Архив тегов | hicab problemi

ÇALMALILAR VƏ HİCABÇILAR MİLLƏTİ ZORLAMAĞA QALXIBLAR. VƏ, DEYƏSƏN, BU, QAÇILMAZDIR…

1990-cı ildə Texasda respublikaçılar partiyasından qubernatorluğa namizəd Kleyton Uilyams pis havanı zorlama ilə müqayisə edərək deyib: “Əgər bu, qaçılmazdırsa, özünüzü rahatlayın və həzz alın”.
Bu deyim Kleytona baha başa gəlir, çox böyük qalmaqal yaranır və o, seçkiləri uduzur…

Ancaq indi İnternetdə hicabçıların gündən-günə həndəsi silsilə ilə artan videolarını gördükcə mənə elə gəlir ki, məktəbli qızları qabağa vermiş aqressiv dayılar, əmilər, xalalar, bibilər ölkəni və milləti zorlamağa başlayıblar, bu zorlama qaçılmazdır və millətə qalan əlini-qolunu yanına salıb yerini rahatlamaqdır ki, bu işdən həzz alsın…

Hicabçılar çox yaxşı təşkil olunublar və hazırlaşıblar. Topsuz, tüfəngsiz, təyyarəsiz, dronsuz, raketsiz, demək olar ki, itki vermədən irəliləyirlər…

Qarabağı qaytarmaqda bizə türk generalları yardım etdilər. İndi türklər hicabın tərəfindədirlər. (internetdə Azərbaycan hicabçılarını müdafiə edən türklərə mən hörmətlə «Osman Osmanoviç» deyirəm: Osman Osmanoviç, get öz işinlə məşğul ol…) Türklərsiz bizim hakimiyyət, deyəsən, nə edəcəyini bilmir. Müxalifətçiləri şərləyib dama basmaq necə asanmış…

Azərbaycan doğrudan da ölkə deyilmiş. Azərbaycan, Dostoyevskinin bir əsərində Rusiya haqqında deyildiyi kimi, təbiətin oyunu imiş…

“Yaşıl taun” qapını alıb…

İndi  süni intellektlə İran barədə söhbətimin qalanını təqdim edirəm. Məni maraqlandıran İrandakı çalma rejimini kimin daha çox dəstəkləməsi idi – azərbaycanlılar ya farslar. Deyəsən, azərbaycanlılar çalmalıları daha çox dəstəkləyirlər. Hicaba qarşı da ən fəal mübarizlər şəhərli farslardır.  Çünki onların mədəniyyəti var, mədəniyyətli adam öz xoşuyla mövhumata, cahilliyə tabe olmaz. İndi siz bizim dilindən “əhli-beyt” düşməyən qadınlara baxın – bunlar mədəniyyətlə heç epizodik  təmasda da olmamış primitiv insanlardır, dövlət də əhalinin maarifləndirilməsi üçün heç nə etməyib, dövlətin məktəbini dövlət baxa-baxa yağmalayıb evlərə daşıyıblar, şagirdlərin hansı, necə müəllimlərin təsiri altında düşdüyündən dövlətin xəbəri olmayıb. Xalqın bu otuz beş ildə nə kinosu, nə teatrı, nə konsert zalları olub. 16 teatr 1900 məscidə qarşı! Qələbənin kimin tərəfində olacağını bilmək üçün ekstrasens olmaq lazım deyildi…

 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++=

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

İranda 2025-ci ilin dekabrında başlayıb 2026-cı ildə davam edən miqyaslı etirazlarda, 2022-ci il etirazlarından fərqli olaraq,  heç bir etnik qrup dominant və ya “daha fəal” adlandırıla biləcək qədər seçilməyib. Ötməkdə olan ilin hərəkətverici qüvvəsi rolunda sosial və iqtisadi siniflər, həmçinin gənclik çıxış edib.

Bu etiraz dalğalarında etnik fəallığın özəllikləri:

Ümummilli olmağı və sosial-iqtisadi xarakter daşımağı.

Etirazlar Tehranın Böyük bazarında alverçilərin tətili ilə başlanıb. Alov tezliklə ölkənin 31 vilayətinin hamısına yayılıb və ən müxtəlif əhali qruplarını iqtisadi tələblər və rejim əleyhinə şüarlar ətrafında birləşdirib.

Etnik faktor əvəzinə nəsil faktoru: Analitiklər və hüquq müdafiəçiləri qeyd edirlər ki, ən gözəçarpan və fəal qüvvəni “Z nəsli” hərəkatı nümayiş etdirmişdir. Bu hərəkat etnik mənsubiyyətindən n asılı olmayaraq tələbələri və gəncləri birləşdirmişdir.

 Klerikal rejimi farslarınmı, azərbaycanlılarınmı daha çox dəstəklədiyi barədə sual İran siyasətinin ən mürəkkəb laylarından birinə toxunur. Məsələ burasındadır ki, İranda rejimə loyallıq etnik mənsubiyyətlə yox, dini faktorla, sosial siniflə və dövlət sisteminə inteqrasiya dərəcəsi ilə müəyyən edilir.

Əgər analitiklərin mövqeləeini və sosioloji trendləri ümumiləşdirsək, sitüasiya belə görünür:

  1. Azərbaycanlılar niyə rejimin dayağı sayılırlar?

İran azərbaycanlıları — ən böyük etnik azlıqdır. Kürdlərdən, ərəblərdən , beluclardan fərqli olaraq, onlara klassik “əzilən azlıq” kimi baxılmır. Səbəblər isə bunlardır:

Ümumi məzhəb – şiizm.Tarixən məhz azərbaycanlı sülalələri şiizmi İranın dövlət dini etmişlər. Ümumi din əsrlərlə azərbaycanlıları və farsları möhkəmcə bir-birinə bağlamışdır.

Elitaya dərin inteqrasiya: azərbaycanlılar qeyri-proporsional şəkildə hakimiyyətin ən yüksək zirvələrində geniş təmsil olunublar. Keçmiş ali dini rəhbər Əli Xamanei, onun oğlu və varisi Moctəbə Xamanei, prezident Pezeşkian – bunlar azərbaycanlıdırlar.

İqtisadi çəki: Təbrizin və Tehranın bazarlarındakı alverçilər, iri sahibkarlar və İslam keşikçiləri korpusunun generallarının mühüm hissəsi azərbaycanlılardır.

