POL VERLEN. MƏKTUB

verlain-19

Lettre

 

Təcili qayğılarla gözünüzdən uzağam,

Qoy mənə şahid olsun bütün tanrılar, madam.

 

Adətim üzrə yenə darıxıram, ölürəm,
Beləcə keçir günüm, ürəyimdə acı qəm.

 

Qayğım ola nə qədər, məni izlər kölgəniz,

Gecə yuxularımda, fikirlərimdə gündüz.

 

Hər gecə, əziz Madam və gündüz, gözəl Madam!

Qalan ruhdur, bədənim məni tərk edib tamam,

 

Nəticədə mən özüm çevrilirəm kabusa,

Həyəcanlar bürüyüb, baxın, batıram yasa.

 

Ah, qədirsiz ağuşlar, qədərsiz ehtiraslar

Kölgəmsə kölgənizə qovuşmağa can atar.

 

Hələliksə, əzizim, sənn nökərinəm mən

Söylə, tutuquşundan, itindən, pişiyindən,

Razısanmı tamam sən? Yenə də kompaniyan,
Xoşmu həmişəkitək? Silvani ilə aran,

 

Yaxşımı? Olmasaydı sənin ala ala gözlərin,

Qara gözlərini mən onun sevərdim yəqin…

 

Mənə qaş-göz elərdi haçansa…lap onun mən…

Ah, Madam, divanə bir fikir girib beynimə,

 

Yer üzünü fəth edəm, atam xəzinələri,
Ayağınız altına – eşqinizin dəyəri.

 

Möhtəşəm ürəklərin qatı qaranlıqlara,
Nur saçan ən şərəfli alovuna bərabər.

 

İnan, Kleopatranı sizi mən sevən qədər,
Nə Mark-Antuan sevib, Sezarın özü nə də.

 

Şübhə etməyin, Madam, bircə gülüşünüzdən
Ötrü Yuli Sezar tək hazıram vuruşam mən.

 

Və Antuantək qaçam bir öpüşün vədinə,
Xydahafuz, bu qədər. Uzun alındı yenə.

 

Oxumağa sən bunu vaxt itirsən nə qədər,
Yzanda sərf etdiyim zəhmətə çətin dəyər.

 

Fransızcadan tərcümə

QEYD: Şeirin orijinalında bir necə dəfə müraciət forması dəyişir, həm “”siz”, həm “sən” işlədilir.

27-29.12. 2018
Samara

Реклама

BƏXTİYAR VAHABZADƏNİN GÜLMƏLİ ŞEİRLƏRİ: KARQULAQ KAİNAT VƏ «ATƏŞLƏR YURDU»NUN FƏLSƏFƏSİ….

Bəxtiyar-Vahabzadə

Azərbaycan xalqı Segahı o qədər çox sevir ki, bütün muğamlara “Segah” deyir. İndi bilmirəm, sovet vaxtları toyda bozbaş suyuyla yarım litr ağ nöyüt qarışıqlı araq vurmuş bir eloğlıumuz toyxana dirəklərindən tuta-tuta gəkib dururdu xanəndənin qabağında, cibindən əzik bir kağız çıxarıb uzadır və deyirdi: “Əmioğlu, al bu beşliyi, yaxışı bir Çahargah təsnifi” oxu, özü də segahıynan…

Bəxtiyar Vahabzadənin “Habil segah” şeirini oxuyanda bunu xatrladım, əvvəlcə güldüm, sonra məni ağlamaq tutdu…

Əlbəttə, gözəl Azərbaycan xalqımız indi Ştirlisin mahnisını da Segah adıyla toyda çaldırıb oynayır, xalqla işimiz yoxdur. Ancaq Segah Segahdır. Bəxtiyar Vahabzadənin “Habil segah” şeirini oxuyanda isə nədənsə adamın qulağında segah yox, ayrı şeylər səslənir.

“Kəmanə kamana toxunan zaman

Tufanmı hayqırdı, selmi çağladı?”

Segahda tufana bənzərlik var? Axı Segah Vaqner üverturası deyil, Şostakoviç simfoniyası deyil. Tufan hara, Habil-segah hara…

Sonra Bəxtiyar Vahabzadə iddia edir ki, bir qolun (kamança qolunun) üstünə “Nəsimi üsyanı, Vaqif nəvası cəm olub”.

