Архив | 01.10.2018

TEOFİL QOTYE.  SƏNƏTKAR

gautier_big-min

L’art

Bəli, daha gözəl alınar əsər,

Seçdiyiniz forma nə qədər ağır,

İnad göstərə,

Emal, mərmər olsun, oniks ya şeir.

 

Saxta çəkingənlik nəyə gərək ki,
Düz addımlamağa bu yolu amma,

Yaxşıca bərkit,

Pəri, ayağında dar koturnanı.

 

Hamıya tanış bu ritmi rədd edin,
Bənzəyər böyük bir ayaqqabıya,
Çıxıb o, dəbdən,
Ona hər bir ayaq girər, çıxar da.
Heykəltaraş, sən də əlinin altda,
Görərkən  asanca yoğrulursa gil,
O yana tulla,
Sənin ruhun axı indi yüksəlir.

 

Karrar mərməriylə qovğaya giriş,
Ya möhkəm və nadir götür parosu,
Əlləş və çalış,

Təmiz cizgiləri işin saxlasın.

 

Qədim Sirakuzdan sən elə bürünc,

Gətir ki, üstündə yaranan qala

Əbədi və gənc,
Gözəl və sevimli baxışlarıyla.

 

Sənətkara məxsus mahir əlinlə,
Gətir itaətə əqiq damarı.
Çalışsan belə,
Apollon çöhrəsi bəlkə yaranar.

 

Olma akvarelə aludə, rəssam,

Btün bu yayılıb axan rəngləri,
Sən yığıb atsan,

Mina sobasına, bərkiyər yəqin.

 

Çalış yarat mavi supəriləri,
Yüz hala salsınlar quyruqlarını,

Həvəsə gəlib.
Bəzəsin heraldik gerblər onları.

 

Yarat Bakirəylə oğlu İsanı,

Onun üç ləçəkli haləsində sən.

Yer kürəsini,
Elə yarat, üstdən xaçla bəzənsin.

 

Hər şey ötəridir, Sənətdir ancaq,
Əbədi yaşayan, həm çiçəkləyən.

Şəhərdən çoxqalacaq,
Şəhərmeydanına qoyulan heykəl.

Və bir əməkçinin torpağın altda,
Qazıb təsadüfən tapdığı sadə,
Qədim medalda,

Bir padşah həyata gəlir yenidən.

 

Ölüb-gedəsidir bütün tanrılar,
Suveren şeirsə, azad şeirsə,
Qalar, durarlar,
Ötər davamlıqda dəmiri, misi.

Heykəltaraş, durma, zərb elə və yon,

Arzun-xəyalın ki, içində daşar,

Düşsün şəklə qoy,
Sənə inad edən dəmirdə, daşda.

 

Fransızcadan tərcümə

30.09 – 01.10. 2018, Samara

++++++++++++++++++++++++++

Théophile GAUTIER (1811—1872)

L’Art

Oui, l’œuvre sort plus belle
D’une forme au travail
Rebelle,
Vers, marbre, onyx, émail.

Point de contraintes fausses !
Mais que pour marcher droit
Tu chausses,
Muse, un cothurne étroit !

Fi du rythme commode,
Comme un soulier trop grand,
Du mode
Que tout pied quitte et prend !

Statuaire, repousse
L’argile que pétrit
Le pouce
Quand flotte ailleurs l’esprit ;

Lutte avec le carrare,
Avec le paros dur
Et rare,
Gardiens du contour pur ;

Emprunte à Syracuse
Son bronze où fermement
S’accuse
Le trait fier et charmant ;

D’une main délicate
Poursuis dans un filon
D’agate
Le profil d’Apollon.

Peintre, fuis l’aquarelle,
Et fixe la couleur
Trop frêle
Au four de l’émailleur ;

Fais les sirènes bleues,
Tordant de cent façons
Leurs queues,
Les monstres des blasons ;

Dans son nimbe trilobe
La Vierge et son Jésus,
Le globe
Avec la croix dessus.

Tout passe. — L’art robuste
Seul a l’éternité :
Le buste
Survit à la cité,

Et la médaille austère
Que trouve un laboureur
Sous terre
Révèle un empereur.

Les dieux eux-mêmes meurent.
Mais les vers souverains
Demeurent
Plus forts que les airains.

Sculpte, lime, cisèle ;
Que ton rêve flottant
Se scelle
Dans le bloc résistant !

 

 

KARLIQ

25.09.18

Məndə karlığı var böyük almanın,

(Özüm nə almanam, böyüyəm nə də!),

Az qala əsrdir dili anamın,

Yalnız ürəyimdə yaşayar, dinər.

 

Yazdığım sözlərin musiqisini,
Ancaq öz içimdə eşidirəm mən.

Misranın fonetik səliqəsini,

Duymuram, təxmini zənn edirəm mən.

 

 

Vergül harda olur, yaxşı bilirəm,

Nöqtə, sual, nida göz qabağında.

Necə ah çəkilər, köks ötürülər,

Amma, təəssüf ki, çıxıb yadımdan.

 

Çıxıb yaddan çalar, intonasiya,
Sözlərin soyuğu, istisi vardı.

Eləsi çiy idi, ancaq eləsi,
Təndir çörəyi tək bişib çıxardı.

 

Ordan yaddaşımda gətirdiyimi,
Çıxarıb yazıram dərin sükutda,

Yer iqlimi deyil yaddaş iqlimi,
Var istisi ancaq, var soyuğu da.

 

Sehrli çırağın qüdrəti ilə,
Sözləri töhfə tək sanki alıram.

Özümsə yeraltı dünyada elə
Qalmışam, zülmətdə, sükutda aləm.

 

Çıqqıldar astaca klaviatura,
Dayanmaz yağışı narın şriftin.

Ekranda yazılan şeirdən artıq,
Kardioqramdır, anlamaq çətin.

 

Çoxdan eşitmirəm yazdığım dili,
Oxumuram özüm yazdığımı da.

Sözləri tərk edib səslər elə bil,
Dilim yaddaşımda qalsa da, laldır.

 

Kar alman dahisi öz əsərini,

Özü də səhnədə  durub çalardı.

Qorxuram oxuyam mənsə şerimi,

Elə bil həm karam, dilim də laldır…

 

30.09-01.10. 2018

Samara