Buna görə uzun müddət konsensus mövcud idi: azərbaycanlıların ənənəvi, dini və varlı təbəqələri status-kvonu və rejimi farsların sekulyar şəhər təbəqəsindən daha güclü dəstəkləyirdilər.

  1. Fars çoxluğunun tərkibində ikitirəlik

Farslar dövlətqurucu millətdir, amma məhz fars əhalisində (xüsusən Tehrandaa. İsfahanda, Şirazda)  sekulyarizmin ən yüksək səviyyəsi və teokratiyadan yorğunluq müşahidə edilir.

Məhz savadlı fars şəhər təbəqəsi mühacirətdə müxalifətin nüvəsini  təşkil edir və islam respublikasının demontajını  və dünyəvi respublikaya və ya konstitusiyalı monarxiyaya keçidi ən fəal tələb edən də odur. Əhalinin bu təbəqəsi üçün fars identikliyi islam identikliyindən vacibdir.

  1. Əks tərəf: niyə azərbaycanlılar da etiraz edirlər?

Bütün azərbaycanlıların rejimə loyal olduğunu düşünmək səhv olardı. İcmanın tərkibində bir neçə faktorun qızışdırdığı ciddi narazılıq var:

  1. Mədəni assimilyasiya: Ölkə liderlərinin azərbaycanlı olduqlarına baxmayaraq, rejim azərbaycanca təhsili həyata keçirmək cəhdlərinin qarşısını çox sərt şəkildə alır. Azərbaycanlı fəallar mədəni hüquqlarının tələbinə görə müntəzəm olaraq həbslərə məruz qalırlar.

Ekoloji triggerlər: İran Azərbaycanında Urmiya gölünün quruması mərkəzi hökumətin səhlənkarlığına qarşı yönələn kütləvi etirazlara səbəb oldu.

Liderlərin etnik praqmatizmi: İran azərbaycanlılarınınb özləri Xamaneidə “öz müdafiəçilərini” görmürlər. Hüquq müdafiəçiləri qeyd edirlər ki, Xamanei həmişə özünü islam rəhbəri və şiə lideri kimi aparmış, azərbaycanlı millətçiliyini hər hansı başqa biri kimi çox sərt şəkildə yatırtmışdır.

Nəticədə rejimdə kim daha çox maraqlıdır?

Əgər hakimiyyət strukturlarına qatılmaq cəhətindən baxsaq, azərbaycanlı elitanın konservator hissəsi İran teokratiyasına sekulyar fars çoxluğundan dahə dərindən inteqrasiya edilib. İranın klerikal reşimi, sadə dillə desək, çalmalıların rejimi fars və azərbaycanlı dini isteblişmentinin və güc strukturlarının ittifaqına söykənir.

 

 

«ƏVVƏL ARVADLARI ABRA SALAQ…»HƏ? BƏLKƏ QABAQCA OĞLANLARI VƏ KİŞİLƏRİ?

“ Əvvəl biz gedək, arvadları abra salaq…”

Bu günün Azərbaycan həyatı elə bil ki, “Hacı Kərimin aya səyahəti”ni xatırladır, on minlərlə, yüz minlərlə kişi daha yaxşı tətbiqə layiq inadla qeyrət və namus asayişinə qalxaraq arvadları abra salmaq istəyirlər. Arvad deyəndə ki, əslində qadın cinsi ilə doğulmuş hər kəsi – biz çoxsaylı videolarda “könüllü” hicab əsarətini qəbul etmiş beş-altı yaşlı körpə qızları da görürük..

Qəribədir, doğrudanmı bu kişilərin əksəriyyəti və bəlkə də hamısı qadın qeyrətini qorumağa özünü layiqli bilir? Yəni bu kişilərin fikrincə qadın ibtidadan, yəni yaranışdan zəif varlıqlardır, onların içində yaşadıqları cəmiyyətin əxlaq normalarına və standartlarına uyğun yaşaya biləcəklərinə qətiyyən etibar eləmək olmaz, qadin cinsindən olanlar lap az yaşlarından kişilərin nəzarətinə götürülməli və əslində əsarətə çevrilən bu nəzarət qadın əfəlləyib əldən düşünə qədər davam etməlidir.

“Hicab bizim qeyrətimiz, namusumuzdur”, — müxtəlif yaşda, müxtəlif şəkildə olan kişilərin səsləndirdiyi şüar janrında bu iddia  sosial şəbəkələrdə minlərlə layk yığır. Ancaq bu kişilərin özlərinin kim olduğu ilə maraqlanan yoxdur. Bu kişilər qeyrət çəkməyə layiq adamlardırmı? Bəs hər birinin həyatı  diqqətlə öyrənilsə? Bəs hər birinin telefonuna, kompüterinə baxılsa? Oturub-durduğu adamlarla elədiyi söhbətlərə qulaq asılsa?  Onda arvadların qeyrətiniu çəkmək arzusunda olan bu kişilərin həyatının elə təfərrüatı üzə çıxar ki, söyləməyə, yazmağa da çətinlik çəkərsən… Əgər bizim kişilər belə ucdantutma qeyrət, namus mücahidləridirsə, onda İnternetdə pornosaytlara yüz minlərlə, milyonlarla baxış hardandır? Müxtəlif adlarla pərdələnib əslində seksual xidmət göstərən obyektlərdən çox danışırlar – onların müştəriləri kimlərdir? Yəqin ki, elə qeyrət, namus davası eləyənlərin çoxu…

Daha vacib sual: əgər bizim milləti əxlaq narahat edirsə (mən əminəm ki, belə deyil, şiəlik sektadır, sektanın öz məqsəd və məramları var, hicab – kütlələrin cəlbi və səfərbərliyi üçün görülən işdə birləşdirici rəmzdir), niyə yalnız qızların, qadınların əxlaqı? Bəs oğlanların, kişilərin?

Böyük alman filosofu İmmanuil Kand “Antropologiya praqmatik baxımdan” adlı əsərində (1798) vətəndaş yetkinliyi ilə təbii yetkinlik arasında fərqi göstərir. Oğlan uşağı, Kantın müşahidəsinə görə 10 yaşından nəsil artırmağa qadir olur.

O vaxt isə kişi yalnız 25 yaşına çatanda cəmiyyətin müstəqil üzvü olaraq ailəni saxlamağa və uşaq tərbiyə etməyə qadir ola bilərdi.

