Архивы

YOX, O, ESKAPİST DEYİL

Дек24

ROBERT FROST

        YOX, O, ESKAPİST DEYİL[1]                                                                             

           ESKAPİST – NEVER

 

Yox, yox, o, qaçqın deyil, yayınmadı, yayınmır,

Yox büdrəyib arxaya baxdığını görən də.

Təhlükə arxada yox, onun yanınca gedir,

Beləcə iki yandan dolambac edilsə də,

Yolu yenə düppədüz, yenə irəliyədir.

Axtarışçıdır, gedir durmadan axtararaq,

Uzaqlarda özü də axtarışçı axtaran,

Başqa axtarışçını. Onu kim axtarırsa,

Axtarır özü kimi axtarışa vurğunu.

Əbədi tədqiqatdır ömrü tədqiqatçının.

İndiki həyatını gələcəkdir yaradan,

Həyatsa istəklərin sonsuz silsiləsidir.

 

 

 “İN THE CLEARİNG”  kitabından. Tərc.: 24 aprel 2008, Samara.

 

[1]Onu eskapizmdə günahlandıranlara cavab verən Frost 1933-cü ildə çıxışlarından birində deyib: ”Well? A man may climb a tree and still not be an eskapist. He may go up there to pick something”.  Yəni ki, bir adam ağaca çıxırsa, bu o demək deyil ki, o qaçıb canını qurtarır, o bəlkə dırmaşıb ki, orda bir şey dərsin…

Robert FROST GƏL

Дек24

                                       

      COME İN

 

Mən meşəyə çatan anda,

Ötürdü qaratoyuq.

Həndəvərim toranlıqdı,

İçdə işıq ucu yox.

 

Oxusa da bu zülmətdə,

Asan deyil silkinə

Gecə gözü budaq üstdə,

Rahatlaya yerini.

 

Günbatarda yanan-sönən,

Bu son zəif şölələr.

Daha bir quş nəğməsinə,

Can verməyə bəs elər.

Robert FROST GEDİRƏM!

Дек23

(AWAY!)

Bu dünyanı tərk edib,

Yollardayam nə vaxtdır.

Başmaqlarım hələ ki

Rahatdır, salamatdır.

 

Qaldı dostlar, aşnalar

Şəhərdə. İndi mənsiz

İçdiyiniz nuş ola,

Dağıla qərd-qəminiz.

 

Mən cənnət didərgini,

Adəm-Həvva deyiləm

Ki, işığı tərk edib,

Zülmətə doğru gedəm.

 

Unut bu əfsanəni,

Yox qalımda-gedimdə

İradəsi kimsənin.

Hər qərar öz əlimdə.

 

Bəlkə haqq, bəlkə nahaq,

Bir sətrə bir nəğmədən

Boyun əymişəm ancaq:

“Yola çıxmalıyam mən!”

 

Qayıdardım bəlkə də

Ölümdən sonra əgər

Görüb-götürdüklərim

Məni peşman eləyə…

1956

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli, Samara

++++++++++++++++

Away!

Now I out walking
The world desert,
And my shoe and my stocking
Do me no hurt.

I leave behind
Good friends in town.
Let them get well-wined
And go lie down.

Don’t think I leave
For the outer dark
Like Adam and Eve
Put out of the Park.

Forget the myth.
There is no one I
Am put out with
Or put out by.

Unless I’m wrong
I but obey
The urge of a song:
I’m — bound — away!

And I may return
If dissatisfied
With what I learn
From having died.

Robert FROST. FÖHŞ İNCƏLİKLƏRİ

Дек23

Onların daşlarda həkk elədiyi

Sözlərin ünvanı əbədilikdi,

Mənası – baxana əsl göz dağı:

“Atın gəbərməmiş tələs satmağa,

Hünər – zərbələrdən yayınmaqdadı”.

Ktesofondu bu şəhərin adı.

Yarı müharibə, yarı ticarət,

Yığıb toplamışdı əlində sərvət,

Sınıq, köhnə, çürük nə var saytaraq.

Bir şey o dövlətdən qalmayıb ancaq.

Bu şəhəri föhşün incəliyi də,

Qoruya bilmədi saysız itkidən.

Toz-torpaq qapıdan sızıb inadla,

Döşəmə bəzəyi qalıb qum altda.

Buxaq üstə düşən ilan sayağı,

Qum durub elə bil ətrafa baxır.

İndi nəfəs dərib burda bir qədər,

Qalxıb divardakı yazını örtər.

