Архивы

YOX, O, ESKAPİST DEYİL

Дек24

ROBERT FROST

        YOX, O, ESKAPİST DEYİL[1]                                                                             

           ESKAPİST – NEVER

 

Yox, yox, o, qaçqın deyil, yayınmadı, yayınmır,

Yox büdrəyib arxaya baxdığını görən də.

Təhlükə arxada yox, onun yanınca gedir,

Beləcə iki yandan dolambac edilsə də,

Yolu yenə düppədüz, yenə irəliyədir.

Axtarışçıdır, gedir durmadan axtararaq,

Uzaqlarda özü də axtarışçı axtaran,

Başqa axtarışçını. Onu kim axtarırsa,

Axtarır özü kimi axtarışa vurğunu.

Əbədi tədqiqatdır ömrü tədqiqatçının.

İndiki həyatını gələcəkdir yaradan,

Həyatsa istəklərin sonsuz silsiləsidir.

 

 

 “İN THE CLEARİNG”  kitabından. Tərc.: 24 aprel 2008, Samara.

 

[1]Onu eskapizmdə günahlandıranlara cavab verən Frost 1933-cü ildə çıxışlarından birində deyib: ”Well? A man may climb a tree and still not be an eskapist. He may go up there to pick something”.  Yəni ki, bir adam ağaca çıxırsa, bu o demək deyil ki, o qaçıb canını qurtarır, o bəlkə dırmaşıb ki, orda bir şey dərsin…

Robert FROST GƏL

Дек24

                                       

      COME İN

 

Mən meşəyə çatan anda,

Ötürdü qaratoyuq.

Həndəvərim toranlıqdı,

İçdə işıq ucu yox.

 

Oxusa da bu zülmətdə,

Asan deyil silkinə

Gecə gözü budaq üstdə,

Rahatlaya yerini.

 

Günbatarda yanan-sönən,

Bu son zəif şölələr.

Daha bir quş nəğməsinə,

Can verməyə bəs elər.

Robert FROST GEDİRƏM!

Дек23

(AWAY!)

Bu dünyanı tərk edib,

Yollardayam nə vaxtdır.

Başmaqlarım hələ ki

Rahatdır, salamatdır.

 

Qaldı dostlar, aşnalar

Şəhərdə. İndi mənsiz

İçdiyiniz nuş ola,

Dağıla qərd-qəminiz.

 

Mən cənnət didərgini,

Adəm-Həvva deyiləm

Ki, işığı tərk edib,

Zülmətə doğru gedəm.

 

Unut bu əfsanəni,

Yox qalımda-gedimdə

İradəsi kimsənin.

Hər qərar öz əlimdə.

 

Bəlkə haqq, bəlkə nahaq,

Bir sətrə bir nəğmədən

Boyun əymişəm ancaq:

“Yola çıxmalıyam mən!”

 

Qayıdardım bəlkə də

Ölümdən sonra əgər

Görüb-götürdüklərim

Məni peşman eləyə…

1956

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli, Samara

++++++++++++++++

Away!

Now I out walking
The world desert,
And my shoe and my stocking
Do me no hurt.

I leave behind
Good friends in town.
Let them get well-wined
And go lie down.

Don’t think I leave
For the outer dark
Like Adam and Eve
Put out of the Park.

Forget the myth.
There is no one I
Am put out with
Or put out by.

Unless I’m wrong
I but obey
The urge of a song:
I’m — bound — away!

And I may return
If dissatisfied
With what I learn
From having died.

Robert FROST. FÖHŞ İNCƏLİKLƏRİ

Дек23

Onların daşlarda həkk elədiyi

Sözlərin ünvanı əbədilikdi,

Mənası – baxana əsl göz dağı:

“Atın gəbərməmiş tələs satmağa,

Hünər – zərbələrdən yayınmaqdadı”.

Ktesofondu bu şəhərin adı.

Yarı müharibə, yarı ticarət,

Yığıb toplamışdı əlində sərvət,

Sınıq, köhnə, çürük nə var saytaraq.

Bir şey o dövlətdən qalmayıb ancaq.

Bu şəhəri föhşün incəliyi də,

Qoruya bilmədi saysız itkidən.

Toz-torpaq qapıdan sızıb inadla,

Döşəmə bəzəyi qalıb qum altda.

Buxaq üstə düşən ilan sayağı,

Qum durub elə bil ətrafa baxır.

İndi nəfəs dərib burda bir qədər,

Qalxıb divardakı yazını örtər.

1947

ingiliscədən tərcümə

2000-ci illərin əvvəli

+++++++++++++++

The Ingenuities Of Debt / Robert Frost
These I assume were words so deeply meant
They cut themselves in stone for permanent
Like trouble in the brow above the eyes.
‘Take Care to Sell Your Horse before He Dies
The Art of Life Is Passing Losses on.’
The city saying it was Ctesiphon,
Which may a little while by war and trade
Have kept from being caught with the decayed,
Infirm, worn-out, and broken on its hands,
But judging by what little of it stands,
Not even the ingenuities of debt
Could save it from its losses being met
Sand has been thrusting in the square of door
Across the tessellation of the floor,
And only rests, a serpent on its chin,
Content with contemplating, taking in,
Till it can muster breath inside a hall
To rear against the inscription on the wall.
( Editorials / Steeple Bush; 1947 )

 

Robert FROST. ƏLLİ YAŞIN DEDİYİ

Дек23

                                                              

    (WHAT FIFTI SAID)

 

Cavandım, qocaydı müəllimlərim,

Odumu söndürdüm, qəliblərində

Soyuyub bərkidim. Metal çəkəni

Çəkdim, keçmişləri mənimsəyərək.