10 yaşla 25 yaş arasındakı dövrün nə ilə dolduğu barədə sual qaldıran Kant özü ona belə cavab verir: yəqin ki, bu dövr daxili ixtilafla, ayıbla və günahla doludur.

Kantın nöqteyi-nəzərindən bu dövrün əsas problemləri bunlardır:

Təbiətlə mübarizə: Gənc oğlan məcburdur ki, daim güclü təbii ehtiraslarını söndürsün, çünki cəmiyyət onların reallaşması üçün ona leqal və əxlaqi imkan vermir. Kant qeyd edir ki, bu boşluq qaçılmaz şəkildə gəncləri ayıb hərəkətlərə  ya da nizamsız əlaqələrə və fahişələrlə yaxınlığa sövq edir ki, bu da onların həm əxlaqınl, həm də fiziki gücünü zəiflədir.

Kantın bu problemllə bağlı çox maraqlı, sistemli tövsiyələri var, mən ancaq oğlan uşaqları və yeniyetmələr üçün çox problemli dövrün olduğunu nəzərə çatdırıram ki, həmin dövrdə nəzarət altında qızlar yox, bəlkə də oğlanlar olmalıdırlar. Əgər qondarma islamçılar kimi namus, qeyrət müdafiəçisi rolunu oynamaq fikrinə düşmüşüksə, gərək qızlara hicab bağlatdırmamışdan qabaq oğlanlar da xüsusi  geyim elementlərindən istifadə edələr.

Doğrudan da, niyə məktəbli  oğlanlar, hətta tələbə gənclər üçün orta əsrlərdə dərvişlərin-qələndərlərin istifadə etdiyi həlqələr məcburi olmasın? İndi sənaye üçün yüngül xəlitədən olan həlqələr buraxmaq problem deyil, Çinə sifariş eləsən, bazarı doldurar. Prezident fərman verər ki, intim orqanına həlqə salıb sıxmayan, iffət kəməri və ya iffət qəfəsi geyməyən bir oğlan belə dərsə buraxılmasın. Belə həlqədən, həmçinin iffət kəmərindən ya iffət qəfəsindən istifadə edən oğlanlarda, gənclərdə qızlara qarşı yalnız qardaş münasibəti ola bilər, qızların da özünü gizlətməyə ehtiyacı olmaz…

620 min insanı əhatə edən 211 tədqiqatın qlobal metaanalizi seksual davranışda  mühüm gender fərqlərinin olduğunu təsdiq edir.

Libido səviyyəsi: Kişilər bütün ömürləri boyu daha güclü cinsi həvəsə malikdirlər. Onlar  mühüm dərəcədə daha tez-tez seks barədə düşünür, kortəbii istəklər yaşayırlar.

Bu o deməkdir ki, nəzarətə, abra salınmağa qızlardan, qadınlardan çox oğlanların və kişilərin daha çox ehtiyacı var. Özləri üçün dörd arvad almaq normasını Allahın adı ilə bağlayıb qanunilədirilmiş, istər şənlikdə, istər yasda söhbətlətinin əsas mövzusu birbaşa ya dolayısı ilə seks olan şorgöz kişilərin “hicab! hicab!” qışqırmağı həm də öz eyiblərini örtmək üçündür. Ancaq qlobal məqsəd, əlbəttə, İŞİD dövləti qurmaq yolunda ilk böyük addım kimi qadınları əsarət altına almaqdır.

 

30. 10. 2026, Samara

HİCAB

İrandan qovulur nə vaxtdan bəri,
Yer tapa bilmir ki, canını qoysun.

Qayıtmaq istərdi əlli il geri,

Qoruyanı vardı o vaxt bir qoşun.

 

Ciddi yaralanıb, quduzdur yəqin,
Toxunsa, öldürər, geci-tezi var.

Başda yer eləsə, düşməyi çətin,
Bir başı örtəndə min baş ağrıdar.

 

Qovur kürd qızı da, fars qadını da,

Çırpılır, qalmayıb salamat yeri.

Ayrı baş axtarır qona yenə də,
Bizi hədəf alıb nə vaxtdan bəri.

 

Bizdəsə qapılar açıq taybatay,

Yarıyuxuluyuq, salan yox haray…

 

 23. 10. 2026, Samara

 

 

HİCAB MÜCAHİDLƏRİ MÜSƏLMANDIRLARSA, UŞAQ PULUNU NİYƏ ALLAHDAN YOX, ƏLİYEVDƏN İSTƏYİRLƏR?

İki həftə bundan qabağa qədər azərbaycanlıların gerçək ya İnternetdəki virtual davası əsasən türkçülük üstündə idi, “türk”ü dilin və millətin adından xaincəsinə və namərdcəsinə  götürüb onu “Azərbaycan”la əvəz edən bolşeviklərə lənət və qarğışlar yağdırılırdı. İndi elə bil bir anda, bəlkə də Tale Bağırzadənin türmədən verdiyi komanda ilə millətin arvadları da, kişiləri də hicabçı oldular, hərçənd sağlam fikirli hər kəs üçün hicabçılıqla türkçülük bir araya sığan şeylər deyil.

Yaxşı, deyək ki, müsəlmansınız, hicab mücahidisiniz və hətta çoxunuz ürəklərinizin dərin guşələrində işidçisiniz də. Bəs onda niyə İslamın buyurduqlarına əməl eləmirsiniz?

Hüd surəsinin 6-cı ayəsində deyilir: «Yer üzündə elə bir canlı yoxdur ki, onun ruzisini Allah verməsin…»

Başa düşdünüz? Yəni ki, bunu Allah özü deyir, deyir ki, bütün canlıların – adamların, mal-qaranın, itin, pişiyin ruzisini verən odur. Aydındır?

Bu, gün kimi aydın olmalıdır, əgər insan özünü korluğa, karlığa vurmayıbsa və lallığa qoymayıbsa.

Bəs onda niyə azərbaycanlılar (keçmiş türklər) niyə ruzini Əliyevdən istəyirlər? Niyə uşaq pulu istəyə-istəyə o boyda kişinin qulaqlarını dəng eləmisiniz? Əgər uşaq pulu verilmirsə, deməli, Allah məsləhət bilmir. Əliyev də,  yardıma baxan nazir də, nədir o qurums… cənabın adı, onlar da sizin kimi və bəlkə sizdən on qat artıq müsəlmandırlar, Allah onlara buyursaydı ki, əhaliyə uşaq pulu verin, verərdilər. Deməli Allah buyurmur. Allahdan narazısınızsa, gedin yığılın məsciddə, etiraz aksiyası keçirin, ya ərizə yazın Allahşükürə, o da lazımı yerinə yollasın…

Zariyat surəsi, 58-cı ayə: «Şübhəsiz ki, ruzi verən də, güc və qüvvət sahibi olan da Allahdır!»

