9. АРИФ КЕРИМОВ, КОТОРЫЙ БЫЛ МОИМ ДРУГОМ…

 

продолжение

Диплом мы защищали в разное время, госэкзамен по научному коммунизму тоже. После зимней, она же была и последней, я Арифа не видел. Через год с лишним я стал аспирантом Литературного института, того самого, вокруг да около которого некогда ходил Ариф. Кстати, в том же 1981 году Вагиф Джабраилзаде был принят в Высшие литературные курсы, я потом в институте видел его имя в каком-то списке, но он отказался ехать в Москву. Не знаю, правда или нет, но мне кто-то, кажется, Видади Мамедов, с которым я виделся летом 1982 году в Баку, говорил, что Вагиф отказался от теплого московского места из-за боязни потерять не менее теплое место в журнале «Улдуз». Два года пролетят быстро, вернешься в Баку, а отделом поэзии заведует уже другой. Мрачная перспектива возвращения в прежнюю жизнь, когда не было ни работы, ни жилья, Вагифа пугала. Он не мог твердо надеяться на писательские заработки — время от времени в прессе его ругали. В главной газете республики «Коммунист» была вовсе разгромная статья академика Бакира Набиева… Одним словом, мне не довелось  находиться в Москве в одно время с лучшим, как его многие тогда считали, поэтом Азербайджана…

Думаю, это было зимой 1983 года. В мою комнату в общежитии на улице Добролюбова вошел Ариф Керимов. Это было совершенно неожиданная и крайне радостная встреча. Я искренне любил этого человека, думаю, у него ко мне тоже было особое отношение… Ариф сказал, что в Москву приехал вместе с Вагифом Джабраилзаде. Азербайджанские писатели тогда были нередкими гостями в столице Союза. Некоторые, титулованные и состоятельные, довольно много времени проводили в ресторане ЦДЛ, иные отдыхали в домах отдыха в Малеевке. Некоторые приезжали в Москву, если назвать вещи своими именами, за сексом, которого в Баку нельзя сказать, что не было. Секс в Баку был, но он был дорогой, хлопотный и с возможными последствиями. Вагиф, насколько я понимаю, приезжал главным образом по литературным делам. Он был в обойме и его начинали переводить на русский язык, и общаться со своими переводчиками на месте ему было как бы необходимо. Необходимы были эти визиты для Вагифа и по другой причине. После каждой поездки в Москву  он прибавлял в весе, имею в виду авторитет. Столичные визиты как бы укрепляли его легитимность на превосходство над другими поэтами, которых он безжалостно третировал… Ариф сказал, что они остановились в гостинице на Останкино. Общежитие Литинститута находилось недалеко от Останкинской башни, через железнодорожные пути. Мы отправились туда пешком. Встретившись там с Вагифом, мы втроем пошли в ресторан… Я прекрасно понимал, что за все, и за гостиницу, и за ресторан платит Ариф. То есть все эти немалые расходы были платой за право находиться с гениальным с его точки зрения поэтом… Я гением не был, и в аспирантах оказался во многом случайно, но Арифу не нужно было моих регалий. Между нами, надеюсь, правильно полагаю, была просто дружба…

Реклама

АРИФ КЕРИМОВ, КОТОРЫЙ БЫЛ МОИМ ДРУГОМ…

8. продолжение

Возможно, я ошибусь в дате – это было или в 1995 или в 1996 году. После отпуска я летел из Баку в Самару. Тогда был ночной рейс. Рядом со мной сидел мужчина примерно сорока лет, который летал в Сибирь транзитом через Самару. Я приятно был удивлен, узнав, что он из Огузского (бывшего Варташенского) района. Сосед назвал свое село. Я ему рассказал об Арифе. Он мне сказал, что село Гарабулаг знает отлично, отлично знает и семью Керимовых, назвав его братьев. Он мне сообщил, что еще пару лет назад братья Керимовы жили в Самаре, имели строительный бизнес, с которым что-то произошло, но они восстановились и теперь вроде бы процветают в той же Самаре. Я был крайне удивлен. Как же я умудрился ничего не знать о том, что Ариф живет где-то рядом? Мой сосед по самолету мне говорил, что Ариф в начале девяностых был активистом Народного Фронта, потом стал главой администрации села, еще какую-то должность занимал. Он, видимо, лишился ее, когда Алиев вернулся к власти и началось гонение на «фронтовые» кадры…

