləyir, gəzirdi insan,

Heyvan nəhləyirdi xəstə sayağı.

 

 

Gördüyn ilğımdı hayana baxsan,
Buludlar dönürdü tüstüyə göydə.

Həyat dayanırdı, ölməsəydi də,
Kürdü əvvəlki tək dolanıb axan.

 

 

Elə ki dərəcə qırxı keçirdi,

Yaxır, bişiriridi dərini usti,

Doldurub kolazın dərinkəsini,
“Ya Allah” deyərək lələm içərdi.

 

 

Çayın özü kimi lələm qədimdi,
Vardı xəzrisi də gilavarı da,
Qasırğa, fırtına qaldırardı da,

Coşurdu, aşırdı Kür kimi həddi…

 

 

Lələmin getdiyi azı min ildir,
Gedib tək kolazlı donanmasıyla.

Dövran, yox xəbəri, tərsə dolanır,

Kür yox, Xəzər Kürə tökülür indi.

 

 

Dərinkə doldurub içməli deyil,
Dil vurur, üzünü döndərir heyvan.

Kürün balıqları, kürüsü talan,

Dadı oğurlanıb indi elə bil…

 

 

Ağır və yöndəmsiz mis farışında,
Anam gün uzunu su daşıyardı,
Anam bişirərdi, anam yuyardı,
Qarıya dönürdü gəlin yaşında..

 

 

O vaxt, nə gizlədim, həyat ağırdı,
Ağır yaşayan var bəlkə də indi,
Çörək zəhrmardı, qandı, irindi,

İndi suyumuz da zəhrmar dadır…

 

24.07. 2020, Samara

ŞİR ÜRƏYİ OLA GƏRƏK YAZANDA…

SONY DSC

Yazdığı nə olar qorxaq insanın? —

Şir ürəyi ola gərək yazanda.

Mətn başlayanda qaynaya qanı,
Sonacan közərə alov gözündə.

 

 

Dilə həmlə edə bank yaran kimi,
Bilə ki, sözlərin qiyməti nədir.

Məhv edə amansız artıq-əskiyi,
Nəzərə almadan nəticələri.

 

 

Döyüşə girən tək yazıb-yarada,
Sözləri sursat tək gərək işlədə.

Sanca bıçaq kimi, güllə tək ata,
Gərək yayınmaya gözündən hədəf.

 

 

 

Tində pusqu quran quldura dönə,
Güdə saatlarla qafiyələri.

Girə xəzinənin dərinlərinə,
Misrada bir sözün boşdusa yeri.

 

 

Sözü işlədəndə qorxu bilməyə,
Bilə yaradandır verən mandatı.

Oxuyan, eşidən ona nə deyər –

Almaya eyninə bunu bir an da.

 

 

Ruhən azad ola gərək yazan kəs,
Nə kütlədən qorxa nə iqtidardan.

Heç ölüm özü də də qorxuda bilməz,
Tanrı mandatıyla yazırsa insan.

 

21.07. 2020, Samara

   UİLYAM ŞEKSPİR.    35-Cİ SONET (heca)

shakespear

(heca)

Çox da əzab çəkmə əməllərindən,

Çeşmədə çirk olar, güldəsə tikan.

Buluda günəş də, ay da bürünər.

Eybəcər qurdlara qönçədir məkan.

 

Hamıda xəta var, mən özüm elə,

Sənin günahını çəkirəm suya,

Elə bir qabarıq müqayisəylə,

Bəlkə dəyməz ona etdiyin günah.
Məna axtarıram xətalarında,

Sənə qarşı olan sənə vəkildir

Özümə qarşıdır mənim iddiam,

Sevgiylə nifrətin savaşı gedir.

             Beləcə nəyim var əlimdən alan,                

             Sevimli oğruyla əlbir oluram.

 

İngiliscədən tərcümə

04.06. 2018

Samara

 

 

No more be grieved at that which thou hast done.

Roses have thorns, and silver fountains mud;

Clouds and eclipses stain both moon and sun,

And loathsome canker lives in sweetest bud. Читать далее

AH, ÖMRÜN GÜNLƏRİ NƏ SÜRƏTLİDİR…

08.06 2020

Ah, ömrün günləri nə sürətlidir,

Su ovuc içindən sızır elə bil.

Sən xəbər tutmamış həndəvərindən,
Günəş yer üzünü hərlənib gedər.

Yayın istisiylə canın qızmamış,
Bir də görürsən ki, qapındadır qış.

Yarı ömür keçir gözləmələrdə,

Gözümüz də yolda, gedir ömür də.

Görüşdən doymamış haqlar ayrılıq,
Nə qədər tələsək, geri qalırıq.

Qarıyar ağaclar, çiçəklər solar,
Güldana qoyula, kolda ya qala.

O qız dünənəcən çiçək kimiydi,
İndisə… Baxmasan yaxşıdır indi…

15-16.07. 2020, Samara

ANDRE ŞENYE (1762-1794). HƏR İNSANIN DƏRDİ VAR…

André_Chénier

Hər insanın dərdi var. Ancaq hərə dərdini,
Təbəssüm arxasında özgələrdən gizlədir.

Hər insan öz hayında. Baxır həsəd içində,
Başqasına həmişə. O da dərdlidir hərçənd.

Nələr çəkir başqası, yox heç kəsin xəbəri,
Bilən yox o da dərdi içinə salıb gəzir.

Hər insan sızıldayar, yaş axıdıb söyləyər:
“Dərdli tək mənəm, hamı bu dünyada bəxtəvər”.

Bədbəxtlər…Yalvarırlar göylərə yorulmadan
Onların taleyini dəyişdirə Yaradan.

Dəyişilir. Tezliklə axır yenə göz yaşı,

Bir dərdin əvəzinə gəlib indi başqası.

 

Fransızcadan tərcümə

12.07. 2020, Samara

 

Tout homme a ses douleurs. Mais aux yeux de ses frères
Chacun d’un front serein déguise ses misères. Читать далее