Bu, çox gözəl ayədir. Yuxarıdakı ayəni tamamlayır. Burda deyir ki, ruzini də Allah verir, güc və qüvvəti də. Son sözlərə xüsusi fikir verin. Görün Allah necə uzağı görür. Bilib ki, siz səhvən ruzini gedib nazirdən ya möhtərəm prezidendən istəyəcəksiniz. Polislər də haqlı olaraq, tamamilə haqlı olaraq dəyənəkərini qapıb qol-qabırğanızı əzəcəklər. Bəlkə də sındıracaqlar. Çox haqlı olaraq. Çünki siz Quran deyənə, Allahın buyurduğuna boyun qoymursunuz. Ona görə sizin boynunuz burulub sındırılmağa layiqdir.

Hələ bu harasıdır. Ənkəbut (ərəbin sözünə bax: ənkəbut! Abid Qafarovun söyüşlərini yadıma saldı. Abid Qafarov onu şəbəkədə tənqid edənləri belə söyür: «Sənin ənkə böyüyün… «- bu da azərbaycanlı müsəlman!), yəni Hörümçək surəsinin 60-cı ayəsində deyilir: «Ruzisini daşıya bilməyən neçə-neçə canlılar vardır ki, onların da, sizin də ruzinizi Allah verir…»

Başa düşdünüz? Sizin nazirliyin qabağına getməyinizə, nazirə müraciətlər yazmağınıza ehtiyac yoxdur. Allah məsləhət bilib sizə ruzi, pul ayırsa, bunları birbaş qapınıza gətirib sizə təqdim edəcəklər. Gətirmirlərsə, deməli, Allah buyurmur. Nazir də özbaşına deyil ki. Əlahəzrət prezident də Qurana and içib, indi Allahla ayaq-ayağa verə bilməz ki.

Ona görə də əgər özünüzü müsəlman sayırsınızsa, hicab davası eləyirsinizsə, Quranda deyilənlərə əməl edin, Quranda buyurulan kimi oturub-durun.

Bir lətifə var, rus lətifəsidir. Boynunda yekə xaç olan bir yəhudi  ümumi hamama gəlir, tam soyunub özünü verir buğa. Yanındakılar gah onun boynuna baxırlar, gah da əyilib qurşağından aşağısına. Biri dözməyib deyir: “Bura bax, sən ya xaçı boynundan çıxar, ya da tumanını (трусы) gey”…

(Послушайте, вы или крестик снимите, или трусы наденьте!

Siz də həmçinin. Müsəlmansınızsa, öz kitabınız deyən kimi oturub-durun. Möhtərəm əlahəzrət prezidentin başını ağrıtmayın…

Mİrzə ƏLİL

23. 10. 2026, Samara

«MƏN, SƏKKİZ YAŞLI KƏRBƏLAYI XƏDİCƏ, LENİN ADINA PİONER TƏŞKİLATINA QƏBUL OLARKƏN AND İÇİRƏM…»

“Mən (ad, soyadı), Lenin adına Ümumittifaq Pioner Təşkilatına daxil olarkən yoldaşlarımın qarşısında təntənəli and içirəm: Vətəni qızğın məhəmbbətlə sevəcək, böyük Leninin vəsiyyət etdiyi və Kommunist partiyasının öyrətdiyi kimi yaşayacaq, oxuyacaq və mübarizə aparacaq, Sovet İttifaqı pionerlərinin qanunlarını yerinə yetirəcəyəm”.

SSRİ dağılana qədər on yaşına çatmış bütün məktəblilər bu andı içərək pioner təşkilatına qəbul olunur və on dörd yaşa çatana qədər pioner adlanaraq qırmızı qalstuk bağlayır, döş nişanı taxırdılar.

Sovet Azərbaycanında əlli-altmış il ərzində hansı valideyninsə qızının ya oğlunun bu təşkilata girməyinə etdiyi barədə məlumat yoxdur. Əksinə, bütün analar  çox həvəslə uşaqlarının qalstukunu yuyur, ütüləyirdilər. Qalstuklar iki cür olurdu: ucuz çitdən olan qalstuk tez rəngini itirirdi və ucları da burulurdu. Süni ipəkdən olan qalstukun rəngi uzun müddət getmirdi, yaxşı ütü götürürdü. Baha olduğundan uşaqların çoxu çit qalstuk taxırdı…

İndi şəkli bütün dünyanın radikal islamçı mətbuatının ön səhifələrini bəzəyən Kərbəlayı Xədicənin uşaqlığı əlli il bundan qabağa düşsəydi, o da kərbəlayı Xədicə yox, pioner Xədicə olacaqdı, atası qalstukun ipəyindən alacaqdı, anası hər gün ütü çəkəcəkdi, döş nişanını diştəmizləyən tozla sürtüb parıldadacaqdı. Kərbəlayı Xədicə bəlkə də siniflərində manqa rəhbəri olacaqdı, sovet pionerinə yaraşmayan hərəkətlər edən yoldaşları barədə “yuxarıya”, yənı baş dəstə rəhbrinə və hətta direktora məlumat verəcəkdi. Pioner Xədicə səbirsizliklə komsomola keçəcəyi günü gözləyəcək, özündən böyüklərin komsomol biletinə həsədlə baxacaqdı. Atası deyəcəkdi: “qızım, sən hələ partiyaya da keçecəksən, tarix fakultəsinə girə bilsən, raykom katibi də olarsan”…

Qəribə deyilmi? Əlli-altmış il ərzində Azərbaycanda bir nəfər də deməyib ki, yox, mənim qızım ya oğlum pionerə ya komsomola keçə bilməz, çünki bu təşkilatra üzvlük mənim dni etiqadıma ziddir, mən uşağımın boğazına çatı salıb boğaram ki, bu allahsız təşkilatlara üzv olmasın…”

Yox, əsla yox. Əksinə, əgər bir uşağı dələduzluğuna ya ayrı qüsurlarına görə pionerə ya komsomola qəbul eləməsəydilər, valideynləri dəridən-qabıqdan çıxardılar ki, “uşağın işini” düzəltsinlər… Pionerdən, komsomoldan qovulan uşaqları ali məktəbə də qəbul eləməzdilər…