Мне не терпелось быстрее добраться до Самары и начать поиски Арифа. Но быстро добраться не удалось. Самолет тогда приземлялся в Самаре где-то в три часа ночи. В половине четвертого отправлялся в город автобус. То ли из-за задержки, то ли из-за еще чего-то я на автобус не успевал. На такси у меня денег не было. А вот за моим соседом по салону приехала машина. Он даже не стал предлагал меня подвезти. Сел и уехал. Мне предстояло провести примерно три часа в аэровокзале, где было смертельно холодно…

Но в Самару в конце концов я добрался. И немедленно начал поиски Арифа. Никто о нем не знал. Я обратился даже в адресное бюро. Человек по имени Ариф Паша оглы Керимов обнаружен не был. Теперь-то я знаю, что он и не жил в Самаре. Почему человек в самолете вводил меня в заблуждение, каковы были у него мотивы, понять не могу. Думаю, это и невозможно понять…

Но с Арифом на территории России одна встреча у меня все же была…

ВОТ НА КОГО, НА КОГО ОН НАС ОСТАВИЛ…

nar

Убит криминальный авторитет Дед Хасан…
Теперь в России остался один авторитет…

16 янв, 2013 at 6:15 PM

SOYDAŞLAR! GƏLƏCƏYİMİZ KÜRD DİLİNDƏDİR!

Biz, Rusiyada yaşayan azərbaycanlılar, burda böyüyən uşaqların Azərbaycan dilini bilmək problemiylə çox qayğılanırıq. Mən özüm bir neçə il bazar günü məkyəbində sərs demişəm. İndi İnternetdə Bakıda keçirilmiş aksiya zamanı polis komandirinin kürd dilində əmrlər verdiyini görəndən və eşidəndən sonra bu dil məsələsinə münasibət dəyişir. Biz mühacir azərbaycanlılara bazar günü məktəbləri lazımdır, ancaq Azərbaycan dilində yox, kürd dilində. Çünki uşaqlarımıza Azərbaycan dili yox, kürd dili vacibdir. Beş-omn ildən sonra burda böyüyən gənclər Azərbaycana qayıtmaq istəsələr, o vaxtacan dövlət dilinə çevriləcək  kürd dili onlara hava və su kimi lazım olacaq…

 

ВЕРНУЛСЯ ТУДА, ОТКУДА ВЫШЕЛ

nar

Илья Яшин, брошенный Ксенией Собчак, вновь вернулся в лоно девушки Кати, которая сказала, что готова принять всю мужскую часть Координационного Совета.

16 янв, 2013 at 1:03 PM

УГОМОНИСЬ!

Леониду Мозговому в Петербурге не дают играть набоковского развратника. «Ты Гитлера сыграл? Сыграл. Ну и хорош!» — говорят ему.

KÖTÜK ÜSTDƏ, QULABANDA…

Kötük üstdə qulabanda,

Söykənib əlağacına,

Qoca atam, xəstə atam,

Ağlayırdı acı-acı.

 

Dişsiz damağında hələ,

Sevinc, kədər dadı vardı.

Ölmək istəmirdi lələm,

Darıxır, zar-zar ağlardı.

 

O dünyadan danışanda,

Deyərdin ki, görüb gəlib.

Söz deyəydin – qan düşərdi
Əsərdi-coşardı lələm.

 

“Ha din belə, iman belə,

Kitab belə, Quran belə.

Huri belə, qılman belə”, —
Əqidəsi daş-dəmirdi,

Ancaq ölmək istəmirdi.

 

Öz ömrünün peşmanıydı,

Oğul-uşaq düşmanıydı.