 

Indi mən qocayam, müəllim cavan,

Atılır qəlbimdən yararsız çıxan.

Səylə tikiş-yamaq mənimsəyirəm,

Gənclərin gələcək dərslərində mən.

Robert FROST. E.T.-u

Дек23

                                                   

             (TO E.T.)

Mürgülədim. Açıq şeir kitabın

Düşdü sinəm üstə. Qəbir daşına
Çəkilmiş göyərçin qanadları tək –

Səndən o, yuxumda bəlkə danışar.

 

Həyatda düşməyən şans ələ düşsə

Yuxuda, deyərdim sən əvvəl əsgər,

Sonrasa şairdin. Şərəf gətirdin,

Ölümünlə şair-əsgər nəslinə.

 

Deyirdik ki, qalmaz deyilməmiş söz

Aramızda. Qardaş, təkcə bu qalıb –

O zaman deyilə bilməyən – kimçin

İtkidir, kimçinsə qazanc Qələbə?

 

Mərmi yaxaladı Vimidə səni,

Elə gəlirdi ki, bitdi o anda
Sənin müharibən. Mənimki isə

Yalnız indi bitir – belə baxanda.

 

Bilirəm, əlbəttə, yenildi düşmən,

Qaçıb sağ qalanı Reyni adladı.

Nə fayda, bunları deyə bilmirəm

Sənə ki, üzündə görəm şadlığı.

Robert FROST. BAŞDAN GÖTÜRÜB AYAĞA QOYMAQ

Дек23

                                                    

 (ON TAKİNG FROM THE TOP TO BROADEN THE BASE)

Yağdır gəlsin daşını,

Ey gödək, qoca ehram!

Sonuncu daşyağımın,

Unudulubdur tamam.

 

Zirvən yastı-yapalaq,

Genişdir ətəyinsə —

Daşı başdan aşağı,

Dığırlada biləsən.

 

Yetər amma söz düşə —

Sanki dama daş atdın.

Zərbə — qırıldı şüşə,

İstədiyi sübutdur.

 

Qorxu sarmış əllərin,

Əlləşincə qıfılla,

Sel kimi axıb gəlir,

Qapıya soyuq horra.

 

Kimsə yox gülə indi:

Gör qoca dağ nə edir!

Götürür zirvəsindən,

Əsasına endirir.

 

 

Robert FROST BOŞLUQLAR (DESERT PLACES)

Дек23

     

Düşür qar qarışıq gecə, düşür, ah!

Gedir sanki çöllə keçmiş, axaraq.

Ağ örpək sərilir göz işlədikcə,

Kol-kos orda-burda görünür ancaq.

 

Meşələrsə durur həmin cəlalda.

Vəhşilər uyuyur mağaralarda.

Elə düşgünəm ki, bilmədim haçan,

Təklik qanadları altına aldı.

 

Bu təklikdə isə elə durum var,

Ümid yox azala, bəlkə çoxalar.

Zülmətə boyanan bu qar ağlığı,

Nə özü danışar, nə danışdırar.

 

Ha deyin yerlər var boş və adamsız

Kainatda – məni qorxudammassız.

Belə səhralarla doludur içim,

Bəsimdir onların dəhşəti yalnız.

 

 

Robert FROST. YÜK

Дек22

               

(ARMFUL)

 

Düşəni tutmağa əyiləndə mən,

Başqa bir düyunçə düşdü əlimdən.

Şüşələr, kökələr düşür, yox çəmi,

Tutub hamısını sıxam sinəmə.

Hərçənd heç nəyi də atan deyiləm,

Əlimlə, ağlımla, ürəyimlə həm –

Əgər lazım olsa – səy elərəm ki,

Sinəmin üstündə saxlayam yükü.

Əvvəl çömbələrəm düşəni tutum,

Sonra oturaram, dağıdıb bütün.

Yükümü saxlaya bilmədim, indi,

Gərək qaydasıyla yığam yenidən.

1927

Robert FROST. GECƏNİ MƏNDƏN SORUŞUN (ACQUAİNTED WITH THE NIGHT)

Дек22

Yox məndən gecəni yaxşı tanıyan,

Çıxanda yağırdı. (Qayıdan baş həm).

İndi son işıq da arxada yanır.

 

Bu şəhər cığırı qəm doğurur, qəm,

Keşikçi rastlaşdı – saya salmadım,
Suala tutardı yoxsa, bilirəm.

 

Dayandım. Ətrafsa sükuta daldı.

Birdən uzaqlardan, özgə dalandan,

Gəldi kəsik haray, məni haqladı.

 

Yox, bu nə “qayıt”dı, nə də “əlvida”,

Göylərin gözyetər yerində bu an,

Zaman nurlanırdı ay saatında.

 

Göstərilən vaxtsa nə düz, nə yalan,

Yox məndən gecəni yaxşı tanıyan.