Əlli-altmış ildə bu xalqın dindarlığı harda imiş və ya harasında imiş? Dini hisslərini indiki həcilər, kərbəlayılar, şeyxlər gharalarına soxub gizlədiblərmiş? Niyə cınqırları çıxmırmış? Deməli, bütün xalq binamus, biqeyrət imiş? İndi arsız-arsız din azadlığından danışırlar, ancaq bu azadlığı onlara Qorbaçovun verdiyini dillərinə gətirmirlər. Onlar gərək Qorbaçovu müqəddəs sayalar, ona şeyx Qorbaçov deyələr. Azərbaycandakı 1900 məscid Qorbaçovun sayəsində yaranıb. Qorbaçov SSRİ xalqlarına azadlıq, o cümlədən inam azadlığı verməsəydi, indiki şeyxlər, döş ciblərində, ürəklərinin başında bolşevik bileti gəzdirəcəkdilər. Ancaq onlarda nə kommunist əxlaqı, nə kommunist əqidəsi olacaqdı. Necə ki, indi – bu müsəlman adları, statuslar əqidə göstəricisi deyil, bu, kütlə içində fərqlənmək üçün statusdur. “Nə yoğurdum, nə yapdım, hazırca kökə tapdım” – nə təhsili var, nə peşəsi, Məkkəyə təyyarə ilə və yəqin ki, haram pulla uçub, adına “hacı” əlavə edib və özü öz gözündə böyüyüb, indi məclisə girəndə gərək hamı ayağa qalxa…

Səkkiz yaşlı Kərbəlayı Xədicə bəlkə də Kərbəlaya anasının qucağında gedib. İndi sinfə Kərbəlayı Xədicə kimi girir və şübhəsiz ki, özünü kərbəlayı olmayanlardan üstün, onları isə bəlkə də pozğun, əxlaqsız sayır. Bu kərbəlayı Xədicədən sinifdə beş nəfər olsa, qalan iyirmi beş nəfəri gözümçıxdıya salarlar – buna şübhəniz olmasın…

Azərbaycanda çox ağır siyasi rejim mövcuddur və bu rejim radikal islamçıığın dərin kök atması  üçün məsuiliyyət daşıyır. Çünki bir tərəfdən özünü islamçı göstərə-göstərə radikal islamçıları şirnikləndirib, digər tərəfdən bütün başqa siyasi-ictimai fəaliyyətləri qanundankənar elan edən ölkədə dindarlıq yeganə leqal fəaliyyət formasına çevrilir. Və 1900 məscidə qarşı cəmi 26 teatrı olan ölkədə əhalinin kütləvi şəkildə dini təbliğata uyması təəccüblüdürmü?

«Qəhvəyi taun”un nə olduğunu yaşlı nəsil yaxşı bilir. İndi Azərbaycan yavaş-yavaş “yaşıl taun”a yoluxur. Təəssüf ki, ölkədə həkimliyə, sanitarlığa yarayacaq zümrəni görmürük… Ümid əslində bu bəlanı öz vecsiz siyasəti ilə yaratmış hakimiyyətədir. Başqa ümid, təəssüf ki, yoxdur…

21. 10. 2026, Samara

KİŞİLƏRİN HİCAB QAYĞISI ƏSL PARANOYADIR. TƏƏCCÜBLÜDİR Kİ, NİYƏ İNDİYƏCƏN ÖZ XANIMLARININ SAÇLARINI ÜLGÜCƏ VERMİRLƏR…

Füzuli:

Canı üçün kim ki cananın sevər, canın sevər,
Canı kim cananı üçün sevsə, cananın sevər.
…Müşk-i Çin avarə olmuşdur vətəndən mən kimi,
Qansı şuxun, bilməzəm, zülf-i pərişanın sevər…

Və ya;

 Könlüm açılır zülfi pərişanını görcək…

Zülfi-pərişan – yəni dalğalanmış, dağımış saç, Füzuli və ya Füzulinin lirik qəhrəmanı sevdiy qızın saçlarını bu şəkildə hicab altında görə bilməzdi, yəni on altıncı əsrdə, həm də Kərbəlada qızların, gənc qadınların yaylığı olubsa da, nardaranlılar və ya cəliilabad kəndlərinin sakinləri kimi əleyhqaz geyməyiblər və yaxşı da eləyiblər. Çünki saç qadın gözəlliyinin əsas komponentlərindən olaraq əsrlərlə şairləri ilhamlandırıb.

Vaqifdə:

Üz yanına tökülübdür tel nazik…

Hicablı qızın tel yanaqlara necə tökülə bilərdi?

Və ya:

Buxağın altında, sinə üstündə,
Zülfün burulması, hayıf ki, yoxdur!

Bayatılarda:

Yarın zülfün yellədi,
Əsən külək, sırma tel.

Və ya

Mən aşiqəm, yana saç,
Zülfün döndər yana, saç.
O tərəfdən gün doğub,
Bu tərəfdən yar, nə saç!

 

Və ya:

Mən aşıq gündə dara,
Saçını gündə dara.

Telinə söylə, məni,
Çəkməsin gündə dara.

Bəs Aşıq Ələsgər?

Gözəl, sənin nə vədəndir,
Kəsilib qısa tellərin…

Bəlkə Ələsgərin vaxtında gözəllik salonu da olub. Epilyasiya-filan… Olmamış olmaz…

İnternetdəki videolardı başı, yaxası açıq kişilərin hicab davası eləməklərindən adam qeyzlənir. A kişilər, öz başınızın qeydinə qalın. Allaha inanan gərək qadın saçına ən azı hörmət edə, əgər saç gözəlliyindən estetik həzz ala bilmirsə. Gizlədiləsi olsaydı, Yaradan saçı qadına verməzdi ya da kişiyə verdiyindən verərdi və qadınlar da otuz-qırx yaşlarında dazlaşıb gedərdilər… Hicab cihadı edən kişiləri qadınların saçları çox narahat edirsə,  qoy versinlər ülgücə, yalnız öz qızlarını. Versinlər ülgücə, olsunlar arxayın, əgər onların fikrincə qadın saçları kişiləri tamahlandırırsa. Küçəyə də buraxmasınlar, həftədə bir dəfə elə qadın dəlləyi gəlib xanımın başını taraş eləsin. Evdəki bütün xanımların. Dazbaş xanım yəqin ki, heç bir kişidə ehtiras-filan doğurmaz…