Can xəstə, yaş doxsanıydı,
Ancaq ölmək istəmirdi.

 

Ağrılardan qovrulanda,

Çağırardı yaradanı.

Bəlkə də qulaqlarında

Tanrı səsi cingildərdi:

“Cahangir, hey!…”

 

İncidilmiş uşaq kimi,

Atam getmək istəmirdi.

Lələm ölmək istəmirdi…

                                                                       21 may 2002, Samara

 

 

SƏN… SƏN… SƏN…

 

Rusiyadaki azərbaycanlıları bu ölkəyə gəlmə səbəblərinə görə qruplaşdırsaq, sayca bəlkə ən kiçik qrupa o adamlar düşər ki, onların əslində … heç bir səbəbi yoxdur. Yəni bu səbəb özünü ağlı başında sayanların baxımından yoxdur, o kiçik şərti qrupa düşən adamların  özləri isə Rusiyaya gəlmələrini, yaxud Azərbaycandan getmələrini səbəbsiz saymırlar, hərçənd səbəbin özünü açıb deməyiə bəlkə də utanarlar. Bu binəvaları mühacirətə sürükləyən – diqqətli olun! – müraciət formasıdır. Yəni onlar Rusiyadakı “siz” müraciətini vətəndəki “sən” müraciətinə üstün tuturlar.

Əslində nə qədər ki ikinci şəxs əvəzliyi ingilis dilində olduğu kimi demokratik və neytral vahidlik keyfiyyəti almayıb, “siz” müraciəti demokratiya yoluna təzə qədəm qoymuş və bu yoldan min bəhanə ilə yayınmağa cəhd edən ölkələrdə konstinusiya norması olmalı, onu pozanlar cinayət məsuliyyəti daşımalıdırlar. İlk baxışdan nə qədər qəribə görünsə də, ikinci şəxs əvəzliyinin hansı halda işlədilməsi ölkədə insan haqlarına, vətəndaş azadlıqlarına münasibətin çox dəqiq göstəricisidir.

Fərdi azadlıqlara və bu azadlıqlara güvənən insan ləyaqətinə  kütlələrin özü tərəfindən skeptik münasibət  yaxud bu azadlıqların tamam danılması son dərəcə brutal və duzsuz lətifələrdə öz əksini tapmışdır: alçaldılmağına qarşı etiraz edən adam təkrar alçaldılır, ancaq bu dəfə “siz” müraciəti ilə. Yəni bu lətifələri yaradanlar(xalq?) iddia edir ki, bizdə insan hüququ prinsip etibarı ilə mümkün deyil, çünki möhtəşəm “güclünün hüququ”  prinsipi mövcuddur. Lap kiçik rütbəli bir polis işçisinin “basdıraram, əlli-ayaqlı gedərsən!” dediyi anda bütün ingilis-sakson ədliyyə ənənələri, günahsızlıq prezumpsiyası və elə əntiq Roma hüququnun özü şərqli-müsəlman şüurunda fasiləsiz alovlanan cəhənnəmə vasil olur. Razılaşın ki, əgər ölkədə “siz” konstitusiya norması olsaydı, polis işçisi məhkəmə funksiyalarını bu cür azğınlıqla mənimsəməzdi və ümumiyyətlə nəinki danışığına, hətta geyiminə də, havayı kababdan və pivədən şişmiş qarnına da fikir verərdi.

Ruslar deyir ki, dustaqlıq və kasıblıq( daha doğrusu, dilənçilik) hamının başına gələ bilər. Ancaq insan heysiyyətinin müdafiəsizliyi hər bir idarədə, fərdi və ictimai fəaliyyət üçün atılan hər addımda özünü göstərir. Əgər həkim “köynəyini çək yuxarı görüm” deyirsə, xəstə başa düşür ki, bu dəqiqədən insan deyil, o, öz xəstəliyinə bərabərdir, bu xəstəliyə münasibət isə onun pulundan asılıdır. Özü ya əzizləri vətən xəstəxanalırında yatanlar bilir ki, bunlarda tibb personalının imkansız xəstələrlə  münasibəti həbs düşərgələrini xatırladır.