1947

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli

+++++++++++++++

The Ingenuities Of Debt / Robert Frost
These I assume were words so deeply meant
They cut themselves in stone for permanent
Like trouble in the brow above the eyes.
‘Take Care to Sell Your Horse before He Dies
The Art of Life Is Passing Losses on.’
The city saying it was Ctesiphon,
Which may a little while by war and trade
Have kept from being caught with the decayed,
Infirm, worn-out, and broken on its hands,
But judging by what little of it stands,
Not even the ingenuities of debt
Could save it from its losses being met
Sand has been thrusting in the square of door
Across the tessellation of the floor,
And only rests, a serpent on its chin,
Content with contemplating, taking in,
Till it can muster breath inside a hall
To rear against the inscription on the wall.
( Editorials / Steeple Bush; 1947 )

 

Robert FROST. ƏLLİ YAŞIN DEDİYİ

Дек23

                                                            

    (WHAT FIFTI SAID)

 

Cavandım, qocaydı müəllimlərim,

Odumu söndürdüm, qəliblərində

Soyuyub bərkidim. Metal çəkəni

Çəkdim, keçmişləri mənimsəyərək.

 

Indi mən qocayam, müəllim cavan,

Atılır qəlbimdən yararsız çıxan.

Səylə tikiş-yamaq mənimsəyirəm,

Gənclərin gələcək dərslərində mən.

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli, Samara

++++++++++++++++++

Robert Frost 

What Fifty Said..

When I was young my teachers were the old.

I gave up fire for form till I was cold.

I suffered like a metal being cast.

I went to school to age to learn the past.

Now when I am old my teachers are the young.

What can’t be molded must be cracked and sprung.

I strain at lessons fit to start a suture.

I got to school to youth to learn the future.

Robert FROST. E.T.-u

Дек23

                                                   

             (TO E.T.)

Mürgülədim. Açıq şeir kitabın

Düşdü sinəm üstə. Qəbir daşına
Çəkilmiş göyərçin qanadları tək –

Səndən o, yuxumda bəlkə danışar.

 

Həyatda düşməyən şans ələ düşsə

Yuxuda, deyərdim sən əvvəl əsgər,

Sonrasa şairdin. Şərəf gətirdin,

Ölümünlə şair-əsgər nəslinə.

 

Deyirdik ki, qalmaz deyilməmiş söz

Aramızda. Qardaş, təkcə bu qalıb –

O zaman deyilə bilməyən – kimçin

İtkidir, kimçinsə qazanc Qələbə?

 

Mərmi yaxaladı Vimidə səni,

Elə gəlirdi ki, bitdi o anda
Sənin müharibən. Mənimki isə

Yalnız indi bitir – belə baxanda.

 

Bilirəm, əlbəttə, yenildi düşmən,

Qaçıb sağ qalanı Reyni adladı.

Nə fayda, bunları deyə bilmirəm

Sənə ki, üzündə görəm şadlığı.

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli, Samara

++++++++++++++++++++++++

To E. T.

By Robert Frost
I slumbered with your poems on my breast
Spread open as I dropped them half-read through
Like dove wings on a figure on a tomb
To see, if in a dream they brought of you,

Читать далее →

Robert FROST. BAŞDAN GÖTÜRÜB AYAĞA QOYMAQ

Дек23

                                                  

 (ON TAKİNG FROM THE TOP TO BROADEN THE BASE)

Yağdır gəlsin daşını,

Ey gödək, qoca ehram!

Sonuncu daşyağımın,

Unudulubdur tamam.

 

Zirvən yastı-yapalaq,

Genişdir ətəyinsə —

Daşı başdan aşağı,

Dığırlada biləsən.

 

Yetər amma söz düşə —

Sanki dama daş atdın.

Zərbə — qırıldı şüşə,

İstədiyi sübutdur.

 

Qorxu sarmış əllərin,

Əlləşincə qıfılla,

Sel kimi axıb gəlir,

Qapıya soyuq horra.

 

Kimsə yox gülə indi:

Gör qoca dağ nə edir!

Götürür zirvəsindən,

Əsasına endirir.

1936

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli, Samara

+++++++++++++++++

On Taking From the Top to Broaden the Base

 Roll stones down on our head!
 You squat old pyramid,
 Your last good avalanche
 Was long since slid.

 Your top has sunk too low,
 Your base has spread too wide,
 For you to roll one stone
 Down if you tried.

 But even at the word
 A pebble hit the roof,
 Another shot through glass,
 Demanding proof.