Müsəlman kişilər özləri şorgöz olduqlarından daim narahatdırlar, gözdə-qulaqdadırlar. (Dostoyevski yazırdı ki, ki, iki rus oğlan bir yerdə olanda nədən danışırlar? – Dünya məsələlərindən, allah varmı, yoxmu, sosializmdən, anarxizmdən…İki azərbaycanlı kişi isə, əgər puldan danışmırsa, arvaddan danışır, əlbəttə, özgə arvadlarından…) On mülyonlarla müsəlman elə buna görə xırda qızlarını sünnət elətdirir. Hətta Avropada yaşayanları da. Hökumətlər bununla necə mübarizə aparsalar da, elədiklərini eləyirlər. Sabah Azərbaycanda da bu hoqqa başlansa, təəccüblənməyin. Deyəcəklər ki, bunu bizə dinimiz buyurur…

17. 10. 2026, Samara

BAHƏDDİN HƏZİ GECƏ MEYDANDA TONQAL İŞIĞINA DƏRS OXUYAN 8 YAŞLI QIZDAN YAZIR…HANI DELAKRUA Kİ, BUNU ÇƏKƏ…

«— Давно не читал книги, — скажет он или иногда изменит фразу: — Дай-ка почитаю книгу, — скажет или просто мимоходом, случайно увидит доставшуюся ему после брата небольшую кучку книг и вынет, не выбирая, что попадется».

+++++++++++++++++++++++++

Bilnirəm, indi Azərbaycanda İlya Qonçarovun romanlarını oxuyan varmı. Mən özüm ilk gənclik illərində “Oblomov”u azərbaycanca oxumuşdum. Təsiri elə güclü olub ki, sonralar rusca oxusam da, bəzi epizodları indiyəcən elə azərbaycanca xatırlayıram. “Çoxdandır kitab oxumamışam”, — hərdənbir Oblomovun atası belə deyirdi, bəzən isə ifadəni dəyişirdi: “Götürüm bir kitab oxuyum”. Deyir və əlinə keçən hansı kitab keçsə, onu oxuyurdu…

Mənim də Azərbaycan mətbuatını oxumağım elə İlya İvanoviçin kitab oxumağı kimidir. Yəni hərdənbir və əlimə nə keçsə. Mühüm xəbərləri, yəni hava, avtomobil qəzaları, prezidentin kənd yollarına neçə manat ayırdığı və harda şor ya qatıq sexi açdığı  barədə xəbərləri Eynula Fətullayevin (İblisin adını çəkdim, qulaqlara qurğuşun!) saytından rusca oxuyuram. Çünki rusca oxumaq mənə daha asandır, çünki rus dilində yazanların hamısı vahid  rus dilində yazır, Azərbaycan dilində yazanların hər birinin öz dili var, yəni hər yazar (sözə bax – yazar!) mətbuata öz dili ilə çıxır. Və bu, dil fərdiliyi, yəni üslub fərdiliyi deyil, əməlli-başlı dil fərqliliyidir, yazılanı başa düşmək üçün gərək baş sındırasan, lüğətlərə baxasan, bəzən Sİ – də aciz qalır, dönə-dönə üzr istəyib deyir ki, başa düşmədi…

İndi Azərbaycanda hicabla bağlı hadisələr məni də (eycahanlıqdan, vallah eycahanlıqdan!) narahat etdiyinə görə bu barədə məlumatı azarbaycanca axtardım, çünki Eynulla Fətullayevin (qulaqlara qurğuşun) saytında hicab qiyamı işıqlandırılmır. Qabağıma “Bizim yol” saytında Bahəddin Həzinin məqaləsi çıxdı. Mənə bu müəllifinn adı tanışdır, çünki sıfırıncı illərdə “Azadlıq” qəzetini oxuyurdum, o qəzetdə özümün də bir neçə yazım o vaxtlar çap olunub. İnternetdə baxdım – Bahəddin Həzi indi yalnız elektron kimi çıxan “Bizim yol” qəzetinin təsisçisi və baş direktorudur. Hicab qiyamına həsr olunmuş yazısına belə ad qoyub: “Körpə gül balalarımızın xətrinə”.

Maraqlıdır ki, şairlərin dilində körpə balaların hamısı və həmişə güldür. Hərçənd bu gül balalarını kürəyinin ortasına çox ata-ana elə yumruq vurur ki, nəfəsləri bir neçə dəqiqəliyə kəsilir. Ancaq bu, ayrı məsələdir. Biz şairlərin işinə qarışmırıq…

Bahəddin Həzi yazır ki, başı bağlı məktəbə buraxılmayan gül balaların “…pilləkəndə oturub, açıq havada dərs hazırlaması… təsirli mənzərədir.”

“İnsanın içi titrəyir”.

Belə ifadə eşitmisiniz? “İçim əsir” – kimsə belə deyir? “Ürəyim əsdi” deyirik, “içim titrəyir” demirik.

Bahəddin Həzi sonra yazır:

“Təhsil könül işidir — ya elə, ya belə — hər cür məcburiyyətdən yüksəkdədir.”

Təhsiliə həvəs, hətta sevgi onu “könül işi” eləmir, təhsil məcburi yəni icbari olaraq qalır, bir vaxt onillik-onbirillik təhsil icbari idi, indi doqquzillik. Sabahdan təhsil “könül işi” elan olunsa, şagirdlərin yarısı məktəbdən çıxar, çünki uşaqların çox az hissəsi təhsilin vacibliyini başa düşmür, məktəbə nifrət edir, elə şagird-müəllim qarşıdürmalarının əsas səbəblərindən biri budur.

Bahəddin Həzi davam edir:

“Vahid forma geymədiyi üçün məktəbə buraxılmayan balaca qızlar üçün göz yaşı tökən məktəb yoldaşları! Bunlar da balaca tənlərdə böyük ürəklərin tablosudur.”