Nəsimi üsyanı nədir  və “Habil segah”ın harasındadır? “Vaqif nəvası” nədir?

Qolda, əlbəttə, Əslinin hıçqırığı, Kərəmin yanmağı var. Və azərbaycanlı şairinin qafiyəvbazlığını bilən hər kəs üçün şübhə yixdur ki, şair tez-tez “qol” deyirsə, gec-tez “yol” da deməlidir.

“Aylara, illərə, qərinələrə

Bölünən tarixin yoludur bu qol”.

Bir şey başa düşdünüz? Əgər Habil-segah bizim tariximizin yoludursa, niyə indiyəcən inildəyə-inildəyə qalmağımızın səbəbi aydındır…

O enən, o qalxan səslər, avazlar…”

“Səs” nədir, “avaz” nə? «Çör»lə «çöp» kimi?

“Kamanın bağrında ağaran tozlar…”

Kamanı gözümün qabağına gətirdim, onun bağrını təsəvvür etməyə çalışanda dolaşdım, yəni “ağaran tozlara” heç gedib çıxmadım…

Burası yaxşıdır, oxucu gülməkdən cırılır:

“Bu səs, ilk atamız qoca Adəmin

Təklikdən gileyi, şikayətimi?”

Gəlin filoloq-professorun bu beytini təhlil edək: Necə yəni “ilk atamız”? Niyə “Qoca Adəm”? Qoca Adəm niyə o qədər oğul-uşaqla təklikdən darıxmalıydı? Elə cavan olanda da  Həvva Adəmin yanında deyildimi?

“Bu səslər danışır bəlkə də bizə

Atəşlər yurdunun fəlsəfəsindən….”

Bəlkə danışır, bəlkə danışmır… “Atəşlər yurdu”…. Gör hara getdi çıxdı… Kamaança dünənəcəm ikisimli olub. Üçüncü simi, eşitdiyimə görə, Aqacanişvili adlı bir erməni artırıb…

Sonrasına baxın:

“Bu səsin oduna, deyirəm, görən

 Niyə bütün səslər yanıb kül olmur?”

Aha! Doğrudan da: niyə?

Sonra yenə şairdə yenə qafiyə pristupu başlanır: yaradır, qaradır…

“Bağrımın başında yaradır bu səs

Lalənin köksündə qaradır bu səs…”

Deyirəm ki, bu cəfəng şeirdən sonra gözəl sənətkar Gabil Əliyevə nəsə oldu, başladı “Cücələrimi”i çalmağa… Ona görə bu şeiri gərək kamançaçılar oxumayalar, ya başları xarab olar, ya ayrı yerləri…

Sonrası:

“Kardır qulağı kainatın da,

Eşidə bilsəydi suya dönərdi…”

Kainatın suya dönməyi necə olur? Bayaqdan yer-göy yanırdı…

Sonrası:

“Sonsuz kainatın sonsuz qatında

 İşıqsız ulduz da şölələnərdi”.

Yaxşı, kainat suya dönübsə, orda “işıqsız ulduzlar” da necə şölələnərlər?

Sonra:

“Odun atəşinə od şan-şan olur”.

Bunu fllooloq-professor yazır! Kül tələbələrinin başıəna!

Sonra Baxtiyar Vahabzadə üzünü tutur birbaşa xalq artisti Habil Əliytevə:

“Niyə yandırırsan atəşsiz bizi?”

İnsan yanırsa, atəş içində deyil?

Şeir çox uzundur, mən orasından-burasından götürdüm ki, mənim yazılarımla maraqlanan  iki cüt bir tək oxucunu da bezdirməyim. Ancaq Bəxtiyar Vahabzadə uzun yazmaqdan çəkinməyib, məsələ onda deyil ki, fanatı çox olub. Əsil məsələ ondadır ki, sovet hökuməti bi cəfəngiyatın hər misrasına şairin özü ağırlıında pul verirdi.

Belə hökumət necə dağılmayaydı?

Meydan vaxtı da Bəxtiyar Vahabzadə çıxdı tribunaya ki, bəs mən sovet hökumətindən narazıyam…

A kişi, insafın olsun! Sovet hökuməti sizi boğazacan yedirtdi, sən niyə narazı olursan…

30.12. 2018

Samara