 Before their panic hands
 Were fighting for the latch,
 The mud came in one cold
 Unleavened batch.

 And none was left to prate
 Of an old mountain’s case
 That still took from its top
 To broaden its base.

 1936

 

 

Robert FROST BOŞLUQLAR (DESERT PLACES)

Дек23

   

Düşür qar qarışıq gecə, düşür, ah!

Gedir sanki çöllə keçmiş, axaraq.

Ağ örpək sərilir göz işlədikcə,

Kol-kos orda-burda görünür ancaq.

 

Meşələrsə durur həmin cəlalda.

Vəhşilər uyuyur mağaralarda.

Elə düşgünəm ki, bilmədim haçan,

Təklik qanadları altına aldı.

 

Bu təklikdə isə elə durum var,

Ümid yox azala, bəlkə çoxalar.

Zülmətə boyanan bu qar ağlığı,

Nə özü danışar, nə danışdırar.

 

Ha deyin yerlər var boş və adamsız

Kainatda – məni qorxudammassız.

Belə səhralarla doludur içim,

Bəsimdir onların dəhşəti yalnız.

 

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli

+++++++++++++++++

Robert FROST

Snow falling and night falling fast, oh, fast
In a field I looked into going past,
And the ground almost covered smooth in snow,
But a few weeds and stubble showing last.

The woods around it have it—it is theirs.
All animals are smothered in their lairs.
I am too absent-spirited to count;
The loneliness includes me unawares.

And lonely as it is, that loneliness
Will be more lonely ere it will be less—
A blanker whiteness of benighted snow
With no expression, nothing to express.

They cannot scare me with their empty spaces
Between stars—on stars where no human race is.
I have it in me so much nearer home
To scare myself with my own desert places.

 

 

Robert FROST. YÜK

Дек22

               

(ARMFUL)

 

Düşəni tutmağa əyiləndə mən,

Başqa bir düyunçə düşdü əlimdən.

Şüşələr, kökələr düşür, yox çəmi,

Tutub hamısını sıxam sinəmə.

Hərçənd heç nəyi də atan deyiləm,

Əlimlə, ağlımla, ürəyimlə həm –

Əgər lazım olsa – səy elərəm ki,

Sinəmin üstündə saxlayam yükü.

Əvvəl çömbələrəm düşəni tutum,

Sonra oturaram, dağıdıb bütün.

Yükümü saxlaya bilmədim, indi,

Gərək qaydasıyla yığam yenidən.

1927

++++++++++++++

Robert FROST

The Armful

For every parcel I stoop down to seize
I lose some other off my arms and knees,
And the whole pile is slipping, bottles, buns —
Extremes too hard to comprehend at once,
Yet nothing I should care to leave behind.
With all I have to hold with hand and mind
And heart, if need be, I will do my best
To keep their building balanced at my breast.
I crouch down to prevent them as they fall;
Then sit down in the middle of them all.
I had to drop the armful in the road
And try to stack them in a better load.

Robert FROST. GECƏNİ MƏNDƏN SORUŞUN (ACQUAİNTED WITH THE NIGHT)

Дек22

Yox məndən gecəni yaxşı tanıyan,

Çıxanda yağırdı. (Qayıdan baş həm).

İndi son işıq da arxada yanır.

 

Bu şəhər cığırı qəm doğurur, qəm,

Keşikçi rastlaşdı – saya salmadım,
Suala tutardı yoxsa, bilirəm.

 

Dayandım. Ətrafsa sükuta daldı.

Birdən uzaqlardan, özgə dalandan,

Gəldi kəsik haray, məni haqladı.

 

Yox, bu nə “qayıt”dı, nə də “əlvida”,

Göylərin gözyetər yerində bu an,

Zaman nurlanırdı ay saatında.

 

Göstərilən vaxtsa nə düz, nə yalan,

Yox məndən gecəni yaxşı tanıyan.

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli, Samara

++++++++++++++

Acquainted with the Night

By Robert Frost
I have been one acquainted with the night.
I have walked out in rain—and back in rain.
I have outwalked the furthest city light.
I have looked down the saddest city lane.
I have passed by the watchman on his beat
And dropped my eyes, unwilling to explain.
I have stood still and stopped the sound of feet
When far away an interrupted cry
Came over houses from another street,
But not to call me back or say good-bye;
And further still at an unearthly height,
One luminary clock against the sky
Proclaimed the time was neither wrong nor right. 
I have been one acquainted with the night.