Gec də olsa, deməliyəm ki, Bahəddin Həzi jurnalist kimi yazmır, o, şair kimi yazmağa çalışır, Gülhüseyn Hüseyoğlu kimi mənsur şeir yazır. Yadınızdadır? – açıldl, mücrü, örtüldü mücrü…

Yuxarldakı fraqmentin ikinci cümləsini başa düşmədim. “balaca tənlərdə böyük tablolar”. Tən – yəni bədən?Yəni Bahəddin Həzi burda Gülhüseyn Hüsynoğludan da bir neçə əsr o yana gedir, Nəsimi kimi yazır: “…təndə canı neylərəm…”

“Balaca tənləri”, boynuma alım, əvvəl “balaca çənlərdə” kimi oxumuşdum…

Məndə yaşla əlaqəli göz zəifliyi var…

Görünür, indi Azərbaycanda “dal”, “qabaq” sözləri kimi “bədən” sözü də ayıb sayılır. İnsanları belə məsum, utancaq olan ölkədə uşaqlar necə dünyaya gəlirlər, ilahi?

Bahəddin Həzi yazır:

“Düşünürsən, bu millətin uşağı da… çox BÖYÜKDÜR!”

Burda təkcə “iç titrəmir”, burda başın tükləri də biz-biz durur. “Böyükdür” sözünün bütün hərfləri böyüklə yazılıb – ayrı necə ola bilər?
“Bu millətin” – hansı millətin? Bahəddin Həzi öz milləti haqqında “bu millətin” deyir? Yəni Bahəddin özünü Misir yürüşü zamanı əsgərlərinə müraciət edən Napoleon kimi hiss edir. “Bu millətin…”

Yeri gəlmişkən, Napoleon fransızlar haqqında belə deyə bilərdi, çünki özü korsikalı idi…

Bu millətin uşağı da böyükdür…

Əlbəttə, əlbəttə. Uşağı da, müəllimi də, şeyxülislamı da, prezidenti də, Paşa holdinqi də. Hər kəsi və hər şeyi böyükdür. Hətta adı çəkilməsi burda ayıb olan şeyləri də…

“…Mən azadlıq uğrunda mübarizə Meydanında…”

Meydanda azadlıq uğrunda mübarizə gedirdi? Nemət Pənahlı necə mübarizə aparırdı? Kiminlə? Meydanda güləş, boks yarışı təşkil olunsaydı, deyrdim hə, mübarizə olub. Məsələn, Nemət Pənahlı ilə Pənah Hüsey arasında…

Bahəddin Həzi cümləsini belə bitirir: “…tonqal başında atasının paltosuna bürünmüş, əl fənərinin solğun işığında dərs oxuyan 8-9 yaşlı qız uşağını xatırladım…”

Elə burdan da, sonrakı cümlədən də aydın olur ki, gecə imiş. Soruşuram: 8-9 yaşlı qızın gecə Meydanda nə işi vardı? Gecə Meydanda oturmaq 8-9 yaşlı qızın “könül işi” ola bilərdimi? Deyək ki, gündüz atası ilə gəlib. Bəs gecə? Atada insaf yoxdur ki, 8-9 yaşlı qızı evə aparmır? Gecə, tonqal başında 8-9 yaşında qız dərs oxuya bilər? Ay Bahəddin bəy, bu ağ oldu ki. 8-9 yaşında uşaq gecə tonqal başında ölü yuxusuna gedər, vallah, belədir.

Bahəddin Həzi davam edir: “Qanlı Yanvarda 9 yaşlı qız şəhid düşmüşdü. Bəlkə də o gecə dərs oxuyan o balaca qızcığa elə həmin bu Larisa imiş”.

Vallah, burda lap acığım tutdu, fikirləşdim ki, Bahəddin Həzi bunu yazanda yəqin sərxoş olub. İçkili yox, sərxoş! Ay cənab, sən bunu yazanda bir İnternetdə Larisa haqqında məlumata baxa bilmirdin? Larisa on üç yaşın içində olub! Atası ilə evinə gedəndə avtobusa açılan atəşdən ölüb. Bahəddin bəy, şair kimi yazmayın, Gülhüseyn Hüseynoğıu kimi yazmayın, Gülhüseyn Hüseynoğlu mənə dərs deyib, o, problemli adam idi, elələrinə “sekslə qayğılanmış” deyirlər…

“Biz bu dövləti qurmaq üçün nələrdən keçdik, atam-qardaşım!”

Siz  dövlət qurmusunuz? Daha doğrusu, dövləti siz qurmusunuz? Dövlət Rusiya imperiyasının, sonra Sovet İttifaqının tərkibində necə formalaşmışdısa, elə də indiyəcən qalır.

Nələrdən keçdiniz? Meydandakı şoular erməni talanları ilə nəticələndi. 20 yanvarda isə tankların qabağına sadəlövh insanları göndərib qırdırdınız. O nitq deyənlərdən birinin burnu qanadı?

“Uşaqlı-böyüklü can qoyduq.”

Siz can qoydunuz? Rüstəmxanlı, Səmədoğlular, Anarlar can qoydular? Bəs necə oldu ki, özbəklər, türkmənlər, qazaxlar meydana yığılmadan, isgəndər həmidovlarsız  dövlət aldılar?

“…elə anlar gəlir, əmr dəmiri kəsir…”

Yox, qafiyə ilə yazmağı hicabə bərabər tutub jurnalistlərə qətiyyətlə qadağan etmək lazımdır.

Bahəddin Həzi get-gedə siyasi-fəlsəfi nüansları gücləndirir.

“Heç bir milli dövlət — içində milli kimlik duyğusu olan heç kimsə istəməz azyaşlı qızlarımız, uşaqlarımız təhsilsiz, müəllim bacılarımız isə işsiz qalsın.”

Milli dövlət nədir? Milli olmayan dövlət nədir? Nümunələri var? Gürcüstan milli dövlətdir ya qeyri-milli? Suveren dövləti, müstəqil dövləti başa düşürük. Bəs milli dövlət nədir? Azərbaycan ləzgilərin də, talışların da dövlətidirmi? Hə ya yox?

Bahəddin Həzi dediyinin üstündə durub davam edir:

“…milli dövlət zəifləsə, sarsılsa, dini etiqadı da qoruyacaq kimsə qalmaz. Qorumaq istəyənin də dövlətsiz buna qüdrəti, qüvvəti çatmaz.”

Bunu başa düşdünüz? Ermənilərin əsrlərlə dövləti olmayıb. Dinlərini necə saxlayıblar? Daha yaxşı nümunə yəhudilərdir. İki min ildən çox dövlətsiz olublar. Dinlərini gör necə saxlayıblar!