“Get dərdini kimə deyirsən, de!” – bu sözlər bu gün təkcə polis idarəsində, prokurorluqda,  bütün mərhələli mülki idarələrdə, xəstəxanalarda və get-gedə əsl korrupsiya ocaqlarına çevrilən məktəblərdə deyilir.

Mən Azərbaycan universitetində keçən əsrin yetmişinci illərində oxumuşam, bəlkə də o vaxtdan çox şey dəyişib. O illərdə filfakin cəmi bir kişi müəllimi –professor Ağamusa Axundov – tələbələrə “siz” deyirdi. Mən bilən, professor Axundov kolleqalarının əksəriyyətindən fərqli olaraq, rüşvət də almırdı…

Hər ilin bir ayını Salyanda keçirirəm və müəyyən tarixi-mədəni ənənələri olan şəhərin özündəki rəftar kobudluğu məni əməlli-başlı sarsıdır. Üzündə-gözündə, pulunu verib mal almaqdan başqa ayrı məramı olmayan müştərini didib-parçalamağa hazırlıq ifadəsi olan bazar və mağaza satıcıları bir yana, dövlət qulluqçularından tutmuş əczaçılara qədər bütün oxumuş zümrədən “sən” eşidirsən və bu “sən” deyən ilk dəfə gördüyün cavan qadın olanda adama elə gəlir ki, ayıblı bir yerə düşmüsən…

Avropalılıq, qərblilik – bu, fasadda deyil, içdədir. Şərq, etiketi ilə birgə, nağıllarda şirindir, məlahətlidir. Şərq etiketi, yaddan çıxarmayaq, qulluq ya feodallıq etiketidir. Feodal, mütləq hakim isə hüquq normalarını tanımır, o istədiyi(yəni istəmədiyi) adamı zindana atır — istəsə çürüdər, istəsə bağışlar. Azərbaycanda feodal münasibətlərin müdhiş harmoniyası bəzən bağışlanan Avropa məhkəmələrinə müraciət edəndə pozulur…

Azərbaycan üçün müraciət forması etik məsələ deyil, ciddi ictimai-siyasi məsələdir. Biz azərbaycanlılar “sən”ə qarşı müqaviməti bir vaxt Mahatma Qandinin Hindistanda və Cənubi Afrikada, d-r Martin Lüterin Amerikada irqi ayrı seçkiliyə qarşı apardığı mübarizə kimi olmalıdır. ”Sən” Azərbaycanda sadəcə şəxs əvəzliyi deyil, həm üfqi, həm şaquli bütün ölkəni bürüyən  müstəbid iyerarxik münasibətlərin kodudur. Bəy-gədə münasibətlərinin demokratik prosedurlarla qeyri-təbii hibridi Azrbaycanda indi mövcud olan əli dəyənəkli, ağzı ana söyüşlü polis rejimini yaradır.

O ki qaldı Rusiyaya, azərbaycanlılar fərqi sərhəddi… Yox, sərhəddi keçən kimi yox. Fərqi Dağıstanı keçəndən sonra hiss edirsən — Dağıstan Rusiya ərazisi olsa da, orda da insan haqları yumruğun yekəliyi, səsin və boyunun yoğunluğu ilə ölçülür. Siz Azərbaycan qatarı ilə gedirsinizsə, mənzil başına çatanacan yenə adam deyilsiniz, çünki vaqon bələdçiləri pasportlarınızla bərabər hüquqlarınızı və ləyaqətinizi də alırlar…

Rusiya isə xüsusi arşınla ölçülən ölkə olduğu üçün, burda ikinci şəxz əvəzliyinə, onun ictimai-siyasi həyatda yerinə və roluna münasibət də xüsusidir.

Bu barədə ayrı yazıda…

12.02.08 Samara

 

“Azadlıq” qəzeti