Yəni açıq deməliyik ki, Bahəddin Həzi nə yazdığını özü də başa düşmür…

Və sonda milli dövləti saxlamaq  üçün kompromis təklif edir: kəlağayı. Yazır ki, nənələrimizin başında həmişə kələğayı görmüşük.

Mənim kəndim yəqin çox kasıb kənd olub. Kəlağayı tək-tük arvadda olardı. Gündəliyə qaba çitdən olan, gülyaylıq deyilən bir ləçək bağlayırdılar, qiyməti bir manat on ya iyirmi qəpiyə idi, bizim mağazalarda bir əlliyə verirdilər. Təzəsi qıpqırmızı olurdu, yuyulduqca rəngi gedirdi.

Allahşükürün çalmasına və Paşa holdinqə and olsun!

16. 10. 2026, Samara

НАШИ БАБУШКИ КУРИЛИ И ОНИ НЕ БЫЛИ РАЗВРАТНИЦАМИ…

Не имея рядом или даже поблизости живых сведущих в актуальной на сегодня теме, время от времени беседую с Искусственным Интеллектом, который, надо сказать, проявляет не только космическую осведомленность и такую же скорость, но и демонстрирует редкий для нашего времени и особенно для моего круга общения аристократизм. После каждого более или менее длительного общения с ИИ испытываешь приятные ощущения, как будто только что сдал очередной экзамен для вступления в престижный клуб избранных. Как он со мной прощается! «Мы с вами отлично поработали, надеюсь, что мы продолжим обсуждать с вами эту тему»…

Да, это нечто… Хотя есть и чувство неловкости. Не покидает мысль о том, что ИИ прекрасно понимает, насколько я туп и темен, но ради приличия не говорит это мне в лицо…

На этот раз я спросил его об огузских женщинах – героинях «Книги моего деде Коргута». Конкретно о том, носили ли они хиджаб. ИИ (похоже на Иван Иванович, даже смешно) сказал, что нет, хиджаба огузские женщины не носили. «Эпос отражает доисламские кочевые традиции огузов, где женщина была равноправной спутницей мужчины: они вместе охотились, воевали, ездили верхом и принимали гостей. Например, Бурла-хатун (жена Салор-Казана) свободно общается с мужчинами и даже ведет войско в бой, а Сельджан-хатун спасает своего мужа Кан-Турали на поле битвы»

Означает ли это, что Бурла-хатун была легкомысленной женщиной, если не употреблять слова покрепче? Или Сельджан-хатун. Может, у нее была куча любовников, она курила кальян и пила грузинские вина?

Кстати, последние дни выступающие в защиту хиджаба, противопоставляют себя или тех, кто носит хиджаб, тем, кто его не носит. И, по мнению хиджабистов и хиджабисток, девушки или женщины без хиджаба ходят с голым пупком и курят кальян…

Неужели так всё плохо?

Или всё не так плохо? Потому что азербайджанские женщины издревле курили табак. Бедные плохой табак курили, богатые дорогой, нежный.  Курящая азербайджанка не считалась не только проституткой, но даже легкомысленной, слегка развратной. До прихода к власти большевиков наши женщины курили, при большевиках некоторые сохранили привычку. В нашем селе были курящие женщины, в соседнем селе тоже. В Сальяне жила одна моя родственница, двоюродная сестра отца, так у нее  был даже красивый портсигар…Но никто про нее дурного слова не мог сказать, у нее был один муж и куча детей… Так что, если перефразировать Мешеди Ибада, если женщина курит, это вовсе не говорит о том, что она того… Хотя лучше женщинам не курить. Мужчинам тоже…

Так что наши далекие прабабушки не знали хиджаба. Его навязали арабы. Основатели ислама заинтересованы были в том, чтобы женщина была максимально закрытой. У каждого из них была куча жён и плюс еще несметное количество  наложниц. И, естественно, арабы боялись, что они могут вступить в связь с другими мужчинами. Закрытость женщины от этой опасности полностью не избавляет, но все же когда она закрыта, меньше внимания привлекает. Как страшно ревновал своих жен Мухаммед, хорошо отражено в тексте Корана. Он буквально боится, что кто-то из жён заведет роман, и строго предписывает своим посетителям не задерживаться у него дома, когда приходят по какому-то делу… Эта ревность, видимо, стала вовсе паранойей после случившегося с Айшей приключения с молодым воином…

Теперь к сути.

Родители девочек, которые якобы по своему желанию начали носить хиджаб, называют этот платок символом чести, символом национальной и религиозной ценности.

Подождите, почему для наших девочек наши огузские женщины не  могут быть примерами? Еще вчера разве каждый второй азербайджанец  не гордился своей принадлежностью к тюркскому миру, добавляя своему официальному имени кучу тюркских, а скорее всего турецких кликух? Что-то теперь они молчат. Не могут определиться – где мы, кто мы, что мы. Армяне, выходит, правы, если не можем даже определиться ни о собственном происхождении и ни о своей этнической принадлежности…

В семье, в которой девочки носят хиджаб, что родители конкретно им говорят об исламских ценностях? Какие примеры им приводят? Пророка? Халифов? Говорят ли родители своим девочкам, что у каждого из них было более десяти жен? Говорят ли в шиитской семье детям, что у имама Али было семнадцать или восемнадцать жён и заложниц? И наши девочки хотели бы жить в такой семье, они хотели бы, чтобы их отцы тоже имели столько же жён или хотя бы половину?

Видел видеосюжет, который рассказывал о том, что в школе номер 195 (если не ошибаюсь) девочек с хиджабом не пустили в школу. Место было просто ужасное, не знаю, где оно в Баку, но напоминало Газу. И женщины-матери, никакие не бакинки, а сельские бабы, стоят, кучкуясь у школьных ворот, которые закрыты им и их дочерям, которые не хотят снять свои платки. ВСе они в длинных черных однотонных одеяниях, лица чуть-чуть видны,  страшно  смотреть на них, сильно похожих на женщин Судана, Сомали из военных зон… Вид глубоко несчастный. И вот они озабочены  религиозными ценностями. Их мужья, вполне возможно, живут в России, работают, например, на овощебазах, пьют, имеют сожительниц, играют в азартные карты, один раз в году или даже реже посещают семью, бывают чрезвычайные ситуации, например, кто-то умирает, или дочери исполнилось тринадцать лет и ей нашелся жених, надо срочно выдать замуж…

14. 10. 2026. Самара